Gỡ điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội biểu quyết thông qua ngày 23/4/2026 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Với nhiều chính sách đột phá, mở rộng phân cấp, phân quyền và trao thêm công cụ giải quyết những vấn đề lớn, đạo luật này tạo lập khung thể chế mới cho sự phát triển của Hà Nội.

Xác định Luật Thủ đô có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, Thành phố đã chủ động chuẩn bị các điều kiện tổ chức thi hành ngay sau khi Luật được thông qua, thay vì chờ đến thời điểm có hiệu lực.

Ngày 4/5/2026, Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 15-CT/TU về lãnh đạo, chỉ đạo thi hành Luật. UBND TP. Hà Nội đồng thời ban hành 3 kế hoạch liên quan đến rà soát văn bản quy phạm pháp luật; tuyên truyền, phổ biến, tập huấn, bồi dưỡng và tổ chức thi hành; thành lập Tổ công tác thường xuyên theo dõi, đôn đốc, kiểm tra tiến độ thực hiện.

Triển khai Luật Thủ đô năm 2026, Hà Nội đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho thử nghiệm có kiểm soát.

Yêu cầu xuyên suốt được Hà Nội đặt ra là biến những cơ chế, chính sách đặc thù được Quốc hội trao thành nguồn lực và động lực phát triển thực chất, qua đó mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản trị đô thị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đến nay, HĐND TP. Hà Nội đã thông qua 61 nghị quyết quy phạm pháp luật, UBND TP. Hà Nội ban hành 16 quyết định quy phạm pháp luật để triển khai Luật Thủ đô năm 2026.

Cùng với việc xây dựng chính sách mới, hệ thống văn bản hiện hành được rà soát nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý. Tại Nghị quyết số 23/NQ-HĐND ngày 2/6/2026, HĐND TP. Hà Nội công bố 22 nghị quyết tiếp tục có hiệu lực. UBND TP. Hà Nội cũng công bố 2 quyết định tiếp tục có hiệu lực tại Quyết định số 2849/QĐ-UBND ngày 6/6/2026.

Công tác tuyên truyền, tập huấn được tổ chức trên diện rộng với hơn 250 hội nghị, thu hút trên 50.000 lượt người tham dự. Hơn 14.000 tài liệu đã được phát hành tới các xã, phường, kết hợp tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở và các trang thông tin điện tử.

Trước đó, tại kỳ họp thứ 4 HĐND TP. Hà Nội ngày 12/6/2026, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đã báo cáo những nội dung xin ý kiến HĐND nhằm cụ thể hóa Luật, tạo thêm động lực phát triển cho Thủ đô.

Quá trình cụ thể hóa Luật Thủ đô được Hà Nội đặt trong yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng nhanh hơn, vừa bảo đảm chất lượng phát triển và nâng cao đời sống người dân. Thành phố khẩn trương xây dựng những cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nhưng không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá.

Trong ngắn hạn, Hà Nội ưu tiên các chính sách có khả năng tạo kết quả và động lực tăng trưởng ngay, tập trung vào đầu tư công, phát triển hạ tầng và đô thị, huy động nguồn lực xã hội, thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai, đầu tư được kỳ vọng rút ngắn thời gian chuẩn bị, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Về dài hạn, Thành phố hướng tới kiến tạo những động lực tăng trưởng bền vững dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hệ sinh thái khởi nghiệp. Các cơ chế hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới sẽ tạo nền tảng nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế Thủ đô.

Trong lĩnh vực văn hóa, Hà Nội khuyến khích phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế ban đêm và các mô hình kinh doanh sáng tạo dựa trên giá trị văn hóa, lịch sử. Những nguồn lực từ đất đai, tài sản công, ngân sách và kết cấu hạ tầng cũng được tính toán khai thác hiệu quả hơn, tạo vai trò dẫn dắt và thu hút thêm vốn đầu tư xã hội.

Để các nguồn lực thực sự được khơi thông, Thành phố xác định phải xử lý đồng bộ những điểm nghẽn có quan hệ chặt chẽ với nhau, từ quy hoạch, đất đai đến giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư. Quá trình này được triển khai theo thứ tự ưu tiên, tránh dàn trải.

Đối với quy hoạch và đất đai, Hà Nội đang đẩy nhanh cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô thông qua hệ thống quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết; đồng thời hoàn thiện dữ liệu đất đai, rà soát các thủ tục giao đất, cho thuê đất, xác định giá đất và chuyển mục đích sử dụng đất. Mục tiêu là khắc phục tình trạng dự án đã bố trí được nguồn lực nhưng vẫn phải chờ hoàn tất thủ tục đầu vào.

Trong công tác giải phóng mặt bằng, Thành phố phân công rõ trách nhiệm, giao thẩm quyền và tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện cho cấp xã. Công tác vận động, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tạm cư phải được thực hiện đúng pháp luật, hợp tình, hợp lý, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.

