Mức thu dao động từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm, tạo ra nhiều lựa chọn cho người học nhưng cũng kéo theo áp lực tài chính ngày càng lớn đối với không ít gia đình.

Sinh viên Đại học Phenikaa trong giờ thực hành.

Bức tranh học phí đại học hiện nay trải rộng từ khoảng 17 triệu đồng đến 150 triệu đồng mỗi năm. Ở nhóm thấp, có thể kể đến Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế hay Học viện Quản lý giáo dục với mức khoảng 17-21 triệu đồng mỗi năm.

Trong khi đó, mức cao nhất lên tới 150 triệu đồng thuộc ngành Y khoa của Đại học Tân Tạo. Khoảng cách gần 9 lần giữa mức thấp và cao phản ánh sự chênh lệch đáng kể về chi phí tiếp cận giáo dục đại học.

Mặt bằng học phí phổ biến vẫn tập trung trong khoảng 20-40 triệu đồng mỗi năm, chủ yếu ở các chương trình chuẩn của các trường công lập như Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Công nghiệp Hà Nội hay Đại học Xây dựng Hà Nội. Đây là mức được xem là trung bình, phù hợp với phần lớn thí sinh và gia đình.

Tuy nhiên, ngay trong cùng một trường, mức học phí có thể tăng mạnh tùy theo loại hình đào tạo. Tại Đại học Ngoại thương, chương trình chuẩn dao động khoảng 28-32 triệu đồng mỗi năm, trong khi các chương trình tiên tiến hoặc quốc tế có thể lên tới 77-88 triệu đồng.

Tương tự, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, chương trình chuẩn từ 20-28 triệu đồng, nhưng các chương trình tiên tiến hoặc chất lượng cao có thể đạt 45-70 triệu đồng mỗi năm.

Xu hướng quốc tế hóa và nâng cao chất lượng đào tạo đang kéo học phí ở nhiều chương trình lên mức cao. Một số trường như Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội thu từ 59 đến 130 triệu đồng mỗi năm, Đại học Phenikaa ở mức 128 triệu đồng, hay Đại học Việt Đức dao động khoảng 87-93 triệu đồng. Ở khối tư thục, Đại học FPT có mức học phí từ khoảng 46 đến gần 95 triệu đồng tùy cơ sở đào tạo.

Các ngành đặc thù, đặc biệt là Y Dược, tiếp tục dẫn đầu về học phí. Đại học Y Dược TP.HCM thu từ 30 đến 90 triệu đồng mỗi năm, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch từ 47 đến 81 triệu đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí đào tạo cao, yêu cầu thực hành lớn và nhu cầu xã hội ổn định đối với nhóm ngành này.

Xu hướng tăng học phí cũng diễn ra trên diện rộng. Phần lớn các trường điều chỉnh tăng khoảng 10% so với năm trước. Một số trường có mức tăng mạnh hơn, như Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch với mức tăng lên tới 47% ở một số chương trình. Điều này phản ánh áp lực chi phí đào tạo ngày càng lớn cũng như tác động của cơ chế tự chủ đại học.

Cơ chế tự chủ tài chính đang góp phần định hình lại mặt bằng học phí. Các trường công lập chưa tự chủ hoàn toàn vẫn giữ mức học phí thấp hơn nhờ trần quy định, trong khi các trường tự chủ hoặc có chương trình kiểm định quốc tế được phép xác định mức thu cao hơn. Vì vậy, ngay trong một trường công lập cũng có thể xuất hiện các chương trình liên kết quốc tế với học phí lên tới hơn 100 triệu đồng mỗi năm.

Tổng thể, hệ thống học phí đại học tại Việt Nam đang chuyển từ trạng thái tương đối đồng đều sang phân tầng rõ rệt. Người học có nhiều lựa chọn hơn về chương trình và chất lượng đào tạo, nhưng đi kèm là áp lực tài chính ngày càng lớn, đặc biệt đối với các gia đình có thu nhập trung bình.

Xu hướng này đặt ra yêu cầu cần mở rộng các chính sách hỗ trợ như học bổng, tín dụng giáo dục và minh bạch thông tin học phí. Chỉ khi cân bằng được giữa chất lượng đào tạo và khả năng chi trả, giáo dục đại học mới có thể đảm bảo cơ hội tiếp cận cho đông đảo người học.