Nhà đầu tư nên chọn mua kim cương tại các thương hiệu lớn, được giám định bởi các tổ chức quốc tế uy tín như GIA, IGI, HRD… Ảnh: Hình minh họa của DOJI

Đứt gãy dòng tiền, loạt tiệm bán kim cương thông báo dừng hoạt động

Từ cuối tháng 5/2026 tới nay, cộng đồng “chơi” kim cương náo động sau khi bà Nguyễn Phương Hằng, chủ Khu du lịch Đại Nam livestream tố cáo một số tiệm vàng bạc, đá quý như Kim Lý, Ngọc Đoàn và Kim Long bán kim cương không trung thực. Theo nội dung được bà Hằng chia sẻ trên các buổi livestream, sự việc chỉ được phát hiện khi bà giao dịch kim cương trên thị trường quốc tế và nhận ra viên kim cương bà mua không khớp với mã số định danh của viên đó. 

Ngay sau khi bị tố, tiệm vàng Kim Lý đã lên tiếng rằng, sở dĩ họ tồn tại được 44 năm qua là nhờ uy tín, nếu khách hàng nghi ngờ có thể tự đi kiểm định ở những cơ quan chức năng, tiệm vàng sẽ hoàn lại phí kiểm định cho khách hàng. Nếu khách hàng muốn bán, Kim Lý sẽ thu mua lại theo giá trên hóa đơn, chỉ chênh lệch 5-10% giá trị.

Dù Kim Lý đã lên tiếng trấn an, song trước thông tin ồn ào trên mạng xã hội, người mua kim cương vẫn lũ lượt mang đến bán. Những ngày đầu khi vụ việc xảy ra, tiệm Kim Lý mua lại cầm chừng (hẹn 1-2 tuần), nhưng khi người bán lại quá đông, doanh nghiệp buộc phải thừa nhận cạn tiền và không thể mua lại.

Nghị định số 164/2026/NĐ-CP về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định rằng, ngoài cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản, ngoại tệ, tài sản số…, người có nghĩa vụ kê khai còn phải kê khai vàng, kim cương, bạch kim và các kim khí quý, đá quý khác, nếu mỗi loại có tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên.

Từ sự cố của Kim Lý, cơn địa chấn mất thanh khoản lan rộng ra toàn ngành kim cương TP.HCM. Khách mua kim cương của rất nhiều thương hiệu lũ lượt mang hàng đến đề nghị thu đổi khiến các tiệm mất thanh khoản. Tính tới đầu tuần này, hàng loạt tiệm kim cương như Long Ngọc Luxury, Helia, PJA, Tâm Luxury… phải tạm đóng cửa hoặc vẫn mở cửa nhưng tạm dừng mua lại.   

Trong thông báo gửi tới khách hàng, Long Ngọc Luxury thừa nhận, khủng hoảng của thị trường là “ngoài tầm kiểm soát”, khó khăn hiện tại là không thể khắc phục và doanh nghiệp buộc phải tạm dừng hoạt động.

Trong khi đó, phía Helia cho biết, họ tạm ngưng hoạt động để rà soát lại quy trình theo quy định của Nhà nước về ngành hàng. Sau khi hoàn tất thủ tục (thời gian dao động 10-15 ngày), Helia sẽ thông báo chính thức và mở cửa hoạt động. Tuy vậy, với tình hình hiện tại, việc có mở cửa trở lại hay không vẫn là dấu chấm hỏi.

Trong khi đó, đại diện Tâm Luxury cho hay, dù không liên quan gì đến lùm xùm livestream kim cương thời gian qua, song vụ việc đã ảnh hưởng đến tâm lý khách hàng, khiến nhiều người mang kim cương đến bán lại. Mặc dù doanh nghiệp đã dồn lực hỗ trợ thu đổi cho khách hàng từ cuối tháng 5 đến nay, song sau 10 ngày khách hàng dồn dập mang kim cương đến bán, doanh nghiệp không còn khả năng xoay xở dòng tiền, buộc phải tạm dừng mua vào, chờ “sóng domino” dịu lại rồi mới tiếp tục chính sách thu đổi cho khách hàng theo đúng cam kết. 

