Lưới điện miền Bắc chịu nhiều áp lực lớn

Tại cuộc họp về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và giải pháp bảo đảm cung ứng điện năm 2027 do Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng chủ trì mới đây, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đã báo cáo những áp lực trong vận hành lưới điện và tiến độ các công trình trọng điểm phục vụ cấp điện năm 2027.

Theo ông Nguyễn Quang Trung, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPT, hệ thống truyền tải điện năm 2026 cơ bản vận hành ổn định, đáp ứng nhu cầu cung cấp điện. Tuy nhiên, một số khu vực, đặc biệt là miền Bắc, đang đối mặt với áp lực truyền tải lớn trong các thời điểm phụ tải tăng cao.

Ông Nguyễn Quang Trung, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNNPT báo cáo tại cuộc họp về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và giải pháp bảo đảm cung ứng điện năm 2027 của Bộ Công thương.

Đáng chú ý, trên lưới điện 500 kV liên miền, công suất truyền tải qua các giao diện Trung - Bắc và Trung - Trung, với bốn mạch đường dây 500 kV, có thời điểm gần chạm giới hạn theo tính toán của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), nhất là trong các tháng 5 và 6/2026.

Trong khi đó, một số máy biến áp 500 kV tại khu vực cấp điện cho Hà Nội và vùng phụ cận, cũng như các khu vực Di Linh, Vĩnh Tân, có thời điểm mang tải trên 90% định mức. Trên lưới điện 220 kV, số lượng máy biến áp và đường dây đầy tải, quá tải tuy đã giảm so với năm 2025 nhưng vẫn còn ở mức cao.

Thực tế này cho thấy, bảo đảm đủ điện không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động nguồn phát mà còn chịu giới hạn bởi năng lực truyền tải, nhất là khả năng đưa điện từ các nhà máy điện đến  những trung tâm phụ tải lớn.

Trong năm 2026, EVNNPT đã hoàn thành lắp đặt 15 giàn tụ bù ngang 110 kV - 50 MVAr, góp phần cải thiện chất lượng điện áp miền Bắc và tăng khả năng truyền tải điện từ miền Trung ra miền Bắc. Tổng công ty cũng hoàn thành lắp đặt, điều chuyển 7 bộ kháng 500 kV để kiểm soát điện áp cao trong những thời điểm phụ tải thấp.

Về đầu tư xây dựng, lũy kế đến hết tháng 10/2026, EVNNPT đã khởi công 23 dự án và đóng điện 23 công trình. Mục tiêu cả năm là khởi công 38 dự án, đóng điện 43 công trình, đồng nghĩa hai tháng cuối năm phải hoàn thành khối lượng công việc lớn.

Một số công trình quan trọng đã được đưa vào vận hành như đường dây 500/220 kV Nho Quan - Phủ Lý - Thường Tín, đường dây 500 kV Hải Phòng - Thái Bình, nâng công suất các trạm biến áp 500 kV Hòa Bình, Phố Nối, trạm biến áp 220 kV Hà Đông, trạm biến áp 220 kV Khu công nghiệp Nhơn Trạch và các dự án nâng khả năng tải đường dây 220 kV.

Trong những tháng cuối năm 2026, EVNNPT tiếp tục tập trung hoàn thành các trạm biến áp 220 kV Yên Dũng, Sầm Sơn, Sông Công, An Lão, Hải Hậu; đường dây 220 kV Than Uyên - Lào Cai; trạm biến áp 500 kV Củ Chi và đấu nối; đường dây 500 kV Đức Hòa - Chơn Thành, Ô Môn - Thốt Nốt cùng các công trình nâng công suất trạm biến áp.

Đường dây 500/220 kV Nho Quan - Phủ Lý - Thường Tín đóng điện thành công vào tháng 7/2026, giúp tăng cường đảm bảo điện cho Thủ đô Hà Nội và các địa phương lân cận. Ảnh ĐVCC.

Đối với năm 2027, ba trạm biến áp 500 kV Bắc Ninh, Thái Bình và Hải Phòng được xác định là những công trình quan trọng phục vụ cấp điện miền Bắc. EVNNPT phấn đấu đưa các trạm biến áp 500 kV Thái Bình và Hải Phòng vào vận hành trong tháng 4/2027. Riêng trạm biến áp 500 kV Bắc Ninh đang vướng mắc trong lựa chọn nhà thầu cung cấp thiết bị nhất thứ, nên có nguy cơ phải lùi tiến độ sang quý III/2027.

EVNNPT cũng đặt mục tiêu hoàn thành lắp đặt máy biến áp thứ ba tại các trạm biến áp 220 kV Vũng Áng và Khu kinh tế Nghi Sơn trước ngày 30/4/2027. Cùng thời hạn này, Tổng công ty phấn đấu hoàn thành 7 giàn tụ bù ngang 110 kV - 50 MVAr tại 7 trạm biến áp 220 kV để cải thiện điện áp và nâng cao khả năng truyền tải khu vực miền Bắc.

Đối với nhập khẩu điện từ Trung Quốc, EVNNPT đang triển khai các dự án nâng khả năng truyền tải qua hướng Hà Giang, hướng tới khả năng mua điện 470 MW và hoàn thành trong quý I/2027. Các công trình phục vụ nhập khẩu điện qua hướng Móng Cái cũng đang được triển khai.

Tại khu vực Tây Bắc, các dự án Trạm biến áp 220 kV Pắc Ma, Đường dây 220 kV Pắc Ma - Mường Tè, Điện Biên - Sơn La, Trạm biến áp 220 kV Điện Biên và Lục Yên dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Ở miền Nam, các dự án trạm biến áp 500 kV Đồng Nai 2, Tây Ninh 1 và lắp máy biến áp thứ hai tại trạm biến áp 500 kV Thốt Nốt đang được triển khai, với các mốc đóng điện dự kiến lần lượt vào quý III/2027, quý I/2028 và quý III/2027.

