Theo Bộ Tài chính, thời gian qua đã hoàn thiện thể chế về đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập; hoàn thành lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công đối với một số lĩnh vực cơ bản.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách đẩy mạnh cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập được ban hành, bổ sung, hoàn thiện kịp thời, tạo hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ cho các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện.

Đa số các đơn vị sự nghiệp công lập hiện nay đang thuộc nhóm Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên.

Tuy nhiên, về hoàn thành lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công đối với một số lĩnh vực cơ bản vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra do nhiều lý do khách quan. 

Hầu hết các lĩnh vực dịch vụ sự nghiệp công chưa tính đủ chi phí vào giá làm cơ sở đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước; chưa đạt mục tiêu tại Nghị quyết số 19-NQ/TW là đến năm 2021 hoàn thành lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công (tính đủ tiền lương, chi phí trực tiếp, chi phí quản lý và khấu hao tài sản).

Nguyên nhân là do trong giai đoạn này vừa phải thực hiện mục tiêu đảm bảo kiềm chế lạm phát, vừa phải phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước và khả năng chi trả của người dân.

Theo kế hoạch đề ra, giai đoạn 2021-2025, giảm bình quân 10% chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước cho đơn vị sự nghiệp công lập so với giai đoạn 2016-2020.

Đa số các đơn vị sự nghiệp công lập hiện nay đang thuộc nhóm Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên. Việc hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp công lập đã thực hiện theo lộ trình đảm bảo đúng chủ trương tại Nghị quyết số 19-NQ/TW.

Để thực hiện mục tiêu giảm chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp công lập, hàng năm, tại các văn bản hướng dẫn xây dựng dự toán ngân sách nhà nước của Bộ Tài chính đều quy định tỷ lệ giảm chi tối thiểu từ 2 - 3% kinh phí ngân sách nhà nước hỗ trợ chi thường xuyên giao tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập (nhóm 3, nhóm 4) so với năm trước.

Bên cạnh đó, Nhà nước vẫn ưu tiên tăng cường đầu tư ngân sách nhà nước để hỗ trợ cho các đối tượng chính sách, người yếu thế trong sử dụng dịch vụ sự nghiệp công (đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục, y tế có đối tượng người dân sử dụng dịch vụ sự nghiệp công chiếm tỷ trọng rất lớn) thông qua việc tiếp tục hoàn thiện, ban hành các chính sách để tăng cường hỗ trợ trực tiếp cho các đối tượng sử dụng dịch vụ sự nghiệp công.

Đồng thời, hỗ trợ kinh phí đầu tư để nâng cao tiềm lực của các đơn vị sự nghiệp công lập trong cung ứng dịch vụ sự nghiệp công.

Trong giai đoạn 2021-2025, số lượng các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên ngày càng tăng, góp phần giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Việc tự chủ tài chính tập trung ở các lĩnh vực giáo dục đào tạo, y tế, khoa học công nghệ, nhất là ở các địa phương phát triển kinh tế, người dân có thu nhập cao.

Theo thống kê mới nhất, tính đến 31/12/2023, trong tổng số 47.596 đơn vị sự nghiệp công lập trên phạm vi cả nước, có 3.366 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên trở lên (trong đó, 450 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, 2.916 đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên), tương ứng 7,1%.

Có 9.342 đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên, tương ứng 19,63%. Có 34.888 đơn vị do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên, tương ứng 73,3%. Theo đó, số lượng đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính năm 2025 tăng 0,47% so với năm 2021 và tăng 2,38% so với năm 2015.