Từ một chủ đề, mở ra trục phát triển mới

Không phải ngẫu nhiên Thái Nguyên chọn “hồ trên núi và trà trong mây” làm chủ đề cho mùa du lịch năm 2026. Đằng sau cụm từ giàu hình ảnh ấy là một cách tiếp cận có tính toán, đặt lại trục phát triển cho toàn ngành du lịch địa phương.

Thay vì dàn trải sản phẩm, Thái Nguyên tập trung vào hai điểm nhấn rõ rệt là Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể, đồng thời lấy văn hóa trà làm sợi dây kết nối. Một bên là không gian du lịch hiện đại, giải trí, nghỉ dưỡng. Một bên là hệ sinh thái nguyên sơ, gắn với cộng đồng và văn hóa bản địa. Hai cực này không tách rời mà được đặt trong cùng một hệ sinh thái phát triển.

Các đại biểu tham gia chương trình Famtrip - Presstrip Thái Nguyên với chủ đề “Thiên đường du lịch hồ trên núi” khảo sát đảo Bà Góa. Ảnh: Nguyễn Hà.

Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, cho biết: “Chủ đề của mùa du lịch Thái Nguyên năm 2026 là “Hồ trên núi - Trà trong mây”. Do đó, các hoạt động xúc tiến quảng bá sẽ hướng tới những sản phẩm trọng tâm gắn với hai khu du lịch nổi tiếng là Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể. Bên cạnh đó là các sản phẩm du lịch cộng đồng gắn liền với văn hóa trà và văn hóa bản địa của đồng bào các dân tộc trong tỉnh”.

Điểm đáng chú ý là tư duy phát triển đã thay đổi. Hai khu vực Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể không còn được nhìn như hai điểm đến riêng lẻ mà trở thành hai mảnh ghép bổ trợ.

“Hai khu du lịch này không cạnh tranh mà bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau. Hồ Núi Cốc là điểm đến sôi động, hiện đại với nhiều khu vui chơi giải trí và dự án lớn đang được đầu tư. Trái lại, Hồ Ba Bể mang đến những trải nghiệm gắn với thiên nhiên, văn hóa bản địa và Vườn quốc gia Ba Bể. Sự kết hợp này giúp tỉnh đáp ứng được mọi nhu cầu của du khách, từ nghỉ dưỡng cao cấp cho đến trải nghiệm sinh thái, cộng đồng”, bà Chu Thị Đỗ phân tích.

Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Hồ Hạ.

Cách đặt vấn đề này cho thấy Thái Nguyên đang đi theo hướng xây dựng hệ sinh thái du lịch, thay vì phát triển từng điểm rời rạc. Trong bối cảnh địa giới hành chính mở rộng sau sáp nhập, cách tiếp cận này càng có ý nghĩa khi tạo ra không gian phát triển rộng hơn, đa dạng hơn.

Hiệu quả của cách làm mới không nằm trên giấy mà thể hiện rõ ngay trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay. Trong 4 ngày nghỉ lễ, Thái Nguyên đón hơn 315.000 lượt khách, tăng hơn 57% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu đạt khoảng 210 tỷ đồng, tăng 64%. Đây là mức tăng trưởng không chỉ cao về tỷ lệ mà còn đáng chú ý về quy mô.

Bà Chu Thị Đỗ nhận định: “Trong 4 ngày của kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 vừa qua, Thái Nguyên đã có sự gia tăng lượng khách đột biến với trên 315.000 lượt khách. Doanh thu đạt 210 tỷ đồng. Đây là những con số rất ấn tượng, báo hiệu cho một mùa du lịch sôi động và khởi sắc”.

Các đại biểu tham gia chương trình Famtrip - Presstrip Thái Nguyên với chủ đề “Thiên đường du lịch hồ trên núi” dâng hương tại đền An Mạ. Ảnh: Hà Nguyễn.

Không chỉ là câu chuyện ngắn hạn, xu hướng này đã hình thành từ trước đó. Trong quý I/2026, toàn tỉnh đón hơn 2,6 triệu lượt khách, doanh thu đạt 3.604 tỷ đồng. Điều này cho thấy du lịch Thái Nguyên đang bước vào giai đoạn tăng trưởng rõ rệt, không còn là điểm đến “đi qua” như trước.