Gỡ điểm nghẽn mặt bằng, vốn và năng lực thực hiện dự án

Khối lượng đầu tư lớn trong thời gian ngắn đang tạo áp lực đáng kể đối với EVNNPT, không chỉ ở công tác tổ chức thi công mà còn ở khả năng thu xếp nguồn lực và giải quyết các thủ tục đầu tư.

Tại cuộc họp với lãnh đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ngày 9/11/2026, EVNNPT cho biết, nhiều dự án vẫn gặp khó khăn về thỏa thuận hướng tuyến, vị trí trạm biến áp, chồng lấn quy hoạch, bồi thường giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng rừng.

Lãnh đạo EVN làm việc với EVNNPT về các dự án truyền tải điện cấp bách.

Bên cạnh đó, biến động giá nguyên vật liệu, thiết bị nhập khẩu và những vướng mắc trong lựa chọn nhà thầu tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ. Nhu cầu vốn đầu tư vượt khả năng thu xếp của EVNNPT, trong khi việc tiếp cận tín dụng và bảo đảm vốn đối ứng cho các dự án lớn còn nhiều khó khăn.

Đáng chú ý, các dự án truyền tải điện thường có phạm vi thi công trải dài qua nhiều địa phương. Chỉ cần một số vị trí móng cột hoặc đoạn hành lang tuyến chưa được bàn giao cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành toàn bộ đường dây.

Để tháo gỡ những vướng mắc này, EVNNPT kiến nghị Bộ Công Thương phối hợp với các địa phương xử lý dứt điểm khó khăn về đất đai, giải phóng mặt bằng, chuyển mục đích sử dụng rừng và chồng lấn quy hoạch khoáng sản.

Trước đó, EVNNPT cũng đề nghị Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét cho phép tách công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng thành dự án thành phần, giao địa phương thực hiện để đồng bộ với tiến độ xây dựng công trình truyền tải.

Một số hành lang truyền tải quan trọng cần được ưu tiên tháo gỡ gồm Vũng Áng - Hòa Bình 2 - Tây Hà Nội, Bát Xát - Lào Cai và Biên Giới - Móng Cái - Hải Hà. Đây là những tuyến có vai trò tăng cường liên kết hệ thống, giải tỏa công suất và phục vụ nhập khẩu điện.

Quyền Tổng giám đốc EVNNPT Hoàng Xuân Khôi báo cáo tại cuộc họp với lãnh đạo EVN.

Về nguồn vốn, EVNNPT kiến nghị EVN hỗ trợ cân đối, bổ sung vốn chủ sở hữu, tháo gỡ giới hạn tín dụng, thu xếp các khoản vay trong nước và quốc tế, đồng thời bảo đảm nguồn vốn đối ứng cho những dự án trọng điểm.

Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực có hạn, vấn đề không chỉ là tăng vốn đầu tư mà còn phải xác định đúng thứ tự ưu tiên các công trình.

EVNNPT đề nghị EVN, NSMO và các đơn vị liên quan phối hợp đánh giá nhu cầu đầu tư theo yêu cầu vận hành hệ thống, khả năng thực hiện của chủ đầu tư và năng lực nhà thầu, tránh triển khai dàn trải làm ảnh hưởng đến tiến độ các dự án cấp bách.

Làm việc với EVNNPT, Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh và Phạm Hồng Phương đã yêu cầu EVNNPT bám sát Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, rà soát danh mục đầu tư và sắp xếp thứ tự ưu tiên theo nhu cầu phụ tải, yêu cầu vận hành hệ thống điện.

Lãnh đạo EVN đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản lý dự án, nâng cao chất lượng khảo sát, lựa chọn hướng tuyến và vị trí trạm biến áp ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, hạn chế điều chỉnh thiết kế và phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Công tác giải phóng mặt bằng phải được triển khai sớm, với trách nhiệm trực tiếp của giám đốc các Ban Quản lý dự án. Các đơn vị cần bám sát từng địa bàn, vị trí móng cột và hành lang tuyến, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để xử lý khó khăn ngay từ cơ sở.

EVN cũng yêu cầu tăng cường kiểm soát tiến độ tại công trường, siết chặt trách nhiệm nhà thầu, tư vấn giám sát; ứng dụng thiết bị bay không người lá, camera và các hệ thống quản lý số như IMIS, BIM để giám sát khối lượng, chất lượng và tiến độ thi công.

Cùng với đó, EVNNPT cần đa dạng hóa nguồn vốn, tăng khả năng tiếp cận vốn xanh, vốn vay ưu đãi và các nguồn tài chính dài hạn phù hợp với đặc thù đầu tư hạ tầng truyền tải điện.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh, đặc biệt tại miền Bắc, tiến độ các dự án truyền tải ngày càng có ý nghĩa quyết định đối với khả năng cung ứng điện an toàn, ổn định.

Việc đồng thời triển khai hàng loạt công trình lớn trong giai đoạn 2026 - 2028 đòi hỏi không chỉ nỗ lực của EVNNPT mà còn cần sự phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, đơn vị vận hành hệ thống và các tổ chức tài chính.

Bởi nếu các công trình truyền tải không được hoàn thành đồng bộ với nguồn điện và nhu cầu phụ tải, năng lực cung ứng điện của hệ thống vẫn có thể bị hạn chế ngay cả khi tổng công suất nguồn phát được bổ sung.