Mở rộng không gian phát triển

Nhìn lại hơn bốn thập kỷ đổi mới và hội nhập, có thể thấy mỗi bước phát triển của đất nước đều gắn liền với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, trong đó ngành Tài chính luôn giữ vai trò tiên phong. Từ Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987, bình thường hóa quan hệ tài chính với các định chế tài chính quốc tế năm 1993 đến tham gia ASEAN năm 1995, ngành Tài chính đã góp phần quan trọng mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy kinh tế Việt Nam hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới.

Đến nay, Việt Nam đã tham gia 19 hiệp định thương mại tự do (FTA), ký kết 81 hiệp định tránh đánh thuế hai lần, 60 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, 30 hiệp định hợp tác và hỗ trợ hành chính về hải quan, đồng thời là thành viên tích cực của nhiều cơ chế hợp tác tài chính khu vực và đa phương, trong đó có Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đây là nền tảng quan trọng để mở rộng thương mại, đầu tư và nâng cao vị thế của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tham luận. Ảnh: Đức Thanh

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, các điều ước và thỏa thuận này đã tạo dựng khuôn khổ pháp lý thuận lợi, minh bạch và ổn định cho hoạt động thương mại, đầu tư và tài chính quốc tế, qua đó góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu. Chủ trương mở cửa và hội nhập cũng đã đưa đầu tư nước ngoài và thương mại quốc tế trở thành những động lực quan trọng của tăng trưởng, giúp nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 6,5 - 7%/năm trong hơn 30 năm qua, thuộc nhóm các quốc gia tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Cùng với tăng trưởng, nền tảng tài chính quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô không ngừng được củng cố. Tỷ lệ nợ công đến cuối năm 2026 dự kiến khoảng 35-36% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức trần cho phép, tạo dư địa quan trọng cho điều hành chính sách tài khóa.

Thị trường tài chính phát triển cả về quy mô và chiều sâu, với thị trường cổ phiếu đạt khoảng 82,3% GDP và thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 22,1% GDP, từng bước trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế.

Đồng thời, uy tín và vị thế tài chính của Việt Nam tiếp tục được nâng cao khi FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế từng bước nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia, đưa Việt Nam tiến gần hơn tới ngưỡng Đầu tư (Investment Grade).

Đồ hoạ: Đông Mai - Nguồn: Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế đang thay đổi nhanh chóng. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang định hình lại các dòng chảy đầu tư, thương mại và tài chính quốc tế.

Bộ trưởng cho rằng, điều đó đòi hỏi hội nhập quốc tế phải được tiếp cận với tư duy mới, không chỉ nhằm mở rộng thị trường hay thu hút nguồn vốn mà phải phục vụ trực tiếp cho mục tiêu nâng cao năng lực nội sinh, chất lượng tăng trưởng và sức chống chịu của nền kinh tế. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng: hội nhập phải phục vụ mục tiêu phát triển đất nước trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ chiến lược; lấy nguồn lực trong nước là quyết định, nguồn lực bên ngoài là quan trọng và đột phá.

Động lực thúc đẩy cải cách 

Trên tinh thần đó, để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới, ngành Tài chính sẽ tập trung triển khai một số định hướng lớn về đối ngoại và hội nhập quốc tế như sau:

Thứ nhất, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển nhanh và bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2025-2030 xác định tổng chi ngân sách khoảng 21,2 triệu tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư công trung hạn 8,22 triệu tỷ đồng, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đa dạng hóa nguồn vốn nước ngoài, nhất là ODA và vốn vay ưu đãi, phục vụ hạ tầng chiến lược, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm an toàn nợ công và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bộ trưởng nhấn mạnh 4 định hướng lớn về đối ngoại và hội nhập quốc tế của ngành Tài chính. Ảnh: Đức Thanh

Thứ hai, tiếp tục phát triển thị trường vốn theo hướng hiện đại, minh bạch, an toàn, hiệu quả và hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế, qua đó nâng cao vị thế tài chính quốc gia và năng lực huy động nguồn lực cho phát triển.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn toàn cầu ngày càng gay gắt, việc phát triển thị trường vốn hiện đại, minh bạch theo chuẩn mực quốc tế là yếu tố quan trọng để thu hút nguồn vốn trung và dài hạn. Để đạt mục tiêu này, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao tính minh bạch, phát triển cân bằng các cấu phần của thị trường, đa dạng hóa nhà đầu tư và tăng cường quản lý rủi ro.

Đồng thời, cần phát huy hiệu quả việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, tiếp tục cải thiện nền tảng để nâng cao xếp hạng tín nhiệm quốc gia, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và mở rộng khả năng huy động vốn quốc tế.

Thứ ba, đổi mới căn bản tư duy thu hút đầu tư nước ngoài, lấy chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực nội sinh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu làm trọng tâm.

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 đã chuyển mạnh tư duy thu hút đầu tư từ ưu tiên quy mô vốn sang lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược có công nghệ, quản trị hiện đại và khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị toàn cầu. Mục tiêu là thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước và gia tăng giá trị nội địa.

Để thực hiện, cần triển khai hiệu quả các cơ chế hỗ trợ đầu tư, trong đó có Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định số 182/2024/NĐ-CP, nhằm thu hút các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị toàn cầu. 

Toàn cảnh phiên họp sáng 1/8. Ảnh: Đức Thanh

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với hội nhập quốc tế và tiệm cận các chuẩn mực, thông lệ toàn cầu.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành Tài chính xác định hội nhập quốc tế về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số. Theo đó, cần tăng cường hợp tác với các quốc gia, tổ chức quốc tế, trung tâm tài chính và tập đoàn công nghệ để tiếp thu công nghệ, đào tạo nhân lực và chia sẻ kinh nghiệm quản trị; đồng thời chủ động tiếp cận các chuẩn mực quốc tế về tài chính số, Fintech, dữ liệu và an ninh mạng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và bảo đảm an toàn tài chính quốc gia.

"Bước vào giai đoạn phát triển mới, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của ngành Tài chính cần được triển khai với tư duy và tầm nhìn mới, gắn chặt với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao vị thế quốc gia" - Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Theo đó, hội nhập không chỉ là kênh mở rộng hợp tác và huy động nguồn lực, mà phải trở thành động lực thúc đẩy cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp thu các chuẩn mực quốc tế tiên tiến và tăng cường sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu.

Với định hướng đó, ngành Tài chính sẽ tiếp tục đổi mới toàn diện công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế, chủ động, tích cực và hiệu quả hơn trong hợp tác tài chính quốc tế, góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi cho phát triển, nâng cao vị thế tài chính quốc gia và đóng góp vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, hướng tới hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.