Được biết, thị trường kim cương hiện nay rất đa dạng, từ các doanh nghiệp lớn có chuỗi bán lẻ phủ rộng như PNJ, DOJI, Thế giới Kim Cương (đã được DOJI mua lại),  SJC… đến các tiệm kim hoàn kinh doanh kim cương lâu đời (tập trung tại các khu chợ lớn như Chợ An Đông, TP.HCM).

Nhiều người mua vẫn có tâm lý đến DOJI, PNJ… để mua trang sức kim cương, còn với kim cương viên lớn, giá trị cao, họ tìm đến những tiệm vàng bạc, đá quý truyền thống, một phần do niềm tin vào cam kết mua lại 90-95% giá trị hóa đơn. Và khi niềm tin bị thách thức, doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều áp lực: đứt gãy dòng tiền, tồn kho tăng mạnh, nguy cơ kim cương rớt giá trong bối cảnh tồn kho tăng cao.  

Bỏ giấy phép con và câu chuyện hậu kiểm của ngành vàng bạc, đá quý

Trước khủng hoảng kim cương, nhà đầu tư trong nước đã chứng kiến nhiều phen hoảng loạn khi hàng loạt tiệm vàng tư nhân đột ngột đóng cửa đầu năm nay, nhất là khi vàng liên tục rớt giá từ đầu tháng 2/2026 đến nay. Việc Bảo Tín Minh Châu bị đột ngột đóng cửa trong ngày 25/3 để phục vụ điều tra cũng khiến nhiều người dân hốt hoảng bán tháo.

Những lùm xùm với thị trường vàng bạc, đá quý trong nước diễn ra trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước chuẩn bị đưa hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đòi hỏi cần có cơ chế hậu kiểm đủ mạnh để bảo vệ người tiêu dùng.

Theo quy định hiện hành, kinh doanh đá quý không nằm trong danh mục kinh doanh có điều kiện, vàng trang sức cũng có thể được ra khỏi ngành nghề kinh doanh có điều kiện từ ngày 1/7 tới, theo dự thảo nghị định mới đang được Ngân hàng Nhà nước lấy ý kiến.

Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nếu nhìn sang các quốc gia trong khu vực, thì cơ chế này được đánh giá phù hợp và mở ra cơ hội trong xu hướng hội nhập.

Trên thực tế, tại nhiều quốc gia có ngành kim hoàn phát triển như Thái Lan, Singapore, hay UAE, sản xuất - kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ được xem là một ngành sản xuất hàng hóa tiêu dùng thông thường, thậm chí còn triển khai các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy trở thành lĩnh vực xuất khẩu giá trị cao, đóng góp nguồn thu ngoại tệ.

VDSC cho hay, tại UAE, vàng và trang sức nằm trong nhóm xuất khẩu phi dầu mỏ quan trọng nhất. Trong khi đó, Thái Lan hiện là một trong những trung tâm chế tác và xuất khẩu trang sức lớn của thế giới.

Theo Viện Ngọc học và Trang sức Hoàng Gia Thái Lan (GIT), kim ngạch xuất khẩu đá quý và trang sức của nước này trong năm 2025 đạt 26,6 tỷ USD. Nếu loại trừ vàng nguyên liệu, thì giá trị xuất khẩu trang sức và đá quý thành phẩm đạt 13,6 tỷ USD. Trong nhiều năm, nhóm hàng này luôn nằm trong top các ngành xuất khẩu lớn của Thái Lan.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng cảnh báo, bên cạnh “cởi trói” cho ngành trang sức, đá quý, cần đẩy mạnh công tác hậu kiểm. Rủi ro về chất lượng sản phẩm và hàng giả, hàng kém có thể gia tăng nếu công tác quản lý hậu kiểm chưa hiệu quả.

Ngoài ra, từ sự cố xảy ra với ngành kim cương, các chuyên gia khuyến nghị, cần siết chặt công tác kiểm soát hóa đơn, thuế và kiểm soát nguồn gốc kim loại quý này. Thời gian qua, không chỉ vàng lậu làm đau đầu cơ quan chức năng, mà kim cương lậu cũng hết sức phức tạp. Lâu nay, vàng bạc, kim cương và các kim loại quý khác tiềm ẩn nguy cơ rửa tiền cao, nên việc siết kiểm soát nguồn gốc của mặt hàng này là rất cần thiết.