Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Nguyễn Trọng Đàm

Cấp gạo cứu đói dịp Tết cho đồng bào khó khăn là hình ảnh quen thuộc thời gian cận Tết, nhất là khi năm 2016 ngành nông nghiệp nước ta bị ảnh hưởng nặng nề bởi thiên tai. Vậy, lượng lương thực cấp phát dịp Tết Nguyên đán liệu có tăng không, thưa ông?

Năm 2016 là năm ngành nông nghiệp Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề tại các tỉnh Nam Trung bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long do trận lũ lịch sử, hạn hán, xâm nhập mặn... Thiên tai khiến lượng gạo cứu trợ cho các địa phương, tính tới thời điểm này, đã lên tới 67.000 tấn gạo, gấp từ 2 - 3 lần lượng gạo cứu trợ bình quân các năm.

Vào dịp Tết Nguyên đán năm 2017 sắp tới, đã có 15 tỉnh xin cấp gạo cứu đói do thiên tai với tổng lượng gạo lên đến 11.302 tấn. Có 3 tỉnh xin gạo cứu đói lúc giáp hạt là Lai Châu, Lạng Sơn và Hà Nam. Từ tháng 11/2016, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã có văn bản chỉ đạo các địa phương bám sát tình hình đời sống của người dân, nhất là vấn đề lương thực để có đề xuất sớm với Chính phủ.

Tuy nhiên, theo tiên lượng, khu vực miền Trung và Tây Nguyên chắc chắn còn gặp khó khăn nên nhiều địa phương đang tiếp tục rà soát làm tờ trình xin gạo, chứ không chỉ dừng lại ở con số 15 tỉnh.

Số lượng gạo cứu trợ năm nay được dự báo là sẽ tăng hơn so với mọi năm, vì thế, việc cấp phát cho người dân gặp khó khăn gì và chậm trễ không, thưa ông?

Bộ đặt mục tiêu, chậm nhất vào ngày 25/1, gạo cứu đói sẽ được chuyển đến tay người dân, tránh tình trạng sát Tết, người dân mới nhận được gạo.

Lượng gạo cấp phát lớn hơn có thể khiến cho công việc của cán bộ địa phương nhiều hơn, nhưng dù ngại vẫn phải làm, vì cái sợ nhất là để dân đói. Để bớt vất vả cho mình, các địa phương cần có kế hoạch sớm để ngành lao động có kế hoạch làm sớm, lo phát gạo hay thăm hỏi tặng quà, nhưng không thể vì vất vả, mà bà con thiếu thật lại không được đề xuất. Nếu điều này xảy ra, cán bộ địa phương sẽ bị xem xét đánh giá theo tiêu chuẩn hoàn thành nhiệm vụ và có mức độ xử lý thích hợp.

Trong số 15 tỉnh xin gạo cứu trợ, có những tỉnh có GDP tăng trưởng khá tốt, nhưng cũng có tỉnh được xem là khó khăn như Sơn La lại không có trong danh sách xin gạo. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Mặc dù một số địa phương có GDP tăng trưởng tốt, nhưng thực tế vẫn có những vùng khó khăn cần cứu trợ lúc giáp hạt. Những địa phương này chỉ xin khoảng vài trăm tấn. Ví dụ Hà Nam là tỉnh sản xuất gạo đủ, nhưng năm qua do bị ảnh hưởng bão số 2, số 3 nên những vùng bị ảnh hưởng vẫn cần cứu trợ. Về góc độ quản lý, chúng tôi ủng hộ địa phương.

Nhiệm vụ giao cho địa phương là nắm chắc tình hình thực tế, những việc mà trung ương không thể làm thay được. Xin hay không xin, cần bao nhiêu là nhiệm vụ của địa phương, Bộ chỉ đánh giá trên cơ sở có thiên tai, lũ lụt hay không, do đó, tất cả các tỉnh đề xuất đều được chúng tôi trình Chính phủ và thực tế là các tỉnh đều được cấp, để không ai bị thiếu lương thực, đứt bữa.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng khuyến cáo các địa phương chủ động tại chỗ là chính, vượt khả năng của địa phương thì mới phải xin Trung ương. Do vậy, Sơn La không xin gạo là do họ đã tự chủ động được, hay Quảng Nam là tỉnh chịu thiệt hại do thiên tai nhưng không xin gạo cứu trợ do đã tự chủ được bằng nguồn lực của mình. 

Dù vậy, không thể phủ nhận có tư tưởng “cấp thừa còn hơn bỏ sót”. Có địa phương xin khoảng 1.000 tấn nhưng là xin dư ra, vì con số rà soát từ thôn, bản không chính xác…. Vì vậy, chúng tôi cũng yêu cầu các địa phương cần thực hiện nghiêm túc, tránh tình trạng xin nhiều quá để được cấp tràn lan.