Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 vừa diễn ra tại Phnom Penh, Campuchia với sự tham dự của cơ quan hải quan 11 quốc gia thành viên ASEAN cùng Ban Thư ký ASEAN. Đây cũng là lần đầu tiên Timor-Leste tham dự hội nghị với tư cách thành viên chính thức của ASEAN.

Tại hội nghị, các cơ quan hải quan ASEAN bày tỏ quan ngại trước những diễn biến căng thẳng kéo dài tại Trung Đông và những tác động tiêu cực đối với thương mại quốc tế, chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Giá năng lượng và chi phí vận tải tăng cao được nhận định là những yếu tố gây áp lực lớn đối với dòng chảy thương mại trong khu vực.

Ông Lưu Mạnh Tưởng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan (giữa) dẫn đoàn Hải quan Việt Nam tham dự hội nghị.

Trong bối cảnh đó, Hải quan ASEAN tái khẳng định cam kết tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực, đẩy mạnh phối hợp nhằm giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc bên ngoài và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại. Các nước thành viên cũng thống nhất tiếp tục thúc đẩy số hóa thủ tục hải quan, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của môi trường thương mại thông qua mở rộng cơ chế Một cửa ASEAN và tăng cường hợp tác với các đối tác bên ngoài khu vực.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là việc ghi nhận kết quả triển khai Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên trong ASEAN. Các nước thành viên được khuyến khích đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhằm tăng cường liên kết chuỗi cung ứng và thúc đẩy thương mại nội khối. Hải quan ASEAN cũng bày tỏ mong muốn sớm khởi động đàm phán Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên với Trung Quốc vào tháng 7/2026, hướng tới mục tiêu ký kết trong năm 2027.

Hội nghị cũng ghi nhận bước tiến mới trong triển khai Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN khi có thêm một thành viên tham gia, nâng tổng số quốc gia tham gia lên 7 nước. Đây được xem là dấu mốc quan trọng nhằm tăng cường kết nối logistics và tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới trong khu vực.

Đáng chú ý, Hải quan ASEAN dự kiến triển khai thí điểm vận tải đường sắt áp dụng Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN giữa Malaysia, Thái Lan và Lào vào cuối năm 2026. Đồng thời, các nước cũng nghiên cứu khả năng kết nối hệ thống này với Trung Quốc nhằm tận dụng hiệu quả hơn các cam kết trong Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc.

Về chuyển đổi số, hội nghị hoan nghênh Lộ trình xây dựng Một cửa ASEAN thế hệ mới (ASEAN Single Window 2.0) giai đoạn 2026-2030. Lộ trình này hướng tới mở rộng trao đổi điện tử các chứng từ thương mại trong ASEAN và với các đối tác bên ngoài khu vực, tạo nền tảng cho thương mại không giấy tờ và thông quan thông minh. Các nước thành viên cũng tái khẳng định mục tiêu ký kết Bản ghi nhớ hợp tác Một cửa ASEAN với Trung Quốc vào cuối năm 2026.

Hội nghị đồng thời hoan nghênh việc hoàn tất đàm phán Hiệp định khung về kinh tế số ASEAN, dự kiến được ký kết tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 vào cuối năm nay. Theo đánh giá của Hải quan ASEAN, hiệp định sẽ tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy số hóa quy trình hải quan, đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới, giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả quản lý.

Bên cạnh các nội dung tạo thuận lợi thương mại, hội nghị cũng ghi nhận kết quả tích cực của Chiến dịch kiểm soát hải quan chung lần thứ 3, qua đó tăng cường hợp tác giữa các cơ quan hải quan ASEAN trong phòng, chống buôn lậu, gian lận xuất xứ và các hành vi vi phạm thương mại. Hải quan ASEAN tiếp tục nhấn mạnh vai trò của hợp tác với khu vực tư nhân và các đối tác quốc tế trong xây dựng môi trường thương mại minh bạch, an toàn và bền vững.

Hội nghị đánh giá cao sự hỗ trợ của cơ quan hải quan các nước đối tác như Australia, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc trong chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và triển khai các hoạt động hợp tác chuyên môn. Đặc biệt, việc tăng cường trao đổi thông tin với Hải quan Nhật Bản trong đấu tranh chống buôn lậu được xem là một trong những điểm sáng của hợp tác khu vực thời gian qua.

Đại diện Hải quan Việt Nam tham dự hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng khẳng định, Hải quan Việt Nam sẽ tiếp tục tích cực phối hợp triển khai các sáng kiến và cam kết chung của ASEAN trong các lĩnh vực như Doanh nghiệp ưu tiên, Quá cảnh hải quan ASEAN, Một cửa ASEAN, kiểm soát hải quan, chống buôn lậu, chống gian lận thương mại, Hải quan xanh và phòng, chống rửa tiền.

Kết thúc hội nghị, các trưởng đoàn đã thống nhất thông qua Tuyên bố chung, tái khẳng định cam kết xây dựng môi trường hải quan hiện đại, minh bạch, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy hội nhập kinh tế, tạo thuận lợi thương mại và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng ASEAN trước các biến động toàn cầu.