Một đoàn tàu chỏ container chạy tuyến liên vận quốc tế của Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam.

Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 1651/QĐ-BXD ngày 18/9/2026 về việc ga Vật Cách khai thác hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế.

Theo đó, ga Vật Cách được tổ chức khai thác hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế, bao gồm việc giao, nhận hàng hóa vào, ra Cảng Vật Cách thông qua hệ thống đường sắt hiện hữu.

Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam có trách nhiệm làm việc cụ thể với các cơ quan chức năng liên quan để xây dựng quy trình khai thác ga Vật Cách phục vụ hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế; tổ chức khai thác, phối hợp với các cơ quan chức năng bảo đảm hoạt động vận tải tại ga được thực hiện đúng quy định pháp luật.

Các thủ tục hải quan, kiểm dịch y tế, xuất nhập cảnh và các thủ tục quản lý chuyên ngành khác được thực hiện theo quy định pháp luật và theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các cơ quan liên quan. Việc bố trí nơi làm việc, không gian và trang thiết bị phục vụ quản lý nhà nước chuyên ngành được thực hiện phù hợp điều kiện thực tế tại ga Vật Cách và Cảng Vật Cách.

Cục Đường sắt Việt Nam được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra việc tổ chức khai thác vận tải hàng hóa liên vận quốc tế tại ga Vật Cách; tổng hợp, báo cáo, đề xuất Bộ Xây dựng xem xét, quyết định đối với những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký.

Ga Vật Cách nằm tại Km91+250 tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng, thuộc phường An Dương, TP. Hải Phòng, đồng thời nằm trên hành lang kết nối Hải Phòng - Yên Viên - Lào Cai.

Ga gồm hai khu vực là khu ga nằm trên tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng và khu đường sắt trong Cảng Vật Cách, được kết nối với chiều dài khoảng 2.369 m. Khu ga có 8 đường, trong đó 5 đường phục vụ đón, gửi tàu, lập tàu và tập kết toa xe; 3 đường còn lại dùng để tập kết, chứa toa xe, có chiều dài sử dụng từ 484 m đến 562 m. Tại ga còn có trạm khám chữa toa xe và trạm đầu máy.

Trong cảng Vật Cách có 4 đường chứa toa xe và xếp dỡ hàng hóa, 3 đường sắt chạy dọc cầu tàu để trung chuyển hàng hóa giữa đường sắt và đường thủy cùng một đường rút dồn.

Hệ thống bãi hàng gồm hai bãi tại đường 1C, mỗi bãi rộng 6.900 m2, tổng diện tích 13.800 m2 và bãi hàng đường 4C rộng 9.800 m2. Các bãi hàng đều có hệ thống chiếu sáng và camera giám sát.

Việc đưa ga Vật Cách vào khai thác vận tải hàng hóa liên vận quốc tế nhằm duy trì luồng hàng trên tuyến Lào Cai - Yên Viên - Hải Phòng sau khi toàn bộ nhánh đường sắt từ ga Hải Phòng xuống ga cảng Hải Phòng, gồm khu vực cảng Chùa Vẽ, Hoàng Diệu, được Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam bàn giao cho UBND TP. Hải Phòng từ ngày 6/3/2026.

Theo Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, ga cảng Hải Phòng trước đây là ga liên vận quốc tế. Việc bàn giao tuyến nhánh trong khi chưa có ga thay thế đã ảnh hưởng đến hoạt động vận tải hàng hóa liên vận quốc tế bằng đường sắt kết nối với cảng biển.

Trong giai đoạn 2021-2025, tổng lượng hàng qua ga cảng Hải Phòng đạt 863.543 tấn, trong đó hàng xuất đạt 680.248 tấn; lượng hàng qua Vật Cách đạt 593.335 tấn, chủ yếu là hàng xuất khẩu.

Riêng 8 tháng đầu năm 2026, khu vực Hải Phòng đã vận chuyển được 65.974 tấn hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường sắt. Hàng xuất chủ yếu là lưu huỳnh, quặng sắt quá cảnh Việt Nam để đi Trung Quốc; hàng nhập chủ yếu là phân bón từ Trung Quốc, sau đó tiếp tục trung chuyển vào phía Nam.

Theo kế hoạch năm 2026, sau khi ngừng khai thác ga cảng Hải Phòng, toàn bộ lượng hàng sẽ tập trung về cảng Vật Cách. Sản lượng dự kiến gồm 250.000 tấn lưu huỳnh, 100.000 tấn quặng sắt và 65.000 tấn phân bón, đưa tổng lượng hàng xuất nhập khẩu qua đầu mối này lên khoảng 415.000 tấn/năm.

Về dài hạn, trong Quy hoạch một số ga đường sắt quốc gia trong đô thị, ga đầu mối, ga liên vận quốc tế đang được hoàn thiện, ga Vật Cách được xác định là ga hàng hóa liên vận quốc tế, với khối lượng hàng hóa đi, đến ga dự báo đạt 527.000 tấn vào năm 2030, 1,401 triệu tấn vào năm 2040 và 2,274 triệu tấn vào năm 2050.

Bộ Xây dựng cũng đã đầu tư sửa chữa, nâng cấp, cải tạo ga Vật Cách, bao gồm hệ thống đường sắt trong Cảng Vật Cách, để thay thế ga cảng Hải Phòng, qua đó giữ ổn định luồng hàng vận tải liên vận quốc tế trên tuyến Lào Cai - Yên Viên - Hải Phòng.

Khi hoạt động liên vận quốc tế được triển khai, hàng hóa có thể được lập hóa đơn gửi trực tiếp từ ga Vật Cách tới các ga đường sắt Trung Quốc và ngược lại, qua đó giảm thời gian làm thủ tục vận chuyển.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại khu vực Hải Phòng cũng có thể làm thủ tục hải quan trực tiếp tại khu vực cảng Vật Cách, góp phần tăng khả năng kết nối giữa đường sắt, cảng biển và dịch vụ logistics.