Ngày 25/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Đây được xem là bước tiến để hình thành và phát triển hệ thống quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, vừa góp phần hỗ trợ phát triển thị trường vốn thông qua việc củng cố cơ sở nhà đầu tư vốn dài hạn. 

Nâng cao hiệu quả hoạt động của các định chế tài chính trung gian

Trao đổi với báo chí ngày 15/4, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính vẫn đang tiếp tục tăng cường những giải pháp để hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm phát triển thị trường vốn mạnh mẽ.  

Kết luận 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã chủ trương phát triển thị trường vốn trở thành kênh huy động vốn dài hạn để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng. Đây là chủ trương xuyên suốt của Đảng và Chính phủ đã và đang được Bộ Tài chính triển khai thực hiện trong thời gian vừa qua, thông qua công tác hoàn thiện thể chế chính sách cũng như điều hành để phát triển thị trường vốn một cách có hiệu quả cũng như phát triển các định chế tài chính phi ngân hàng hoạt động trên thị trường vốn. 

Về thể chế chính sách, bà Tâm cho biết, trong thời gian vừa qua, Bộ Tài chính đã tập trung hoàn thiện đồng bộ các khuôn khổ pháp lý, từ cấp luật đến các văn bản hướng dẫn để tạo điều kiện cho thị trường vốn cũng như các định chế trung gian hoạt động trên thị trường, nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ các nguồn lực qua thị trường này. 

Song song với đó, đối với cơ chế quản lý giám sát, Bộ Tài chính cũng đã tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý giám sát, đẩy mạnh công tác quản lý giám sát, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm để kịp thời phát hiện, phòng ngừa và xử lý rủi ro, nâng cao hiệu quả hoạt động của các định chế tài chính trung gian. 

Thông qua các biện pháp về hoàn thiện thể chế chính sách cũng như quản lý giám sát, các định chế tài chính trung gian thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính có sự tăng trưởng và phát triển. 

Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính). Ảnh: Mạnh Tuấn

Cung cấp thêm các dữ liệu hệ thống, bà Phạm Thị Thanh Tâm cho biết, tính đến cuối năm 2025, tổng tài sản của các định chế tài chính trung gian thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính vào khoảng gần 2,9 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 22% GDP. Tuy nhiên so với tiềm năng, dư địa phát triển của các định chế tài chính trung gian vẫn còn rất lớn. 

Trong bối cảnh đẩy mạnh phát triển thị trường vốn để trở thành một kênh huy động có hiệu quả cho đầu tư phát triển kinh tế đất nước, Bộ Tài chính cũng sẽ tiếp tục rà soát và hoàn thiện khung khổ pháp lý để cải tiến hoạt động của các định chế tài chính này, để các định chế tài chính vừa cải thiện về năng lực tài chính, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động và tham gia có hiệu quả hơn vào quá trình huy động, dẫn dắt, phân bổ các nguồn vốn cho đầu tư phát triển kinh tế. 

Cởi mở hơn với quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung

Nói về quá trình hình thành bảo hiểm hưu trí bổ sung, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính cho biết, từ năm 2016, Chính phủ đã ban hành Nghị định 88 để thiết lập chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện tại Việt Nam thông qua sự tham gia đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động dưới hình thức tài khoản hưu trí cá nhân trên tinh thần tự nguyện. Chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện này do các doanh nghiệp bảo hiểm và công ty quản lý quỹ được cấp phép hoạt động và quản lý. 

Sau hơn 10 năm triển khai, đến nay đã có 4 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh, quản lý quỹ hưu trí và đang quản lý 7 quỹ, với tổng tài sản khoảng 2.200 tỷ đồng, gấp 26 lần so với năm 2021 và tăng 53% so với cuối năm 2024. 

Triển khai Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó chủ trương phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, Bộ Nội vụ cùng các bộ, ngành đã phối hợp xây dựng Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025, trong đó có một chương riêng về bảo hiểm hưu trí bổ sung. 

Ngày 25/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có hiệu lực thi hành từ ngày 10/5/2026 tới đây. Nghị định này vừa tạo khung khổ pháp lý để cải tiến và tiếp tục hoàn thiện hệ thống quỹ hưu trí bổ sung, góp phần đa dạng hóa các trụ cột an sinh xã hội, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời góp phần phát triển thị trường vốn và thị trường trái phiếu theo thông lệ quốc tế.

Bà Phạm Thị Thanh Tâm nhấn mạnh, Nghị định này có một số quy định mới so với các Nghị định 88, tập trung vào 3 vấn đề. 

Thứ nhất, về cơ chế đóng góp và chi trả, Nghị định 85 đã quy định rõ về cách thức, nguyên tắc để đối tượng tham gia quỹ được tiếp cận đầy đủ thông tin, được biết về tất cả các quyền lợi cũng như nghĩa vụ khi tham gia khi quyết định tham gia vào quỹ. 

Thứ hai là cơ chế đầu tư của quỹ. Tại Nghị định 85, cơ chế đầu tư với quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được hoàn thiện theo hướng đa dạng hoá các hoạt động đầu tư để đảm bảo 2 mục tiêu: Đảm bảo cho các đối tượng tham gia quỹ có điều kiện tích lũy, thụ hưởng khoản đầu tư sinh lời khi đến tuổi nghỉ hưu và đảm bảo cho quỹ được vận hành an toàn, bền vững, công khai và minh bạch.

Thứ ba là các sản phẩm đầu tư của quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung được mở rộng và đa dạng hơn, bao gồm quỹ được đầu tư vào chứng khoán niêm yết, trái phiếu chính phủ, chứng chỉ quỹ đầu tư. Song song với việc mở rộng các sản phẩm đầu tư vào quỹ hưu trí thì cơ chế vận hành và quản lý giám sát của quỹ hưu trí cũng đã được cải tiến hoàn thiện để đảm bảo kiểm soát rủi ro và đảm bảo cho quỹ hoạt động công khai, minh bạch và bền vững với tính chất là một quỹ hoạt động trong lĩnh vực an sinh xã hội. 

Cơ chế quản lý giám sát được hoàn thiện trên cả hai phương diện thông qua cơ chế báo cáo và công bố thông tin, cho phép giám sát từ xa, giám sát định kỳ và kiểm tra trực tiếp để kịp thời phát hiện những vi phạm trong hoạt động của hệ thống quỹ hưu trí bổ sung. Mô hình hoạt động của quỹ cũng được vận hành và hoàn thiện theo hướng đảm bảo cơ chế kiểm soát đa tầng với sự kiểm soát 3 bên, bao gồm Người tham gia quỹ, Ngân hàng giám sát và Tổ chức lưu ký.