Đại biểu Tạ Thị Yên phát biểu tại tổ.

Thảo luận tại tổ sửa đổi các luật dất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản sáng 22/10, đại biểu Tạ Thị Yên (Điện Biên) nhấn mạnh một câu hỏi rất lớn mà người dân đang quan tâm: vì sao giá nhà, nhất là ở các đô thị lớn, ngày càng xa khả năng chi trả của người làm công ăn lương và lần sửa luật này có thể tác động được đến đâu?

Cho rằng giá một căn nhà đến tay người dân có nhiều yếu tố: giá đất, chi phí vốn, chi phí làm thủ tục và cả phần giá tăng lên do đầu cơ, do kỳ vọng thị trường, bà Yên nhìn nhận, 3 dự thảo sửa đổi lần này đã xử lý khá mạnh phần thủ tục, song còn nhiều nội dung khác cần lưu ý.

Góp ý cụ thể, bà Yên cần làm rõ hơn cơ chế điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất mà không phải do chính người sử dụng đất tạo ra.

Đồng tình với Dự thảo đặt vấn đề điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất mà không do đầu tư của người sử dụng đất mang lại, nhưng thay vì vẫn giao việc xác định tỷ lệ thu cho văn bản dưới luật, bà Yên đề nghị cân nhắc quy định ngay trong Luật một mức sàn, hoặc ít nhất phải có nguyên tắc đủ rõ về tỷ lệ điều tiết; trên cơ sở đó Chính phủ quy định cụ thể.

Nếu để hoàn toàn cho văn bản dưới luật thì rất khó bảo đảm chính sách được thực hiện thống nhất và đúng mục tiêu điều tiết hợp lý phần giá trị tăng thêm từ đất, bà Yên nêu quan điểm.

Vấn đề tiếp theo được vị đại biểu Điện Biên đề cập là với đất đã giao để làm dự án nhưng chậm đưa vào sử dụng, biện pháp xử lý phải đủ mạnh để người được giao không thấy rằng cứ giữ đất chờ tăng giá vẫn có lợi.

Dự thảo đã có cơ chế thu tiền lũy tiến đối với đất không sử dụng hoặc chậm sử dụng. Tuy nhiên, thời hạn để đi đến thu hồi (5 năm) theo bà Yên vẫn khá dài.

Vì thế, bà đề nghị rà soát để rút ngắn hợp lý thời gian xử lý đối với những trường hợp chậm đưa đất vào sử dụng do lỗi chủ quan của người sử dụng đất. Đồng thời, khoản phải nộp đối với đất chậm sử dụng cũng phải đủ sức tác động và tăng dần theo thời gian, để việc giữ đất chờ tăng giá không còn có lợi hơn việc đưa đất vào sử dụng.

Với Luật Nhà ở sửa đổi, nôi dung được đại biểu Yên đề cập là làm sao để nhà ở xã hội và nhà cho thuê thực sự đến được với người có nhu cầu với mức giá phù hợp.

Khoản 2 Điều 25 dự thảo cho phép chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội bằng cách dành đất trong dự án, bố trí đất ở nơi khác hoặc nộp tiền tương đương.

Đồng tình phải có sự linh hoạt đó, song bà Yên nhấn mạnh nếu cho nộp tiền thì phải bảo đảm số tiền đó quay trở lại đúng mục tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Nguồn tiền này phải được quản lý, theo dõi riêng, sử dụng đúng mục tiêu và phải có thời hạn thực hiện rõ.Cuối cùng phải nhìn được từ số tiền đã thu đó đã tạo ra được bao nhiêu nhà ở.

Nhà cho thuê được hưởng ưu đãi lớn của Nhà nước thì phải duy trì công năng cho thuê trong một thời gian đủ dài, vẫn theo đại biểu Yên.

Theo đại biểu, nếu dự án được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất vì mục tiêu phát triển nhà ở cho thuê thì cần quy định một thời gian tối thiểu phải giữ đúng công năng đó. Nếu sau này chuyển sang bán hoặc chuyển sang mục đích khác thì phần ưu đãi đã được hưởng cũng phải được xử lý lại cho phù hợp.

Phần nhà thương mại được phép bán trong dự án cũng nên có một giới hạn hợp lý. Nếu không, chính sách ban đầu nhằm tạo nhà cho thuê nhưng cuối cùng lại có thể nghiêng nhiều sang nhà để bán, bà Yên góp ý.

Cũng góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở, đại biểu Trần Thị Hiền (Ninh Bình) đề nghị bổ sung các cơ chế, chính sách cụ thể để phát triển nhà ở có giá phù hợp với thu nhập của người lao động, người có thu nhập thấp, người trẻ và các đối tượng có khó khăn về nhà ở.

Đại biểu Trần Thị Hiền tham gia thảo luận tổ.

Cần quan tâm cân đối giữa phát triển nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, tránh tình trạng nguồn cung nhà ở tăng nhưng người có nhu cầu thực sự vẫn không đủ khả năng mua hoặc thuê, bà Hiền nói.

Về phát triển nhà ở xã hội, vị đại biểu Ninh Bình lưu ý, hiện nay ngoài chính sách nhà ở xã hội đã có thêm chính sách nhà ở đối với người có thu nhập thấp và trung bình. Theo đó, Luật cần phân định rõ đối tượng hưởng chính sách nhà ở xã hội và đối tượng hưởng nhà ở chính sách.

Với chính sách nhà ở cho thuê, bà Hiền đề nghị hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ của bên cho thuê và bên thuê nhà ở; trách nhiệm sửa chữa, bảo trì, hoàn trả tiền đặt cọc, thông báo chấm dứt hợp đồng và giải quyết tranh chấp. Khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê có chất lượng, giá hợp lý, hợp đồng minh bạch và cơ chế bảo vệ người thuê nhà trước việc đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật.