Mở rộng không gian hợp tác, đón dòng vốn chất lượng cao

Sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đang bước vào giai đoạn phát triển sâu rộng và toàn diện nhất, đặc biệt kể từ khi hai nước nâng cấp lên khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới vào năm 2023. Những định hướng hợp tác mới không chỉ mở rộng trên lĩnh vực chính trị, đối ngoại mà còn tạo dư địa lớn cho hợp tác kinh tế, đầu tư, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong tiến trình đó, các địa phương được xem là mắt xích quan trọng nhằm hiện thực hóa các cam kết cấp cao bằng những chương trình, dự án hợp tác cụ thể. Với Hưng Yên, Nhật Bản nhiều năm qua không chỉ là đối tác đầu tư lớn nhất mà còn là đối tác có mức độ gắn kết sâu rộng trên nhiều lĩnh vực.

Ông Phạm Quang Ngọc, Bí thư Tỉnh uỷ Hưng Yên phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Phát biểu tại Chương trình kết nối Hưng Yên – Nhật Bản, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Phạm Quang Ngọc cho biết: Nhật Bản hiện là nhà đầu tư lớn nhất của tỉnh với 190 dự án và tổng vốn đăng ký gần 6,5 tỷ USD. Trong đó, Khu công nghiệp Thăng Long II do Tập đoàn Sumitomo đầu tư hạ tầng đã thu hút 98 dự án FDI Nhật Bản với tổng vốn khoảng 3,6 tỷ USD, hình thành hệ sinh thái công nghiệp Nhật Bản quy mô lớn tại địa phương.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực đầu tư, quan hệ hợp tác giữa Hưng Yên và các địa phương, đối tác Nhật Bản còn mở rộng trên các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, thể thao và giao lưu nhân dân. Từ năm 2015, Hưng Yên đã ký thỏa thuận hợp tác với tỉnh Kanagawa và thành phố Nikaho; đồng thời duy trì nhiều hoạt động xúc tiến đầu tư, kết nối doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư Nhật Bản tìm hiểu và mở rộng hoạt động tại địa phương.

Hội nghị năm nay diễn ra trong bối cảnh Hưng Yên bước vào không gian phát triển mới sau khi hợp nhất với tỉnh Thái Bình từ tháng 7/2025. Với diện tích trên 2.500 km2, dân số hơn 3,5 triệu người, cùng vị trí nằm trong tam giác tăng trưởng Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, Hưng Yên mới được đánh giá sở hữu nhiều lợi thế về phát triển công nghiệp, logistics, đô thị và kinh tế biển. Hệ thống giao thông kết nối vùng ngày càng hoàn thiện, thuận lợi tới các sân bay quốc tế Nội Bài, Gia Bình, Cát Bi và cảng biển Hải Phòng đang mở ra thêm dư địa để tỉnh tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Những kết quả tăng trưởng thời gian qua tiếp tục củng cố nền tảng phát triển của địa phương. Giai đoạn 2021–2025, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của tỉnh đạt khoảng 9,17%/năm; năm 2025 tăng trưởng đạt 8,78%, nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước; quý I/2026 đạt 10,43%, đứng thứ 4 toàn quốc. Thu ngân sách tăng 53%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng 22% so với cùng kỳ; chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước.

Từ nền tảng mới, Hưng Yên xác định ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đồng thời hướng tới các dự án quy mô lớn, giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đánh giá Chương trình kết nối Hưng Yên – Nhật Bản là hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm cụ thể hóa các trụ cột hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản.

Thứ trưởng Bộ ngoại giao Lê Anh Tuấn phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Theo Thứ trưởng, sự kiện diễn ra đúng một tháng sau chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, qua đó góp phần triển khai các cam kết, thỏa thuận cấp cao thành những dự án, chương trình hợp tác cụ thể, thực chất.

Với hạ tầng kết nối đồng bộ, vị trí địa chiến lược thuận lợi và dư địa phát triển lớn, Hưng Yên được đánh giá đang nổi lên như một trung tâm công nghiệp hiện đại, có sức hút ngày càng lớn đối với các doanh nghiệp Nhật Bản. Không chỉ đóng góp vào ngân sách, tạo việc làm, các doanh nghiệp Nhật còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực quản trị và trình độ công nghệ của địa phương.

Từ sức hút đầu tư đến yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh

Nếu như phía Hưng Yên đặt mục tiêu thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới, thì từ phía Nhật Bản, cộng đồng doanh nghiệp cũng đưa ra những kỳ vọng ngày càng cụ thể hơn đối với môi trường đầu tư địa phương.

Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Iio Naoki cho rằng Hưng Yên sở hữu lợi thế địa lý đặc biệt khi nằm gần Hà Nội, đồng thời kết nối thuận lợi với cảng Hải Phòng – yếu tố quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghiệp. Theo ông, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang xem khu vực này là trung tâm sản xuất quan trọng và tiếp tục mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, linh kiện và bảng mạch.

Ông Iio Naoki, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Đại sứ Iio Naoki dẫn chứng một số doanh nghiệp tiêu biểu như Mektec trong lĩnh vực sản xuất bảng mạch điện tử cho điện thoại thông minh hay HOYA với dự án đầu tư khoảng 50 tỷ yên xây dựng nhà máy sản xuất bảng mạch cho ổ cứng HDD. Trong lĩnh vực năng lượng, các doanh nghiệp Nhật Bản cũng đang quan tâm tới những dự án quy mô lớn tại khu vực tỉnh Thái Bình cũ, trong đó có dự án điện khoảng 1,5GW do Tokyo Gas, Kyuden International và TTVN phối hợp triển khai.