Đằng sau các con số là sự thay đổi trong cách tổ chức sản phẩm và truyền thông. Hàng loạt sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch được tổ chức đồng bộ. Hoạt động quảng bá được đẩy mạnh trên nền tảng số, với hàng trăm tin, bài, video và hình ảnh lan tỏa mạnh mẽ.

Quan trọng hơn, cấu trúc sản phẩm du lịch đã có sự chuyển dịch. Từ chỗ thiên về du lịch lịch sử và tham quan ngắn ngày, Thái Nguyên đang mở rộng sang du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và cộng đồng, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách.

Nếu nhìn từ góc độ chính sách, du lịch là câu chuyện tăng trưởng. Nhưng ở cấp độ người dân, đó là câu chuyện sinh kế. Tại thôn Bó Lù, xã Ba Bể, Thái Nguyên chị Mã Thị Kim Trung là một trong những người trực tiếp cảm nhận rõ sự thay đổi này. Trước đây, gia đình chị chủ yếu làm ruộng, trồng ngô với thu nhập bấp bênh. Từ khi tham gia kinh doanh du lịch, cuộc sống đã khác.

“Việc bán các loại đặc sản địa phương như cá nướng và cá khô đánh bắt tự nhiên từ hồ đã giúp gia đình có thu nhập ổn định hơn so với làm ruộng”, chị Trung chia sẻ.

Gia đình chị vận hành một mô hình kinh doanh khép kín. Người chồng đi thuyền, thả lưới đánh bắt cá tự nhiên trên hồ. Chị đảm nhận việc sơ chế, nướng và bán cho khách. Không có chi phí nhập hàng, không phụ thuộc nguồn cung bên ngoài, toàn bộ giá trị được giữ lại trong gia đình.

Các đại biểu tham gia chương trình Famtrip - Presstrip Thái Nguyên với chủ đề “Thiên đường du lịch hồ trên núi” khảo sát động Hua Mạ. Ảnh: Nguyễn Hà.

Vào mùa cao điểm, mỗi ngày quầy hàng có thể bán 5 đến 6 kg cá khô với giá từ 130.000 đến 150.000 đồng mỗi kg, mang về doanh thu khoảng 800.000 đến 1.000.000 đồng, chưa kể các sản phẩm khác.

Điều đáng nói là cách làm này không đánh đổi môi trường. Việc đánh bắt hoàn toàn bằng phương pháp truyền thống, không sử dụng các hình thức tận diệt. Du lịch, trong trường hợp này, không làm cạn kiệt tài nguyên mà ngược lại, tạo động lực để người dân bảo vệ hồ.

Chị Trung cũng cho biết sự khác biệt trong hành vi tiêu dùng của khách: “Khách Việt thường mua đặc sản mang về. Khách Tây thì chủ yếu ăn tại chỗ hoặc mua nước giải khát vì họ không tiện mang đồ nặng”.

Giải bài toán nâng chuẩn dịch vụ

Ở phía các cơ sở lưu trú, sự chuyển động cũng đang diễn ra. Ông Đặng Văn Hùng, chủ Ba Bể Farmstay tại thôn Cốc Tộc, xã Ba Bể, Thái Nguyên, lựa chọn một hướng đi rõ ràng: giữ nguyên yếu tố tự nhiên, dân dã.

“Tôi vẫn hướng về thiên nhiên hơn, bởi vì trên núi thì cần sự dân dã nhưng vẫn đầy đủ. Nhiều khách rất thích không gian này”, anh Hùng nói. Tuy nhiên, anh cũng không né tránh những hạn chế. “Tôi sẽ học hỏi, tham gia các lớp tập huấn, đi tham quan các nơi khác để hoàn thiện dần”, anh chia sẻ.

Ba Bể Famstay. Ảnh: Thành Công.

Về thị trường, anh Hùng nhận thấy sự thay đổi rõ rệt. “Giữa tuần khách nước ngoài chiếm khoảng 40% công suất phòng. Họ thường lưu trú ít nhất hai đêm. Khách Việt thì chủ yếu đi cuối tuần và lưu trú ngắn hơn”.

Đáng chú ý, chính những trải nghiệm tưởng như đơn giản lại trở thành sản phẩm đặc trưng. Theo anh Hùng, khách quốc tế rất thích các hoạt động như soi cá ban đêm, bắt ốc, đi bộ lên bản. Những trải nghiệm này không thể “đóng gói công nghiệp” nhưng lại tạo nên sự khác biệt.

