Tuy nhiên, người dân còn chưa quên bài học, thời điểm này năm 2013 giá cà phê cũng tăng mạnh nhưng sau đó lại giảm sâu, khiến nhiều nông dân và doanh nghiệp “chết cứng”.

Để có cái nhìn sâu hơn về vấn đề này, chúng tôi có cuộc trò chuyện với Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Cacao Việt Nam (Vicofa) - Chủ tịch Câu lạc bộ các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam (G20) - ông Đỗ Hà Nam.

Theo ông, giá cà phê đang tăng khá nhanh trong những ngày đầu xuân, có phải là một tín hiệu vui cho ngành cà phê nước ta trong năm nay hay chỉ là hiện tượng như năm ngoái?

Tổng sản lượng cà phê của Việt Nam chiếm khoảng 18% trên thị trường thế giới, riêng cà phê robusta thì Việt Nam lại là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 60% thị phần của cà phê loại này trên thế giới. Đợt tăng giá này có yếu tố do người nông dân trồng cà phê và doang nghiệp xuất khẩu nghỉ ăn tết dài ngày, khiến giao dịch trên thị trường trong nước giảm hẳn, đã hỗ trợ cho tăng giá cà phê trong nước và thế giới.

Theo Tổng cục Thống kê, ước tháng 1.2014, xuất khẩu cà phê từ Việt Nam ra thị trường thế giới chỉ đạt 135.600 tấn, giảm gần 40% so với cùng kỳ. Đây cũng là lý do chính làm tồn kho cà phê robusta tại sàn London giảm mạnh, còn 27.770 tấn so với đỉnh trước đây là gần 420.000 tấn.

Một yếu tố hết sức quan trọng nữa, theo dự báo thời tiết cho biết sắp tới cây cà phê của Brazil (nước xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới hiện nay) sẽ chịu một đợt khô hạn. Đợt mưa rét thất thường vừa qua tại các vùng trồng cà phê của Việt Nam đã ảnh hưởng đến sinh trưởng của hoa trái niên vụ sau.

Người nông dân tại miền Trung - Tây Nguyên đang thu hoạch cà phê xuất khẩu

Từ đó, nhiều nước có thị phần lớn về mặt hàng xuất khẩu cà phê đã găm hàng và hạn chế bán ra trong đợt này. Hơn nữa, từ tháng 6/2013 Chính phủ Việt Nam đã có khuyến cáo nông dân và các DN hạn chế xuất khẩu cà phê khi giá giảm, đến nay đã bắt đầu có hiệu ứng đối với thị trường thế giới.

Qua theo dõi, giá cà phê robusta giao dịch tại thị trường London (Anh) đang tăng mạnh từng ngày và hiện có giá 1.800USD/tấn, tăng 300USD/tấn so với những tháng cuối năm 2013.

Với cương vị là Phó Chủ tịch Vicofa, ông có những khuyến cáo nào tới người trồng càphê và các DNXK. Phải chăng lúc này nên khuyên người nông dân tranh thủ chớp thời cơ lúc giá tăng để tung hàng bán ra hay tiếp tục găm hàng, sau đó lại phải ngậm quả “đắng” như kịch bản năm 2013?

Giá cà phê nhân xô giao dịch tại các tỉnh sản xuất nhiều như Tây Nguyên vào vụ thu hoạch cuối tháng 10 - đầu tháng 11/2013 rớt chỉ còn 30-31 ngàn đồng/kg. Còn tại thị trường London lúc đó giá cà phê robusta cũng chỉ vào khoảng 1.500USD/tấn. Với mức giá đó, người nông dân trồng cà phê sẽ bị lỗ và bắt buộc họ phải găm hàng.

Hiện nay giá cà phê đang tăng từng ngày, nhưng bảo dự báo chính xác về giá cả, nói thật là một bài toán quá khó đối với chúng tôi. Nhưng theo kinh nghiệm của những doanh nghiệp đứng đầu về lượng xuất khẩu cà phê, chúng tôi dự báo, trong năm 2014 giá cà phê của VN sẽ không có hiện tượng bị sụp đổ như năm 2013. Bên cạnh đó, dự báo hiện nay nguồn cung cà phê sẽ tiếp tục hạn chế, cầu tiếp tục tăng.

Nhất là lượng cung cà phê của Brazil sẽ giảm mạnh, sẽ làm lượng cung thế giới giảm và đẩy giá lên. Đặc biệt, chúng tôi rất tin tưởng vào phương pháp điều hành giá cả của Chính phủ như tôi đã nói ở trên - đang rất hiệu quả, nên giá càphê trong năm nay sẽ ổn định quanh mức 35-37 ngàn đồng/kg; còn giá thế giới cũng sẽ ổn định vào khoảng 1.800USD/tấn.

Nhưng nói thật, người nông dân tiếp tục giữ hàng thì ít nhiều vẫn còn rủi ro và hàng để trong kho sẽ phải cộng thêm khoản lãi suất vay ngân hàng, tiền thuê kho bãi.

Chính vì vậy, người nông dân có quyền lựa chọn giữa việc tiếp tục găm hàng chờ giá lên nữa hay bán ra vào lúc này. Với mức giá hiện nay theo chúng tôi là bán được rồi, nhưng cũng không nên bán ồ ạt làm cho thị trường hỗn loạn.

Vậy vai trò của Vicofa như thế nào để người nông dân không bán cà phê ồ ạt vào lúc này?

Chúng tôi sẽ kiến nghị với Chính phủ có các chính sách hỗ trợ cho người nông dân về lãi suất khi vay vốn trồng và trữ cà phê. Trước mắt, Vicofa sẽ kêu gọi các doanh nghiệp hạ giá thuê kho giữ cà phê cho người nông dân.

Đăng Hải (Báo Lao Động)