IEA khẳng định có đủ nguồn cung, sẵn sàng hành động nếu cần

Động thái của Israel làm dấy lên mối lo ngại rằng cuộc xung đột có thể lan rộng và làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ ở Trung Đông.

Tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz - một tuyến vận tải biển quan trọng về mặt chiến lược ngăn cách Iran, Oman và UEA. Ảnh: AFP

Các nhà giao dịch dầu coi cuộc tấn công của Israel là sự kiện địa chính trị quan trọng nhất kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine, với giá dầu thô đóng cửa ở mức cao nhất kể từ tháng 3/2022.

Cụ thể, giá dầu thô WTI của Mỹ đã tăng 4,94 USD, tương đương 7,26%, khép lại ngày giao dịch 13/6 ở mức 72,98 USD/thùng. Tương tự, giá dầu thô Brent chuẩn toàn cầu tăng 4,87 USD, tương đương 7,02%, đóng cửa ở mức 74,23 USD/thùng.

Đài CNBC dẫn lời lực lượng phòng vệ Israel cho biết Iran đã tấn công trả đũa bằng tên lửa vào Israel vào tối ngày 13/6 theo giờ địa phương. Giá dầu thô đã tăng hơn 8% trong phiên giao dịch mở rộng sau cuộc tấn công trả đũa của Iran.

Israel đã phát động một "chiến dịch quân sự có mục tiêu" chống lại chương trình tên lửa đạn đạo và hạt nhân của Iran vào sáng sớm ngày 13/6 theo giờ địa phương, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết trong một bài phát biểu. Cuộc tấn công dường như không làm gián đoạn bất kỳ cơ sở hạ tầng dầu mỏ quan trọng nào.

Theo Thủ tướng Netanyahu, Israel đã tấn công địa điểm làm giàu uranium chính của Iran tại Natanz, các nhà khoa học hạt nhân hàng đầu của nước này và tấn công vào trung tâm chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran. "Chiến dịch này sẽ tiếp tục trong nhiều ngày cho đến khi loại bỏ được mối đe dọa này", Thủ tướng Israel cho biết.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Israel đã có "hành động đơn phương chống lại Iran" mà không có sự hỗ trợ của Mỹ. Ông Rubio cảnh báo Iran không được nhắm vào các lợi ích của Mỹ trong khu vực.

"Chúng tôi không tham gia vào các cuộc tấn công chống lại Iran và ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là bảo vệ các lực lượng Mỹ ở khu vực", Ngoại trưởng Rubio cho biết trong một tuyên bố. "Israel đã thông báo với chúng tôi rằng họ tin rằng hành động này là cần thiết để tự vệ".

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Iran đã phải trả giá vì không đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân của mình trước thời hạn 60 ngày của ông.

"Họ lẽ ra nên làm điều đó (chấp nhận thỏa thuận hạt nhân với Mỹ - BTV)!" Tổng thống Trump nêu trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social. "Hôm nay là ngày thứ 61. Tôi đã nói với họ phải làm gì, nhưng họ đã không làm vậy. Bây giờ, có lẽ, họ có cơ hội thứ hai!" ông chủ Nhà Trắng cho biết.

Thị trường dầu mỏ đang đối diện với rủi ro là nguồn cung từ cả Tehran và các bên khác trong khu vực có thể bị lôi kéo vào cuộc xung đột. Sản lượng của Iran đạt 3,305 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 4, theo báo cáo thị trường dầu mỏ hàng tháng của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) công bố tháng 5.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tổ chức được thành lập để ứng phó với các cú sốc dầu mỏ toàn cầu, hôm 13/6 thông báo rằng họ có 1,2 tỷ thùng dự trữ khẩn cấp trong hệ thống an ninh của mình.

"IEA đang tích cực theo dõi tác động của tình hình Israel - Iran đối với thị trường dầu mỏ. Thị trường hiện đang được cung cấp đầy đủ nhưng chúng tôi sẵn sàng hành động nếu cần", giám đốc điều hành IEA Fatih Birol khẳng định.

Các nhà đầu tư dầu mỏ hiện lo ngại rằng Iran sẽ trả đũa bằng cách tấn công các mục tiêu của Israel hoặc Mỹ, dẫn đến leo thang quân sự lớn và gián đoạn nguồn cung dầu tiềm ẩn, theo ông Andy Lipow, Chủ tịch công ty tư vấn năng lượng Lipow Oil Associates (Mỹ).

"Iran biết rõ rằng Tổng thống Donald Trump đang tập trung vào kéo giảm giá năng lượng", ông Lipow nói với đài CNBC, đồng thời lưu ý rằng các hành động của Iran ảnh hưởng đến nguồn cung dầu Trung Đông và có thể khiến người Mỹ hứng chịu giá xăng và dầu diesel tăng cao và điều này gây tổn hại về mặt chính trị cho ông Trump.

Các cơ sở dầu mỏ của Iran không bị nhắm mục tiêu

Căng thẳng gia tăng ở Trung Đông đã làm dấy lên lo ngại rằng Iran có thể tận dụng Eo biển Hormuz, một nút thắt quan trọng đối với dòng chảy năng lượng vì khoảng 20% nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu và 25% hoạt động thương mại dầu mỏ toàn cầu cần phải đi qua đây.

Hành động của Israel không nhắm mục tiêu trực tiếp nào vào các cơ sở sản xuất hoặc xuất khẩu dầu của Iran, điều đó có nghĩa là Tehran có thể tiếp tục xuất khẩu dầu, theo bà Ellen Wald, đồng sáng lập của công ty tư vấn năng lượng Washington Ivy Advisors.

"Đối với Iran, thực sự không có lợi ích ròng nào khi cố gắng cản trở việc vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz", bà Wald cho biết, đồng thời lý giải rằng Iran sẽ bị trả đũa nếu cố gắng làm như vậy.

Khả năng Iran chặn hoàn toàn Eo biển Hormuz là chủ đề đang gây tranh cãi. Bà Wald cho rằng mặc dù các tàu thuyền đi qua vùng biển của Iran, nhưng chúng vẫn có thể bị chuyển hướng vào vùng lãnh hải của UAE và Oman.

"Mặc dù sẽ có một thời gian gián đoạn, nhưng điều này không có khả năng kéo dài quá lâu", đại diện Washington Ivy Advisors khẳng định.

Ngoài ra, bà Wald cảnh báo rằng giá dầu tăng đột biến do đóng Eo biển Hormuz có thể gây áp lực kinh tế từ khách hàng dầu lớn nhất của Iran: Trung Quốc.

"Trung Quốc không muốn dòng chảy dầu mỏ ra khỏi Vịnh Ba Tư bị gián đoạn theo bất kỳ cách nào và Trung Quốc không muốn giá dầu tăng. Vì vậy, họ sẽ sử dụng toàn bộ sức mạnh kinh tế của mình để gây áp lực lên Iran", bà Wald phân tích.

"Tôi không nghĩ chúng ta đang xem xét bất cứ điều gì nghiêm trọng như chiến sự Nga - Ukraine. Nó (xung đột Israel-Iran - BTV) không phải là mối đe dọa đáng kể đối với nguồn cung cấp dầu mỏ", nhà phân tích của Washington Ivy Advisors đánh giá.