Theo báo cáo tổng kết thi hành Nghị định 74/2024/NĐ-CP, từ ngày 1/7/2024, Chính phủ quy định mức lương tối thiểu tháng và tối thiểu giờ áp dụng cho người lao động làm việc theo hợp đồng.

Việc ban hành nghị định được đặt trong bối cảnh nền kinh tế từng bước phục hồi sau giai đoạn khó khăn nhất của đại dịch Covid-19.

Mức lương tối thiểu tăng bình quân 6% so với năm 2023, cao hơn khoảng 2% so với mức sống tối thiểu đến hết năm 2024. Điều chỉnh này vừa cải thiện đời sống người lao động, vừa tính toán đến khả năng chi trả và phục hồi sản xuất của doanh nghiệp.

Qua theo dõi, Bộ Nội vụ nhận định các doanh nghiệp đã nghiêm túc triển khai quy định của Chính phủ. Hầu hết mức lương thực trả cho người lao động cao hơn so với mức lương tối thiểu. Việc nâng lương đã tạo tác động tích cực, giúp cải thiện thu nhập và củng cố quan hệ lao động.

Các mức điều chỉnh đã tính toán đến sự chia sẻ, hài hòa lợi ích của người lao động và doanh nghiệp.

Kết quả điều tra tình hình lao động và tiền lương năm 2024 cho thấy: 22,04% doanh nghiệp chỉ điều chỉnh thang bảng lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội; 45,4% doanh nghiệp điều chỉnh cả thang bảng lương và mức lương thực tế trả cho người lao động; 5,27% doanh nghiệp có hình thức điều chỉnh khác; 27,29% doanh nghiệp không điều chỉnh do mức lương thực trả vốn đã cao hơn lương tối thiểu vùng.

Trong nhóm doanh nghiệp điều chỉnh thang, bảng lương, có tới 68,93% nâng lương cho toàn bộ lao động với mức tăng bình quân 6,71%. Khoảng 24,83% chỉ tăng lương cho lao động có mức thu nhập thấp hơn lương tối thiểu, với mức điều chỉnh bình quân 6,43%.

Nhìn tổng thể, hầu hết các doanh nghiệp bảo đảm mức lương thấp nhất trả cho người lao động làm đủ công trong tháng cao hơn lương tối thiểu do Chính phủ quy định từ 22 - 42% tùy vùng. 

Ngoài lương tối thiểu tháng, việc áp dụng lương tối thiểu theo giờ cũng được các địa phương và doanh nghiệp đánh giá cao.

Báo cáo của UBND các tỉnh, thành phố gửi Bộ Nội vụ cho thấy, chính sách lương tối thiểu giờ không làm phát sinh biến động lớn trong quan hệ lao động, không gây xáo trộn đối với cơ chế trả lương. Nhiều doanh nghiệp không chuyển đổi từ hình thức trả lương tháng sang giờ hoặc ngược lại, song vẫn bảo đảm quyền lợi người lao động.

Việc ban hành lương tối thiểu giờ được coi là phù hợp với xu hướng thị trường lao động, nhất là trong các ngành dịch vụ, bán lẻ, việc làm thời vụ. Đây cũng là bước tiến trong việc hoàn thiện khung chính sách lao động, giúp linh hoạt hơn trong quản lý và thực thi.

Bộ Nội vụ cho biết, dù kết quả triển khai nhìn chung tích cực, song thực tiễn đã xuất hiện những vấn đề cần xem xét để điều chỉnh mức lương tối thiểu cho giai đoạn tiếp theo.

Thứ nhất, bối cảnh kinh tế - xã hội và thị trường lao động đã có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực, doanh nghiệp phục hồi tốt hơn, năng lực chi trả được cải thiện.

Thứ hai, giá trị thực tế của lương tối thiểu theo Nghị định 74/2024/NĐ-CP dần suy giảm do chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng. Dự kiến CPI năm 2025 và 2026 sẽ tăng bình quân 3,7% mỗi năm, khiến thu nhập của người lao động có nguy cơ giảm sức mua.

Thứ ba, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp xã từ 1/7/2025 cũng đặt ra yêu cầu rà soát địa bàn áp dụng lương tối thiểu để phù hợp hơn với thực tế.

Cuối cùng, Hội đồng Tiền lương quốc gia ngày 25/7/2025 đã có báo cáo gửi Chính phủ, khuyến nghị điều chỉnh lương tối thiểu tăng bình quân 7,2% từ 1/1/2026.

Đề xuất này được coi là giải pháp cân bằng giữa bảo vệ quyền lợi lao động và tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất kinh doanh. Việc lựa chọn thời điểm đầu năm cũng phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp doanh nghiệp chủ động lập kế hoạch tài chính.

Từ những phân tích trên, Bộ Nội vụ cho rằng việc ban hành nghị định mới là cần thiết để bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động, đồng thời cập nhật địa bàn áp dụng lương tối thiểu phù hợp sau sắp xếp hành chính.