Sản phẩm rời rạc chưa đủ hình thành “căn cước văn hóa” 

Tại tọa đàm “Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM” do báo Tuổi Trẻ phối hợp Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM (FBA) tổ chức ngày 25/3, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Vietravel cho rằng, cách tiếp cận kinh tế đêm hiện nay ở nhiều nơi vẫn giống “thầy bói sờ voi”, tức nhìn từng mảng rời rạc, làm từng phần riêng lẻ mà thiếu một triết lý phát triển tổng thể.

Theo ông Kỳ, TP.HCM cần nhìn lại không chỉ cách phát triển kinh tế đêm, mà cả định hướng phát triển kinh tế chung của đô thị này. 

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Vietravel chia sẻ tại tọa đàm.

Cách đây hơn một thập kỷ, khái niệm kinh tế đêm, bao gồm các hoạt động từ 18 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau đã được nhắc đến. Tuy nhiên đến nay, việc triển khai vẫn còn chậm. Dù vậy, theo ông, “chậm còn hơn không”, bởi thành phố vẫn đang từng bước thúc đẩy lĩnh vực này. Điều quan trọng là phải đi đúng hướng, làm đủ sâu và tạo ra dấu ấn riêng.

Từ góc nhìn doanh nghiệp lữ hành, ông Kỳ cho rằng trong cạnh tranh điểm đến, yếu tố quyết định không nằm ở số lượng sản phẩm, mà ở chiều sâu văn hóa. Muốn phát triển kinh tế đêm hiệu quả, TP.HCM trước hết cần xác định rõ “căn cước văn hóa” của mình. Nếu không định vị được bản sắc, thành phố rất dễ rơi vào tình trạng dàn trải, làm nhiều nhưng không tạo được dấu ấn rõ nét.

Trong bối cảnh TP.HCM mở rộng không gian phát triển, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Theo ông Kỳ, thành phố cần xác lập rõ bản sắc văn hóa của đô thị mới, đồng thời phân định tương đối rạch ròi giữa kinh tế ban ngày và kinh tế ban đêm để có cách tổ chức phù hợp.

Ở góc độ thị trường, ông Võ Việt Hòa, Giám đốc Khối Du lịch quốc tế, Công ty TNHH MTV Dịch vụ Lữ hành Saigontourist cho rằng kinh tế đêm hiện không còn là phần bổ trợ, mà đã trở thành “mắt xích còn thiếu” trong cấu trúc sản phẩm du lịch của TP.HCM.

Tuy nhiên, để phát triển hiệu quả, sản phẩm đêm cần mang dấu ấn riêng, thay vì sao chép mô hình từ Bangkok hay một số đô thị Đông Nam Á khác.

Theo ông Hòa, chính đặc trưng văn hóa đô thị, nhịp sống sôi động, sự cởi mở và tính giao thoa đa dạng của TP.HCM là nền tảng quan trọng để xây dựng sản phẩm du lịch đêm. Tuy vậy, các yếu tố này hiện vẫn tồn tại rời rạc, thiếu sự kết nối có chủ đích để hình thành chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh.

Một trong những điểm nghẽn lớn là hạ tầng kết nối. Việc mở rộng không gian đô thị và tăng cường liên kết với tỉnh Bình Dương (cũ) và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) mở ra nhiều cơ hội, nhưng trên thực tế vẫn gặp trở ngại về giao thông và thời gian di chuyển.

“Với ngành lữ hành, lịch trình tour phải được tính toán chặt chẽ, chỉ cần một mắt xích giao thông không đảm bảo là cả hành trình bị ảnh hưởng. Vì vậy doanh nghiệp hiện vẫn phải phát triển sản phẩm theo từng khu vực riêng lẻ, chưa thể hình thành các tuyến liên kết vùng hoàn chỉnh như kỳ vọng”, ông Hòa chia sẻ.

Cộng đồng doanh nghiệp kiến nghị TP.HCM sớm xây dựng quy hoạch tổng thể cho kinh tế đêm.

Từ định vị đến tổ chức lại không gian và sản phẩm

Từ những vấn đề đặt ra, ông Nguyễn Quốc Kỳ chia sẻ: “TP.HCM cần thay đổi cách tiếp cận, bắt đầu từ việc xác lập lại bản sắc như nền tảng cho phát triển kinh tế đêm.”

Ông đề xuất định vị TP.HCM dựa trên ba trụ cột gồm giao thoa, chuyển động và khai mở. Các trụ cột này cần được cụ thể hóa thành những mô hình kinh tế rõ ràng, thay vì dừng ở mức khái niệm.

Trong đó, yếu tố then chốt không phải là mở thêm bao nhiêu điểm kinh doanh hay kéo dài thời gian hoạt động, mà là tạo ra trải nghiệm đủ hấp dẫn để người dân và du khách sẵn sàng chi tiêu. “Nếu trải nghiệm kém, du khách trả tiền làm gì?”, ông đặt vấn đề.

Từ đó, TP.HCM cần chuyển từ tư duy cung cấp dịch vụ sang phát triển sản phẩm dựa trên trải nghiệm; mỗi sản phẩm phải có câu chuyện, chiều sâu và khả năng tạo cảm xúc.

Ngoài ra, kinh tế đêm cần gắn chặt với chuyển đổi số. Thông tin về ẩm thực, điểm đến, tuyến trải nghiệm hay sự kiện cần được số hóa và tích hợp trên các nền tảng để người dân và du khách dễ dàng tiếp cận, lựa chọn.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Võ Việt Hòa cũng đưa ra các định hướng cụ thể. Cụ thể, TP.HCM cần tận dụng hiệu quả hệ thống sông ngòi và không gian ven sông để phát triển các sản phẩm đêm kết hợp ẩm thực, biểu diễn văn hóa, mua sắm và tham quan.

Đồng thời, TP.HCM nên phát triển song song hai phân khúc sản phẩm. Thứ nhất là phân khúc cao cấp, hướng đến khách doanh nhân, khách MICE và nhóm có khả năng chi tiêu lớn. Thứ hai là phân khúc đại chúng, khai thác các giá trị đời sống đặc trưng như ẩm thực đường phố, không gian vỉa hè, dạo phố về đêm.

Từ thực tế triển khai, cộng đồng doanh nghiệp cũng kiến nghị TP.HCM cần sớm xây dựng quy hoạch tổng thể cho kinh tế đêm, trong đó hạ tầng giao thông và khả năng kết nối giữa các điểm đến phải được xem là yếu tố then chốt.

Khi không gian phát triển còn rời rạc, doanh nghiệp rất khó xây dựng sản phẩm hoàn chỉnh. Ngược lại, nếu hạ tầng, dịch vụ và điểm đến được tổ chức theo các cụm liên kết hợp lý, các tour đêm liền mạch hoàn toàn có thể hình thành, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.