Trong hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá ở vị trí quan trọng, với mục tiêu đưa hoạt động giáo dục đi vào thực chất hơn, phát huy tính chủ động, khả năng tự học, sáng tạo và năng lực vận dụng kiến thức của học sinh.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường kết hợp phù hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ, bảo đảm kết quả phản ánh đúng quá trình học tập và sự tiến bộ của từng học sinh, thay vì chỉ phụ thuộc vào một vài bài kiểm tra ở từng thời điểm.

Các cơ sở giáo dục phổ thông được yêu cầu tổ chức dạy học theo hướng tăng cường thực hành, thí nghiệm, trải nghiệm và giải quyết vấn đề, phù hợp với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, thay vì chỉ tập trung truyền thụ kiến thức theo cách một chiều.

Giáo viên cần thiết kế và tổ chức bài học bám sát yêu cầu cần đạt của chương trình, đồng thời chủ động lựa chọn nội dung, phương pháp, học liệu, thiết bị và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với từng nhóm học sinh cũng như điều kiện thực tế của nhà trường.

Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ số trong dạy học, khai thác hiệu quả học liệu số, trí tuệ nhân tạo và các tài nguyên giáo dục mở theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Việc sử dụng công nghệ không chỉ nhằm làm phong phú hình thức tổ chức bài học mà còn hướng tới hỗ trợ cá thể hóa quá trình học tập, kịp thời giúp đỡ những học sinh chưa đáp ứng yêu cầu cần đạt và tạo thêm cơ hội phát triển đối với học sinh có năng khiếu.

Cùng với đổi mới trong lớp học, các trường được yêu cầu khai thác hiệu quả thư viện, phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, thiết bị dạy học và học liệu số, đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ sở văn hóa, thể thao, đơn vị quản lý di sản, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cộng đồng địa phương để tổ chức các hoạt động giáo dục gắn với thực tiễn.

Tuy nhiên, các hoạt động này phải có mục tiêu giáo dục rõ ràng, bảo đảm an toàn, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, tránh hình thức, không làm phát sinh những khoản chi phí không cần thiết hoặc tạo thêm áp lực cho học sinh và cha mẹ học sinh.

Đối với những cơ sở giáo dục sau sắp xếp, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu khẩn trương kiện toàn các tổ chuyên môn, phân công đội ngũ hợp lý và thiết lập cơ chế sinh hoạt chuyên môn thống nhất giữa trường chính, phân hiệu và các điểm trường, qua đó bảo đảm hoạt động dạy học được duy trì liên tục, đồng bộ và phù hợp với quy mô, điều kiện của từng địa điểm.

Sinh hoạt chuyên môn trực tiếp kết hợp trực tuyến cũng cần được tăng cường, nhất là trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục có quy mô lớn hơn hoặc có nhiều điểm trường sau quá trình sắp xếp, nhằm duy trì sự thống nhất trong tổ chức dạy học và chia sẻ chuyên môn giữa giáo viên.

Song song với đổi mới phương pháp dạy học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đặc biệt lưu ý các nhà trường phải đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, khách quan, công bằng và vì sự tiến bộ của học sinh.

Nội dung kiểm tra phải bám sát yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, trong đó chú trọng đánh giá mức độ hiểu bài, khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng để giải quyết các tình huống thực tiễn, thay vì đặt nặng yêu cầu ghi nhớ máy móc, học thuộc lòng hay làm bài theo những khuôn mẫu có sẵn.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa quan trọng bởi nếu phương pháp dạy học đã chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực nhưng cách kiểm tra vẫn chủ yếu đo khả năng ghi nhớ, học sinh và giáo viên khó có thể thay đổi thực chất cách học và cách dạy.

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường kết hợp phù hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ, bảo đảm kết quả phản ánh đúng quá trình học tập và sự tiến bộ của từng học sinh, thay vì chỉ phụ thuộc vào một vài bài kiểm tra ở từng thời điểm.

Kết quả đánh giá không chỉ dùng để xếp loại mà phải trở thành căn cứ để điều chỉnh hoạt động dạy học. Từ kết quả này, giáo viên và nhà trường cần xác định những học sinh chưa đạt yêu cầu để tổ chức phụ đạo, hỗ trợ; đồng thời phát hiện học sinh có năng khiếu để có phương án bồi dưỡng, tư vấn học tập và hướng nghiệp phù hợp.

Thông tin từ quá trình đánh giá cũng cần được sử dụng trong phối hợp giữa nhà trường với cha mẹ học sinh, giúp gia đình hiểu rõ hơn năng lực, điểm mạnh và những nội dung con em còn cần được hỗ trợ, thay vì chỉ nhìn vào điểm số cuối cùng.

Vai trò của tổ chuyên môn tiếp tục được tăng cường trong quá trình đổi mới kiểm tra, đánh giá. Các tổ chuyên môn có trách nhiệm hướng dẫn giáo viên xây dựng ma trận, bản đặc tả, hệ thống câu hỏi, bài kiểm tra và nhiệm vụ học tập phù hợp với yêu cầu cần đạt của chương trình, qua đó bảo đảm chất lượng, tính thống nhất và mức độ phân hóa hợp lý của hoạt động đánh giá.

Kết quả kiểm tra, đánh giá cũng phải được phân tích và khai thác để điều chỉnh phương pháp giảng dạy, hỗ trợ học sinh chưa đáp ứng yêu cầu, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu và nâng cao chất lượng giáo dục chung của nhà trường.

Đối với các Sở Giáo dục và Đào tạo, Bộ yêu cầu tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ chuyên môn đối với các cơ sở giáo dục trong quá trình triển khai, bảo đảm yêu cầu đổi mới không dừng lại ở văn bản mà được thực hiện đồng bộ trong từng nhà trường, lớp học.

Những yêu cầu đặt ra cho năm học 2026-2027 cho thấy hướng đổi mới không chỉ nằm ở thay đổi nội dung bài học mà còn phải thay đổi đồng thời cách giáo viên tổ chức dạy học và cách nhà trường đánh giá kết quả của học sinh. Khi kiểm tra không còn khuyến khích học thuộc lòng, còn bài học được thiết kế để học sinh chủ động khám phá, thực hành và vận dụng, mục tiêu phát triển năng lực mới có thể đi vào thực chất.