Chuyển thành quả đối ngoại thành cơ hội cho doanh nghiệp

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, phân mảnh kinh tế, bảo hộ thương mại và tái cấu trúc chuỗi cung ứng diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Cùng với đó, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đang định hình lại phương thức sản xuất, kinh doanh và cấu trúc kinh tế toàn cầu.

Bối cảnh này đặt ra yêu cầu mới đối với ngoại giao kinh tế. Nếu ngoại giao chính trị góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định và củng cố lòng tin giữa các quốc gia, ngoại giao kinh tế có nhiệm vụ chuyển hóa những thành quả đối ngoại thành động lực phát triển.

Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký và trao các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác của Việt Nam và Hoa Kỳ (tháng 2/2026). Ảnh: TTXVN.

Theo Chủ tịch VCCI, ngoại giao kinh tế ngày nay không thể chỉ dừng ở thúc đẩy xuất khẩu, thu hút đầu tư hay tổ chức xúc tiến thương mại. Yêu cầu cao hơn là kiến tạo hệ sinh thái kết nối các nguồn lực quốc tế, từ thị trường, vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực chất lượng cao đến đổi mới sáng tạo và các mạng lưới sản xuất, kinh doanh toàn cầu.

Trong tiến trình đó, VCCI xác định đối ngoại là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp hội nhập. Mỗi năm, VCCI triển khai gần 500 diễn đàn doanh nghiệp, chương trình xúc tiến thương mại, đầu tư và các đoàn công tác quốc tế, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp củng cố thị trường truyền thống, tìm kiếm thị trường mới, đa dạng hóa đầu ra và tăng khả năng chống chịu trước biến động kinh tế thế giới.

VCCI hiện có mạng lưới hơn 100 đối tác quốc tế, gồm các phòng thương mại, hiệp hội doanh nghiệp và tổ chức xúc tiến thương mại. Đây là một trong những kênh giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận đối tác, vốn, công nghệ, tri thức quản trị và các mô hình kinh doanh tiên tiến; đồng thời cập nhật tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh doanh có trách nhiệm.

Không chỉ tìm kiếm thị trường, theo ông Hồ Sỹ Hùng, doanh nghiệp Việt Nam cần từng bước nâng cao tiếng nói trong quá trình định hình các luật chơi kinh tế khu vực và toàn cầu. Thông qua các cơ chế như ABAC, ASEAN-BAC, GMS..., VCCI truyền tải lợi ích, kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp vào các cuộc thảo luận về chính sách, thương mại, đầu tư và phát triển bền vững.

“Ngoại giao mở đường - Doanh nghiệp tiến bước - Kinh tế cất cánh”, theo Chủ tịch VCCI, không chỉ là tinh thần hành động mà còn phản ánh mối quan hệ giữa ngoại giao Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển hóa tiềm năng hợp tác quốc tế thành động lực phát triển đất nước.

Thực tế thời gian qua cho thấy sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và VCCI ngày càng đi vào thực chất. Các cơ quan đại diện hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, chính sách, pháp luật sở tại, tìm kiếm đối tác và các nguồn lực quốc tế. Ngược lại, VCCI và cộng đồng doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp chuyển hóa cơ hội từ quan hệ đối ngoại thành dự án đầu tư, thương mại và kết nối kinh doanh cụ thể.

“Có thể khẳng định, ngoại giao kinh tế giữ vai trò mở đường; VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp là cầu nối; còn doanh nghiệp là chủ thể trực tiếp hiện thực hóa các cơ hội phát triển”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Từ “kết nối” đến đồng hành cùng doanh nghiệp

Bước vào giai đoạn mới, Chủ tịch VCCI cho rằng sự phối hợp giữa ngoại giao và cộng đồng doanh nghiệp cần được nâng lên một tầm cao hơn theo hướng chủ động, sớm, sâu và thực chất.

Theo đó, các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần phát huy vai trò những “trạm tiền tiêu” của ngoại giao kinh tế. Không chỉ cung cấp thông tin theo yêu cầu, các cơ quan đại diện cần chủ động nghiên cứu, dự báo xu hướng, phát hiện cơ hội, cảnh báo rủi ro và kết nối những đối tác tiềm năng cho doanh nghiệp.

Ở chiều ngược lại, VCCI và các hiệp hội ngành hàng cần cung cấp sát hơn nhu cầu của doanh nghiệp về thị trường, công nghệ, vốn và đối tác. Qua đó, cơ quan đại diện có thể hỗ trợ đúng nhu cầu, đúng thời điểm và đúng trọng tâm.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành một quy trình hỗ trợ xuyên suốt từ phát hiện cơ hội - kết nối đối tác - hỗ trợ triển khai - theo dõi kết quả - tiếp tục đồng hành.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, một diễn đàn doanh nghiệp chỉ thực sự thành công khi sau diễn đàn có những dự án được thúc đẩy, quan hệ hợp tác được hình thành và các kết nối được duy trì bền vững. Tương tự, một chuyến công tác đối ngoại chỉ phát huy đầy đủ giá trị nếu những cơ hội ban đầu tiếp tục được nuôi dưỡng để trở thành quan hệ hợp tác lâu dài.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, Chủ tịch VCCI đề xuất ngoại giao kinh tế cần chuyển mạnh từ tư duy xúc tiến đơn thuần sang kiến tạo hệ sinh thái phát triển. Mỗi thị trường cần có chiến lược phù hợp, mỗi đối tác phải xác định rõ lĩnh vực ưu tiên và mỗi hoạt động đối ngoại cần hướng tới kết quả cụ thể, có thể đo lường.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên giữa Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện, VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp về cơ hội thị trường, dự án đầu tư, nhu cầu công nghệ, rào cản thương mại cũng như những thay đổi chính sách tác động trực tiếp tới doanh nghiệp.

Trong đó, chức năng cảnh báo sớm ngày càng quan trọng khi doanh nghiệp phải đối mặt với hàng loạt yêu cầu mới về tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu, công nghệ và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Thông tin sớm sẽ giúp doanh nghiệp có thời gian thích ứng, giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội.

Một hướng đi khác là hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu. Các cơ quan đại diện có thể phối hợp với VCCI kết nối doanh nghiệp với tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học và tổ chức nghiên cứu, nhất là trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số, năng lượng sạch và kinh tế xanh.

Ông Hồ Sỹ Hùng khẳng định VCCI sẽ tiếp tục đồng hành với Bộ Ngoại giao, các bộ, ngành, địa phương và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; đưa tiếng nói của doanh nghiệp tới các diễn đàn quốc tế, đồng thời kết nối nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước. VCCI cũng sẽ tích cực tham gia các hoạt động chuẩn bị cho Năm APEC 2027 do Việt Nam đăng cai.

Với sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng đối ngoại và cộng đồng doanh nghiệp, ngoại giao kinh tế không chỉ mở những cánh cửa mới ra thị trường thế giới, mà quan trọng hơn là biến những cánh cửa ấy thành dòng vốn, công nghệ, thị trường và cơ hội phát triển cụ thể cho doanh nghiệp Việt Nam.