Câu hỏi “Có nên dạy tài chính cho học sinh?” giờ đây dường như không còn phù hợp, bởi thực tiễn cuộc sống đã đưa ra câu trả lời rõ ràng hơn bất kỳ lời biện hộ nào.

Theo một số khảo sát quốc tế, chỉ khoảng 25% người trưởng thành tại Việt Nam được đánh giá là có hiểu biết cơ bản về tài chính.

Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, cùng với sự đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ tài chính, đang đặt ra thách thức không nhỏ đối với người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Trong khi nhiều quốc gia đã đưa giáo dục tài chính vào chương trình học từ lâu, thì tại Việt Nam, lĩnh vực này vẫn còn là một khoảng trống lớn trong hệ thống giáo dục phổ thông.

Hệ quả là, phần đông học sinh bước ra khỏi ghế nhà trường mà chưa từng được học cách lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt giữa nhu cầu và mong muốn, hay hiểu đúng về tiết kiệm và đầu tư.

Theo một số khảo sát quốc tế, chỉ khoảng 25% người trưởng thành tại Việt Nam được đánh giá là có hiểu biết cơ bản về tài chính. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn dân số vẫn đang loay hoay trong việc quản lý chi tiêu cá nhân, dễ dàng rơi vào bẫy tín dụng, hoặc trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo tài chính ngày càng tinh vi.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, những đối tượng đang lớn lên trong kỷ nguyên số, tiếp xúc thường xuyên với mạng xã hội, ví điện tử, và các nền tảng tiêu dùng trực tuyến thì sự thiếu hụt kiến thức tài chính càng trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết.

Nhận thức rõ thực trạng này, tháng 8 vừa qua, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp với Nhà sách Tân Việt đã giới thiệu bộ sách "Giáo dục tài chính" dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam có một hệ thống học liệu tài chính bài bản, xuyên suốt toàn bộ cấp học phổ thông.

Bộ sách gồm 12 cuốn, được biên soạn bám sát Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, cho phép tích hợp linh hoạt trong các tiết học kỹ năng sống, hoạt động trải nghiệm hoặc giờ học buổi hai tại các trường học.

Không đơn thuần chỉ cung cấp lý thuyết khô khan, bộ sách được thiết kế gần gũi với văn hóa và đời sống Việt Nam, thông qua việc lồng ghép khéo léo các câu ca dao, tục ngữ để truyền tải những khái niệm như tiết kiệm, chi tiêu hợp lý hay lập kế hoạch tài chính.

Thay vì bắt đầu bằng những thuật ngữ phức tạp như “lãi suất kép”, “đầu tư chứng khoán” hay “quản trị rủi ro”, học sinh sẽ được dẫn dắt từ những tình huống quen thuộc nhất: phân biệt giữa cái “cần” và cái “muốn”, biết cách sử dụng tiền tiêu vặt, lên kế hoạch tiết kiệm cho một món đồ yêu thích. Cách tiếp cận này không chỉ giúp các em dễ tiếp thu, mà còn khơi gợi niềm hứng thú và sự chủ động trong học tập.

Tuy nhiên, để giáo dục tài chính thật sự đi vào thực tiễn, vẫn còn đó những băn khoăn không nhỏ. Liệu đội ngũ giáo viên đã được trang bị đủ kiến thức và kỹ năng để giảng dạy một lĩnh vực mới mẻ như tài chính cá nhân?

Liệu học sinh có thực sự hứng thú hay coi đây là một môn “phụ” trong một chương trình học vốn đã dày đặc? Và quan trọng hơn cả, làm thế nào để bộ sách không chỉ nằm trên kệ thư viện, mà trở thành công cụ sống động trong từng tiết học?

Giải quyết những câu hỏi này đòi hỏi sự đầu tư bài bản và đồng bộ: từ việc đào tạo giáo viên, phát triển phương pháp giảng dạy phù hợp, cho tới sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.

Giáo dục tài chính không thể chỉ được truyền đạt qua lý thuyết, mà cần được nuôi dưỡng qua trải nghiệm thực tế, thông qua những hoạt động mô phỏng, trò chơi giáo dục, hay đơn giản là những cuộc trò chuyện thường ngày giữa cha mẹ và con cái về cách sử dụng đồng tiền một cách thông minh.

Dẫu còn không ít khó khăn, nhưng không thể phủ nhận rằng việc đưa giáo dục tài chính vào học đường chính là một bước đi đúng đắn, mang tính chiến lược. Nó không chỉ góp phần xây dựng nền tảng kiến thức thiết yếu cho mỗi cá nhân, mà còn là một phần trong quá trình hình thành những công dân có trách nhiệm, biết quản lý tài nguyên cá nhân và thích nghi linh hoạt với thế giới đang thay đổi từng ngày.

Trong một xã hội mà mọi quyết định, từ học tập, nghề nghiệp đến tiêu dùng đều có liên quan đến tài chính, thì giáo dục tài chính không còn là “nên có”, mà là “phải có”.

Và nếu được triển khai đúng cách, bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, nó sẽ trở thành hành trang vững chắc cho mỗi học sinh trên con đường trưởng thành.