Quy trình đầu tư cũng được cải cách theo hướng rõ đầu mối, trách nhiệm, thời hạn và kết quả. Các dự án trọng điểm, dự án đầu tư công có quy mô giải ngân lớn, dự án xã hội tạo sức lan tỏa hoặc dự án tồn đọng kéo dài được rà soát, tháo gỡ theo từng trường hợp.

Những nội dung thuộc thẩm quyền của cấp nào phải được xử lý ngay tại cấp đó, hạn chế tình trạng hồ sơ luân chuyển, kéo dài thời gian. Với các dự án chậm triển khai nhưng còn khả năng thực hiện, Thành phố sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc. Trường hợp dự án không còn phù hợp hoặc không khả thi sẽ được xử lý theo quy định để đưa nguồn lực đất đai trở lại phục vụ phát triển.

Đo hiệu quả bằng kết quả và sự hài lòng

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, giá trị của cơ chế đặc thù không nằm ở số lượng văn bản được ban hành hay số dự án được phê duyệt, mà phải được đo bằng chuyển biến thực chất đối với tăng trưởng, chất lượng sống của người dân và hiệu quả quản trị.

Trên tinh thần đó, Hà Nội đang chuyển mạnh từ quản lý quy trình sang quản trị theo kết quả, tuân thủ nguyên tắc “Luật trao quyền, cho cơ chế, chính sách và kiểm soát kết quả”.

Mỗi cơ chế đặc thù khi đưa vào thực hiện phải trả lời rõ ba vấn đề: giải quyết điểm nghẽn nào, tạo thêm nguồn lực và động lực tăng trưởng ra sao, kết quả cuối cùng được đo bằng những chỉ tiêu cụ thể nào.

Với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), hiệu quả được đánh giá thông qua mức độ rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, quy mô quỹ đất được đưa vào sử dụng và nguồn vốn xã hội huy động được.

Đối với cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, kết quả phải được thể hiện qua quy mô vốn thực hiện, công nghệ chuyển giao, năng lực nghiên cứu và phát triển, số lượng việc làm chất lượng cao cùng giá trị gia tăng tạo ra.

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và thử nghiệm có kiểm soát, thước đo là số sản phẩm được thương mại hóa và mức đóng góp thực tế vào tăng năng suất lao động.

Hà Nội ưu tiên vận dụng các cơ chế vượt trội để đưa nguồn lực vào những ngành có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao như công nghệ cao, bán dẫn, kinh tế số, tài chính xanh, logistics và phát triển đô thị theo mô hình TOD. Với những quy định mới của Luật Thủ đô năm 2026, Thành phố cũng tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát.

Mỗi mục tiêu được gắn với địa chỉ chịu trách nhiệm cụ thể, bảo đảm rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm, tiến độ, sản phẩm và tiêu chí đánh giá. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả đầu ra.

Thành phố thường xuyên theo dõi các chỉ số cốt lõi như tăng trưởng GRDP, năng suất lao động, tổng vốn đầu tư xã hội, tỷ lệ giải ngân đầu tư công, chỉ số cải cách hành chính và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Năm 2025, chỉ số cải cách hành chính của Hà Nội đạt 92,90%, đứng thứ 5 cả nước.

Đích đến cuối cùng của Luật Thủ đô vẫn là những chuyển biến người dân và doanh nghiệp có thể trực tiếp cảm nhận trong đời sống hằng ngày.

Trong lĩnh vực y tế, HĐND TP. Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND ngày 2/6/2026. Trên cơ sở đó, từ ngày 1/7/2026, UBND TP. Hà Nội triển khai kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân; đồng thời thực hiện cơ chế hỗ trợ chi phí cấp cứu ngoại viện đối với các nhóm yếu thế.

Ngay trước năm học mới, Hà Nội đã tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho toàn bộ trẻ em, học sinh dưới 18 tuổi. Đây là chương trình chăm sóc sức khỏe có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô.

Trong lĩnh vực giáo dục, Thành phố xây dựng lộ trình miễn phí sách giáo khoa cho học sinh phổ thông, hỗ trợ các khoản thu đầu năm học, học phí và bữa ăn bán trú, ưu tiên đối tượng chính sách và khu vực khó khăn.

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bỏ cấp trung gian, tạo điều kiện giải quyết thủ tục hành chính ngay tại xã, phường, góp phần rút ngắn thời gian xử lý. Thành phố tiếp tục duy trì kênh tiếp nhận phản ánh qua ứng dụng iHanoi để kịp thời xử lý ý kiến của người dân.

Đối với hạ tầng đô thị, Hà Nội tập trung nguồn lực, kết hợp các cơ chế của Luật Thủ đô với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm để từng bước giải quyết tình trạng úng ngập cục bộ, ùn tắc giao thông và cải thiện môi trường sống.

Sau hơn 2 tháng triển khai, yêu cầu đặt ra với Hà Nội là tiếp tục biến quyền chủ động lớn hơn thành trách nhiệm cao hơn. Hiệu quả thực tế, chất lượng phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp sẽ là phép thử rõ ràng nhất đối với giá trị của những cơ chế đặc thù mà Luật Thủ đô năm 2026 trao cho Thành phố.