Nhìn lại lần tăng lương cơ sở năm 2024

Tại thời điểm này, việc tiếp tục điều chỉnh lương cơ sở trong năm 2026 đang được Bộ Nội vụ nghiên cứu trên cơ sở kiến nghị của một số địa phương và yêu cầu thực tiễn từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong quá trình tổng hợp ý kiến cử tri và địa phương, TP. Đà Nẵng và tỉnh Cao Bằng đã kiến nghị Chính phủ sớm hoàn thiện chính sách tiền lương, phụ cấp đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Các địa phương này đồng thời đề xuất Bộ Nội vụ sớm tham mưu nghiên cứu, ban hành các cơ chế liên quan đến tiền lương, tiền thưởng và thu nhập nhằm tạo động lực làm việc trong bối cảnh yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao.

Theo đánh giá từ địa phương, việc thay đổi cơ chế tiền lương gắn với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp không chỉ tác động trực tiếp đến thu nhập, mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả thực thi công vụ. Khi phạm vi quản lý mở rộng, khối lượng công việc tăng lên, việc bảo đảm đời sống cho đội ngũ cán bộ cơ sở trở thành một yếu tố then chốt để giữ ổn định bộ máy.

Trả lời kiến nghị, Bộ Nội vụ cho biết, việc điều chỉnh lương cơ sở không tách rời tổng thể cải cách chính sách tiền lương theo các kết luận của Trung ương và Bộ Chính trị. Căn cứ Kết luận 186 và Kết luận 195 của Bộ Chính trị và Ban Bí thư về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, Đảng ủy Bộ Nội vụ đã báo cáo Đảng ủy Chính phủ trình Bộ Chính trị đề án tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sau sắp xếp tổ chức bộ máy.

Trong đề án này, nội dung điều chỉnh tiền lương, phụ cấp đối với đội ngũ hưởng lương từ ngân sách nhà nước được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với vị trí việc làm, chức danh và trách nhiệm thực thi nhiệm vụ, thay vì chỉ dựa vào hệ số và thâm niên như trước đây.

Tiếp đó, căn cứ Kết luận 206 của Bộ Chính trị về tiền lương, phụ cấp sau sắp xếp tổ chức bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Nội vụ đang phối hợp với các cơ quan Trung ương xây dựng các văn bản sửa đổi, bổ sung chế độ tiền lương, phụ cấp để triển khai từ năm 2026.

Ảnh minh hoạ.

Nghị quyết 27-NQ/TW năm 2018 của Trung ương đã xác lập khuôn khổ cải cách chính sách tiền lương, trong đó định hướng thiết kế bảng lương mới theo vị trí việc làm, chức vụ và chức danh, đồng thời mở rộng quan hệ tiền lương làm căn cứ xác định mức hưởng cụ thể.

Trên cơ sở Kết luận 64/2023 của Trung ương về tình hình kinh tế - xã hội và Nghị quyết 104/2023 của Quốc hội khóa XV về dự toán ngân sách nhà nước năm 2024, Bộ Nội vụ đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành báo cáo cấp có thẩm quyền phương án thực hiện 6 nội dung cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27 từ ngày 1/7/2024.

Tuy nhiên, quá trình triển khai phát sinh nhiều khó khăn liên quan đến nguồn lực ngân sách, khả năng cân đối của Trung ương và địa phương, cũng như việc đồng bộ với sắp xếp tổ chức bộ máy. Trước thực tế đó, Bộ Chính trị ban hành Kết luận 83; Quốc hội ban hành Nghị quyết 142; Chính phủ ban hành Nghị định 73 điều chỉnh mức lương cơ sở từ 1,8 triệu đồng lên 2,34 triệu đồng/tháng.

Chuẩn bị đề xuất tăng lương cơ sở năm 2026

Tại Kết luận 83, Bộ Chính trị giao Ban Kinh tế Trung ương (nay là Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) chủ trì sơ kết Nghị quyết 27. Trên cơ sở đó, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương sẽ phối hợp với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan đánh giá tính phù hợp, khả thi của việc triển khai 5 bảng lương và 9 chế độ phụ cấp mới trong khu vực công.

Việc triển khai các nội dung này được xác định gắn chặt với thời điểm Bộ Chính trị ban hành và tổ chức thực hiện hệ thống Danh mục vị trí việc làm trong toàn hệ thống chính trị, dự kiến sau năm 2026. Đây được coi là điều kiện để cải cách tiền lương đi vào thực chất, tránh tình trạng điều chỉnh cơ học nhưng không gắn với hiệu quả công việc.

Trên cơ sở các mục tiêu, nhiệm vụ được Đại hội XIV thông qua, cùng với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính trung hạn và khả năng cân đối ngân sách nhà nước, Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét phương án điều chỉnh tiền lương theo lộ trình đã được Bộ Chính trị định hướng.

Hiện nay, Bộ Nội vụ đang hoàn thiện dự thảo nghị định sửa đổi chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Đặc biệt là đề xuất sửa đổi bảng phụ cấp chức vụ lãnh đạo đối với một số chức danh, nhằm bảo đảm tương quan tiền lương trong bối cảnh bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn.

Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tiếp tục báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc tăng mức lương cơ sở trong năm 2026, trên nguyên tắc hài hòa giữa yêu cầu cải thiện đời sống người hưởng lương và kỷ luật tài chính - ngân sách.