Đây không phải là lần đầu, yêu cầu về hành động cụ thể, mạnh mẽ, đúng hướng trong các nhiệm vụ tái cơ cấu nền kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh được đặt ra. Nhưng khoảng cách giữa lời nói và hành động vẫn là thách thức lớn trong quá trình tái cơ cấu, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế của Việt Nam.

Bởi vậy, cho tới thời điểm này, vẫn còn những câu hỏi về việc sẽ làm gì trong năm nay và rằng, hiện chưa rõ tương lai cho nền kinh tế Việt Nam trong vài năm tới. Nếu tiếp tục chậm trễ trong hành động, nếu không có được kết quả cụ thể với sự giám sát chặt chẽ về chất lượng trong các giải pháp cải thiện thứ hạng năng lực cạnh tranh…, thì đó sẽ trở thành nút thắt lớn của nền kinh tế Việt Nam.

Có thể thấy rõ điều này khi những tín hiệu sáng sủa của sự phồi hồi kinh tế Việt Nam còn ẩn chứa nhiều quan ngại.

Quan ngại lớn nhất mà các chuyên gia kinh tế đặt ra là tuy tốc độ tăng trưởng GDP năm 2014 cải thiện rõ sau mỗi quý, xuất khẩu tăng mạnh, nhưng số doanh nghiệp đóng cửa còn tăng. Tình hình kinh tế vĩ mô quý 1/2015 phản chiếu đúng bức tranh này khi tỷ lệ doanh nghiệp đóng cửa tăng 14,2% so với cùng kỳ năm 2014. Điều đó cho thấy sự phục hồi ở khu vực doanh nghiệp tư nhân Việt Nam chưa rõ nét.

Trong khi đó, sự dịch chuyển đẳng cấp, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế sau nhiều năm quyết tâm tái cơ cấu kinh tế cũng chưa như kỳ vọng. Sự xuất hiện của các tập đoàn đa quốc gia cùng sự tăng trưởng nhanh cả về doanh thu, xuất nhập khẩu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chưa tác động đến mong muốn này. Ngay cả mục tiêu để doanh nghiệp nội liên kết, mượn sức doanh nghiệp FDI nhằm cải thiện quy mô, qua đó có thểm tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu cũng rất mờ nhạt.

Nhiều chuyên gia kinh tế gọi đây là “xu hướng bất bình thường trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam”. Một khi không có hành động cụ thể và mạnh mẽ để thúc đẩy năng lực hội nhập của cả nền kinh tế, thì có thể dễ dàng dự liệu hệ lụy không mấy tích cực: đó là sự lấn át của khu vực doanh nghiệp FDI và sự tụt hậu ngay trên sân nhà của doanh nghiệp Việt Nam. Đặc biệt, sự lệ thuộc thương mại trong cấu trúc thị trường tiếp tục là vấn đề lớn…

Cho tới thời điểm này, hàng loạt nguyên tắc mới lại được đặt ra. Có thể nhắc tới yêu cầu đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước phải đảm bảo giá thị trường, bán với tỷ lệ “Nhà nước giữ tối thiểu, giao thị trường tối đa”; hay tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh là phải “tấn công” vào hệ thống giá cũ như xăng dầu, định giá doanh nghiệp nhà nước…, trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp đúng theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư… Đáng chú ý là có ý kiến tại Diễn đàn còn đề nghị Chính phủ nên điều chỉnh một số chức năng quản lý hướng thị trường để phục vụ thị trường. Cụ thể là áp dụng nguyên tắc trách nhiệm cá nhân và tinh thần phục vụ doanh nghiệp trong phê duyệt dự án đầu tư công, thực thi cải cách hành chính… Thậm chí, yêu cầu nâng cao năng lực và phẩm chất cán bộ công chức phải là ưu tiên vì đây là yếu tố quyết chất lượng của thể chế, điều hành và giám sát thực hiện thể chế… Giải pháp sàng lọc cán bộ để loại bỏ những cá nhân cụ thể không phù hợp, làm ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh chung cũng được nhấn mạnh.

Một lần nữa, yêu cầu lớn đi cùng các biện pháp cải cách vẫn là hành động mạnh mẽ, đúng hướng và đáng tin. Đây chính là các yếu tố căn bản thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nhằm đạt mục tiêu đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam./.