Theo Đại sứ Nhật Bản, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và tiếp tục nâng sức hấp dẫn đầu tư, Hưng Yên cần tiếp tục lắng nghe nhiều hơn ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản; đồng thời quan tâm đến bài toán nguồn nhân lực, phát triển nhà ở cho thuê và tăng cường kết nối hạ tầng giữa Hà Nội, Hải Phòng với khu kinh tế ven biển của tỉnh.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Tsuchihashi, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI), đồng thời là đại diện Tập đoàn Meiko Electronics, cho rằng quyết định đầu tư dài hạn không chỉ dựa trên chính sách ưu đãi mà quan trọng hơn là chất lượng vận hành thực tế.

Theo đại diện JCCI, có ba yếu tố đặc biệt quan trọng trong quá trình doanh nghiệp cân nhắc đầu tư. Trước hết là tốc độ và tính linh hoạt trong thủ tục hành chính. Với những dự án công nghiệp quy mô lớn, việc xử lý nhanh chóng, minh bạch và nhất quán các thủ tục đầu tư sẽ góp phần củng cố niềm tin cho doanh nghiệp.

Yếu tố thứ hai là khả năng tiếp cận nguồn nhân lực và các điều kiện phục vụ sản xuất kinh doanh. Không chỉ cần số lượng lao động phù hợp, doanh nghiệp Nhật Bản còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật, cũng như khả năng đào tạo, giữ chân lao động lâu dài, đi cùng với hạ tầng điện, giao thông và logistics đồng bộ.

Thứ ba là sự đồng hành thường xuyên của chính quyền địa phương trong tháo gỡ khó khăn, xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động. Theo cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư không chỉ nằm ở ưu đãi mà còn ở tính ổn định, khả năng phản ứng chính sách và mức độ đồng hành của chính quyền với doanh nghiệp.

Đối thoại giữa lãnh đạo tỉnh Hưng Yên và các doanh nghiệp Nhật Bản. Ảnh: Quỳnh Nga

Tạo nền tảng cho những hợp tác thực chất, dài hạn 

Theo ông Ozasa Haruhiko, Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại Hà Nội, tính đến tháng 4 năm nay, Hưng Yên đã thu hút hơn 200 dự án đầu tư của Nhật Bản với tổng vốn vượt 6 tỷ USD, thuộc nhóm địa phương dẫn đầu khu vực phía Bắc về thu hút dòng vốn Nhật Bản. Đáng chú ý, khoảng 85% số dự án thuộc lĩnh vực sản xuất chế tạo, góp phần đưa Hưng Yên trở thành một trong những trung tâm tập trung doanh nghiệp sản xuất Nhật Bản tiêu biểu tại Việt Nam.

Khảo sát của JETRO năm 2025 cho thấy có tới 57% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam dự kiến mở rộng hoạt động kinh doanh - mức cao nhất ASEAN trong hai năm liên tiếp. 

Đại diện các doanh nghiệp và nhà đầu tư Nhật Bản đã nêu nhiều câu hỏi, kiến nghị liên quan đến quy hoạch phát triển, hạ tầng kết nối, nguồn nhân lực, thủ tục hành chính và cơ chế hỗ trợ đầu tư tại Hưng Yên. Ảnh: Quỳnh Nga

Theo ông Ozasa Haruhiko, Hưng Yên đã tạo dựng nền tảng phát triển từ hạ tầng công nghiệp và ngành sản xuất chế tạo; nếu tiếp tục cải thiện chất lượng môi trường sống và lắng nghe ý kiến doanh nghiệp đang hoạt động, địa phương sẽ gia tăng sức hấp dẫn, thu hút thêm nguồn nhân lực chất lượng cao và các dự án có giá trị gia tăng lớn hơn.

Phát biểu bế mạc hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Quyền, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên ghi nhận những kiến nghị, đề xuất của cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản, đồng thời khẳng định tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trên tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Mạnh Quyền, Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Sau hợp nhất, Hưng Yên đã rà soát, điều chỉnh quy hoạch giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 với định hướng phát triển theo ba khu vực: phía Bắc tập trung công nghiệp công nghệ cao, đô thị và dịch vụ; khu vực trung tâm phát triển hành chính, đô thị, công nghiệp văn hóa và du lịch gắn với phục dựng Phố Hiến; khu vực phía Nam phát triển nông nghiệp quy mô lớn, khu kinh tế tự do và kinh tế biển. Cùng với đó, tỉnh tập trung đầu tư các trục giao thông động lực, đặc biệt là tuyến phát triển Bắc – Nam kết nối từ Vành đai 4 tới biển và tuyến kết nối trung tâm tỉnh với sân bay Gia Bình nhằm tăng cường liên kết vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên nhấn mạnh, với tiềm năng, dư địa phát triển cùng định hướng rõ ràng, Hưng Yên tiếp tục coi Nhật Bản là đối tác chiến lược quan trọng; đồng thời kêu gọi các doanh nghiệp, nhà đầu tư Nhật Bản tiếp tục tin tưởng, lựa chọn Hưng Yên là điểm đến đầu tư lâu dài. Tỉnh cam kết luôn đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư với tinh thần “lắng nghe, thấu hiểu, đồng hành và cùng phát triển”.

Chương trình kết nối Hưng Yên – Nhật Bản được tổ chức với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, các tổ chức xúc tiến thương mại cùng đông đảo doanh nghiệp hai nước. Ảnh: Quỳnh Nga