Ở góc độ marketing, các cơ sở nhỏ cũng đang linh hoạt thích ứng. Từ gửi email tới các công ty lữ hành, đăng bán trên nền tảng booking đến quảng bá qua mạng xã hội cá nhân, tất cả đều được tận dụng.

Từ phía doanh nghiệp lữ hành, sự thay đổi của Thái Nguyên cũng được ghi nhận rõ. Ông Ngô Quốc Vinh, Giám đốc Công ty sự kiện FTOUR cho rằng, tiềm năng của Ba Bể vẫn còn chưa được khai thác hết. “Ba Bể rất đẹp nhưng chưa được khai thác triệt để. Nếu đầu tư hạ tầng và thay đổi mô hình phát triển, trong 2 đến 3 năm nữa sẽ phát triển tốt hơn”, ông nhận định.

Ông Ngô Quốc Vinh, Giám đốc Công ty sự kiện FTOUR. Ảnh: Hồ Hạ.

Một gợi ý đáng chú ý được ông Vinh đưa ra là chuyển đổi phương tiện trên hồ sang động cơ điện để giảm tiếng ồn và bảo vệ môi trường. “Nếu không còn tiếng động cơ, không gian tĩnh lặng của hồ sẽ được cảm nhận trọn vẹn hơn”, ông nói.

Ở góc nhìn khác, bà Trương Thị Bé Thi, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Hòn Mát (Nghệ An), cho biết: “Lần thứu 2 đến Thái Nguyên, tôi thấy rõ nét hơn về văn hóa của dân tộc Tày tại Thái Nguyên, từ trang phục đến sinh hoạt, các chương trình văn hóa văn nghệ rất đặc sắc”.

Theo bà, lợi thế lớn nhất hiện nay là khả năng kết nối sản phẩm sau khi địa giới được mở rộng. “Đây là cơ hội để các đơn vị lữ hành thiết kế những chương trình đặc sắc. Trước đây phải đi liên tỉnh, bây giờ chỉ cần xây dựng tour trong một tỉnh nhưng có rất nhiều sản phẩm”, bà nói.

Tuy nhiên, một điểm nghẽn vẫn được bà Thi chỉ ra: “Chặng đường từ Hà Nội đến Hồ Ba Bể khá xa, thời gian di chuyển dài. Nếu có điểm dừng chân đạt chuẩn du lịch trên tuyến sẽ thuận lợi hơn cho du khách”, bà đề xuất.

Bà Trương Thị Bé Thi, Phó Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Du lịch Hòn Mát (Nghệ An). Ảnh: Hồ Hạ.

Nhìn toàn cục, điều Thái Nguyên đang làm không phải là tạo thêm điểm đến, mà là tạo ra một định danh. “Hồ” là không gian, “trà” là văn hóa. Khi hai yếu tố này được kết nối, chúng tạo ra một câu chuyện đủ sâu để du khách nhớ, đủ khác biệt để cạnh tranh.

“Tỉnh Thái Nguyên đang hướng đến đa dạng hóa đối tượng khách hàng bằng cách đẩy mạnh các sản phẩm từ nghỉ dưỡng cao cấp đến du lịch cộng đồng gắn liền với văn hóa trà đặc sắc”, bà Chu Thị Đỗ khẳng định. Cách tiếp cận này cho thấy một sự thay đổi về tư duy. Du lịch không còn là ngành “ăn theo cảnh đẹp”, mà trở thành ngành kinh tế có cấu trúc, có chiến lược và có bản sắc.

Tất nhiên, để “bứt tốc” thực sự, vẫn còn nhiều việc phải làm. Hạ tầng cần được hoàn thiện. Dịch vụ cần được chuẩn hóa. Nguồn nhân lực cần được đào tạo bài bản hơn. Nhưng điều quan trọng nhất là đã xuất hiện một hướng đi rõ ràng.

Trong một thị trường du lịch ngày càng cạnh tranh, việc có một câu chuyện riêng, một trục phát triển rõ ràng quan trọng hơn nhiều so với việc có thêm vài điểm check-in. “Hồ” là không gian, “trà” là bản sắc. Khi hai yếu tố ấy được kết nối, chúng không còn là tài nguyên, mà trở thành thương hiệu. Và khi một điểm đến có thương hiệu rõ ràng, điều còn lại không phải là thu hút du khách một lần, mà là khiến họ muốn quay lại.