Kỷ lục thu hút vốn, củng cố sức hấp dẫn đầu tư

Hàng loạt thông tin tích cực được ghi nhận trong thu hút FDI của Việt Nam. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu mới đây, TP.HCM đã chính thức công bố 12 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký 13 tỷ USD. Trong số này có nhiều dự án quy mô lớn, trong đó Dự án Khu phức hợp thông minh tại Khu chức năng số 2A, Khu đô thị mới Thủ Thiêm, do liên doanh giữa Lotte và Phát Đạt đầu tư, với tổng vốn đầu tư khoảng 2,292 tỷ USD, là ví dụ điển hình.

Chưa kể, còn có Dự án Cảng Cái Mép Gemadept tại phường Tân Phước, do Công ty TNHH Cái Mép Gemadept - Terminal Link đầu tư, với tổng vốn đầu tư tương đương khoảng 770 triệu USD; Dự án Swift Logistics, do Công ty Tokgistic Pte. Ltd. (Singapore) đầu tư, có tổng vốn đăng ký tương đương khoảng 987,4 triệu USD…

Nhiều dự án FDI lớn tiếp tục đổ về Việt Nam. Trong ảnh: Dự án Cảng Cái Mép Gemadept, vốn đầu tư 770 triệu USD của liên doanh nhà đầu tư Việt Nam - Pháp

Cũng trong khuôn khổ sự kiện kinh tế quy mô lớn này, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM đã công bố 10 thành viên đầu tiên, với sự xuất hiện của nhiều tên tuổi nước ngoài như VinaCapital International Partners, Công ty TNHH Quản lý tài sản Keppel Việt Nam…

Theo thông tin được công bố, các thành viên này dự kiến huy động và đầu tư khoảng 2,7 tỷ USD trong năm 2027. Trong đó, riêng Công ty TNHH Quản lý tài sản Keppel Việt Nam đang nghiên cứu khả năng hình thành các nền tảng đồng đầu tư với đối tác toàn cầu, với quy mô huy động có thể lên tới 1 tỷ USD, chủ yếu từ nguồn vốn bên thứ ba.

Việc tăng cường hợp tác với các tập đoàn quốc tế cần đi đôi với nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa. Khi doanh nghiệp Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chất lượng, giá thành và năng lực cung ứng, khả năng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn sẽ còn hạn chế. Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nguồn nhân lực chất lượng cao là những nhiệm vụ cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư.

- Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn

“Việt Nam là thị trường quan trọng với Keppel. Thông qua mạng lưới toàn cầu, năng lực chuyên môn trong lĩnh vực vận hành và quản lý tài sản, Keppel mong muốn đóng góp vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một trung tâm tài chính và đầu tư quốc tế”, ông Joseph Low, Trưởng đại diện Keppel tại Việt Nam, kiêm Chủ tịch bộ phận Bất động sản, chia sẻ.

Các cam kết này đang mở ra triển vọng về một năm thành công tiếp theo của Việt Nam trong thu hút FDI, sau khi năm 2026 ghi nhận những kỷ lục mới. Dù chưa có con số cuối cùng của cả năm, nhưng tới thời điểm này, có thể khẳng định, Việt Nam đã đạt được những dấu ấn nổi bật trong thu hút FDI năm 2026.

Báo cáo trước Quốc hội mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh con số hơn 50,36 tỷ USD vốn FDI thu hút được trong 9 tháng, tăng 76,4%, cao nhất kể từ năm 2021. Đặc biệt, dòng vốn này tập trung nhiều vào các lĩnh vực chế biến, chế tạo, công nghệ cao, điện tử, bán dẫn…

“Việt Nam đã và đang trở thành điểm đến đầu tư quan trọng của nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn và công nghệ cao”, báo cáo do Thủ tướng Lê Minh Hưng trình bày trước Quốc hội nhận định, đồng thời viện dẫn hàng loạt tập đoàn lớn đã hiện diện và liên tục mở rộng hoạt động đầu tư tại Việt Nam.

Trong số này, đáng chú ý có Samsung (trên 24 tỷ USD); LG (10,6 tỷ USD); Foxconn (5 tỷ USD); Intel (4,1 tỷ USD); Amkor (1,6 tỷ USD)... Đặc biệt, Việt Nam còn thu hút sự hiện diện và mở rộng hoạt động của nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu như NVIDIA, Qualcomm, Marvell, Synopsys (Hoa Kỳ) và Bosch (Đức)…

Trong báo cáo làm rõ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh những kết quả nổi bật trong thu hút FDI: trong 9 tháng, Việt Nam thu hút gần 50,4 tỷ USD, vượt mục tiêu cả năm (40-45 tỷ USD); vốn giải ngân đạt gần 21,2 tỷ USD. Cả năm, vốn giải ngân ước đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 12,3%, bám sát kịch bản.

