Uỷ ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: TN.

Sáng 23/10, tiếp tục Kỳ họp thứ 10, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật Dân số.

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật đã quy phạm hóa 4 chính sách: Duy trì mức sinh thay thế, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng với già hóa dân số, dân số già, nâng cao chất lượng dân số.

Điều 13 quy định các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế, như, tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai: Phụ nữ được nghỉ thêm 1 tháng; nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con.

Dự thảo cũng quy định hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc ít người; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp. Ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với phụ nữ sinh đủ 2 con hoặc nam giới có 2 con đẻ mà không có vợ hoặc vợ đã chết.

Luật giao Chính phủ quy định nội dung và mức hỗ trợ tối thiểu ở các khoản trên.

Dự thảo cũng quy định căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ và khả năng cân đối ngân sách, chính quyền địa phương quy định đối tượng, nội dung và mức hỗ trợ bảo đảm mức hỗ trợ không thấp hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định.

Thẩm tra, Uỷ ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhận xét, các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế cơ bản chỉ mang tính hỗ trợ ngắn hạn. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu có các biện pháp tổng thể, căn cơ, toàn diện và mang tính hỗ trợ bền vững như ngoài vấn đề về nhà ở còn các vấn đề về hỗ trợ trong giáo dục, chăm sóc sức khỏe nhằm tạo điều kiện thực chất để người dân yên tâm kết hôn, sinh đủ 2 con, qua đó đạt được mức sinh thay thế.

Cần nghiên cứu quy định theo hướng hỗ trợ tài chính đối với phụ nữ sinh đủ 2 con, trong đó nhóm phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi ở mức hỗ trợ cao hơn, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh đề nghị.

Ông Vinh cũng đề nghị tiếp tục rà soát sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở để bảo đảm tính khả thi của quy định ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với một số nhóm đối tượng; bổ sung quy định định kỳ Chính phủ công bố tình trạng mức sinh để chính quyền địa phương xây dựng, thực hiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phù hợp; trường hợp mức sinh của một số địa phương xuống mức rất thấp, Chính phủ báo cáo, đề xuất với Quốc hội có biện pháp can thiệp kịp thời.

Ông Vinh cũng phản ánh, có ý kiến đề nghị dự thảo Luật cần tiếp cận theo hướng phổ quát; nghiên cứu quy định theo hướng hỗ trợ cho trẻ em được sinh ra (như chính sách hỗ trợ học phí, trợ cấp nuôi con nhỏ đến một độ tuổi nhất định); làm rõ việc hỗ trợ đối với trường hợp sinh từ con thứ hai trở lên; quy định biện pháp hỗ trợ khám thai định kỳ, sinh con đối với những phụ nữ chưa tham gia bảo hiểm y tế; cân nhắc quy định theo hướng giao Chính phủ điều chỉnh chính sách ưu tiên mua nhà ở xã hội phù hợp từng giai đoạn; nghiên cứu bổ sung giải pháp hỗ trợ điều trị vô sinh, hiếm muộn và biện pháp nhằm giảm tỷ lệ phá thai.

Về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, Dự thảo quy định khuyến khích đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.

Đình chỉ đối với người hành nghề y có hành vi công bố, thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền liên quan đến giới tính theo quy định của Bộ Y tế.

Ủy ban thẩm tra đề nghị chỉnh lý quy định tại dự thảo theo hướng bao quát hơn để thống nhất với hành vi bị nghiêm cấm quy định tại dự thảo.

Đồng thời cần bổ sung quy định định kỳ Chính phủ công bố các tỉnh, thành phố mất cân bằng giới tính khi sinh ở mức rất cao, cao hoặc đã đạt mức cân bằng tự nhiên; tiếp tục rà soát các biện pháp đã thực hiện hiệu quả theo Đề án Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2016 - 2025 để bổ sung quy định phù hợp.