“Dòng vốn FDI tiếp tục tập trung vào các ngành, lĩnh vực có vai trò quan trọng trong mở rộng năng lực sản xuất và phát triển kết cấu hạ tầng”, Bộ Tài chính nhận định.

FDI trong bài toán tăng trưởng 2 con số

Kết quả thu hút FDI là tích cực và tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Nhưng điều quan trọng là, cùng với quy mô vốn kỷ lục đó, khu vực FDI đã đóng góp như thế nào cho nền kinh tế Việt Nam?

Chỉ riêng việc mở rộng năng lực sản xuất và phát triển kết cấu hạ tầng đã là những đóng góp đáng chú ý. Thêm nữa, việc khu vực FDI tiếp tục đóng góp trên 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước cũng là một kết quả rất tích cực.

Chia sẻ tại phiên thảo luận tổ ở Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của khu vực FDI đối với tăng trưởng kinh tế, nhất là khi Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, FDI tiếp tục là nguồn lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế. Việt Nam không thể đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số nếu thiếu vốn FDI.

“Chúng ta có thể tăng trưởng mà không cần FDI được không? Xin thưa rằng, câu trả lời rất đơn giản: Không thể!”, Bộ trưởng khẳng định.

Tuy vậy, người đứng đầu ngành Tài chính cũng lưu ý rằng, thu hút FDI không chỉ dừng ở quy mô vốn, mà quan trọng hơn là khả năng nâng cao giá trị gia tăng, tiếp nhận công nghệ và thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đây cũng chính là những vấn đề đã được đặt ra tại Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời là những vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm.

Khi thảo luận tại hội trường vào cuối tuần qua, đại biểu Lê Hữu Trí (Khánh Hòa) nhấn mạnh yêu cầu phải chuyển mạnh từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng trong nước.

“Báo cáo cho thấy xuất khẩu 9 tháng năm 2026 tăng 24,5%; vốn FDI thực hiện đạt 21,1 tỷ USD, tăng 12,1%. Đây là những kết quả đáng ghi nhận. Tuy nhiên, cần đánh giá sâu hơn hiệu quả mà những kết quả này tạo ra đối với nền kinh tế trong nước”, đại biểu Lê Hữu Trí nói và phân tích thêm, cần làm rõ xuất khẩu tăng nhanh nhưng phần giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam là bao nhiêu, doanh nghiệp trong nước tham gia được đến đâu trong chuỗi cung ứng…

“Nếu sản xuất và xuất khẩu tăng, nhưng phần lớn nhiên liệu, linh kiện và công nghệ vẫn phụ thuộc vào bên ngoài; doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu thực hiện những công đoạn có giá trị gia tăng thấp thì khả năng lan tỏa của tăng trưởng còn hạn chế…”, đại biểu Lê Hữu Trí nói. Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu phải có giải pháp nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa hợp lý, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết thực chất với doanh nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư bằng tổng số vốn đăng ký hoặc vốn giải ngân.

Trong khi đó, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Ninh Bình) nhấn mạnh tỷ lệ nội địa hóa ở một số ngành chủ lực mới đạt khoảng 40%, đồng thời đề nghị chính sách thu hút FDI phải gắn với các cam kết và kết quả có thể đo lường được về chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, sử dụng nhà cung ứng Việt Nam và nâng cao giá trị gia tăng trong nước.

Báo cáo của Bộ Tài chính cũng cho thấy mức độ lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế trên thực tế chưa cao. Hiện nay, liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế; doanh nghiệp trong nước chưa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI; tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi sản xuất của doanh nghiệp FDI mới đạt 20-25%; việc chuyển giao công nghệ còn hạn chế. Thậm chí, mức độ chuyển hóa vốn thành khối lượng thực hiện và năng lực sản xuất mới cũng được cho là “cần được đánh giá thận trọng hơn”.

Vốn đăng ký tăng nhanh là tín hiệu tích cực, nhưng nếu nguồn vốn đó không nhanh chóng được đưa vào thực hiện và chuyển hóa thành năng lực sản xuất của nền kinh tế thì cũng khó có thể tạo thêm sức bật tăng trưởng.

Trong báo cáo về tình hình thu hút FDI mới đây, Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) cũng cho rằng, tốc độ tăng vốn đăng ký hiện cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng vốn thực hiện. Điều này đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đã được cấp phép, nhất là các dự án quy mô lớn, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.