Kết nối các động lực tăng trưởng mới

Theo Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình, hợp tác thương mại tiếp tục là điểm sáng trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc. Kim ngạch thương mại song phương 5 tháng đầu năm 2026 đạt 122,6 tỷ USD, tăng 32,2%.

Trong 4 tháng đầu năm, tổng vốn đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam đạt 1,09 tỷ USD; Trung Quốc dẫn đầu về số dự án đầu tư mới với 462 dự án, chiếm 33%.

Lễ trao biên bản hợp tác giữa các doanh nghiệp Việt Nam-Trung Quốc ngày 14/4/2026. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Du lịch cũng ghi nhận sự phục hồi mạnh khi Trung Quốc tiếp tục là thị trường gửi khách lớn nhất của Việt Nam, với 1,85 triệu lượt trong 4 tháng đầu năm, chiếm 21,1% tổng lượng khách quốc tế. Cùng với đó, các dự án kết nối chiến lược về đường sắt, đường bộ cao tốc và hạ tầng cửa khẩu có những tiến triển thực chất.

Đóng góp vào kết quả này, Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc đã tập trung đưa nội dung kinh tế - thương mại vào các hoạt động đối ngoại, nhất là trao đổi đoàn cấp cao; thúc đẩy mở cửa thị trường và tháo gỡ các rào cản đối với hàng hóa Việt Nam.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hai bên đã ký 32 văn kiện hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó có hải quan, kiểm dịch thực vật, tạo thuận lợi cho xuất khẩu một số mặt hàng như bưởi, chanh. Đại sứ quán cũng hỗ trợ hơn 30 đoàn công tác của các bộ, ngành, địa phương hai nước trong các hoạt động hợp tác, trong đó có kinh tế - thương mại.

Một trọng tâm khác là thúc đẩy kết nối hạ tầng chiến lược, đặc biệt với 3 tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Lạng Sơn - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng. Trung Quốc đã bàn giao dự thảo Báo cáo đầu kỳ nghiên cứu khả thi dự án Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; hai bên ký thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật lập quy hoạch hai tuyến Đồng Đăng - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng.

Đại sứ quán đồng thời mở rộng kết nối với chính quyền, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp Trung Quốc; tổ chức các hoạt động như “Ngày của Phở”, “Chương trình Hợp tác và Trao đổi Công nghiệp xanh Việt Nam - Trung Quốc”, qua đó quảng bá thương hiệu Việt Nam và tìm kiếm cơ hội hợp tác về thương mại, đầu tư, du lịch.

Hoạt động thu hút nguồn lực được hướng nhiều hơn vào các lĩnh vực công nghệ cao. Đại sứ quán đã làm việc với nhiều doanh nghiệp lớn của Trung Quốc, giới thiệu môi trường, chính sách đầu tư và các ưu tiên phát triển của Việt Nam, đồng thời kết nối nhu cầu của doanh nghiệp hai nước.

Đại sứ Phạm Thanh Bình cho rằng, để đáp ứng yêu cầu phát triển mới, ngoại giao kinh tế cần “chuyển từ ‘lượng’ sang ‘chất’, nâng cao hiệu quả thực thi, nhất là cụ thể hóa các thỏa thuận song phương”.

Theo đó, hoạt động ngoại giao kinh tế cần chuyển từ xúc tiến thương mại đơn thuần sang hỗ trợ các động lực tăng trưởng mới, lấy khoa học - công nghệ, kinh tế số, bán dẫn và đổi mới sáng tạo làm trọng tâm; kết nối hệ sinh thái công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Cùng với thu hút nguồn lực quốc tế, cần đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng, tận dụng các FTA và những khuôn khổ như RCEP, ACFTA 3.0; tăng hỗ trợ thực chất cho địa phương, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ; nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo và cảnh báo sớm trước những thay đổi chính sách trên thế giới.

Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình

Nâng chất nông sản, khai thác dư địa thị trường và du lịch

Một lĩnh vực còn nhiều dư địa là xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc. Tính đến tháng 4/2026, xuất khẩu nông, thủy sản Việt Nam sang thị trường này đạt 3,6 tỷ USD, tăng 22,4%, chiếm 25,7% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, thủy sản của Việt Nam. Riêng rau quả đạt 415,8 triệu USD, tăng 31,4%.

Theo Đại sứ Phạm Thanh Bình, việc hai nước tăng cường phối hợp mở cửa thị trường và ký các nghị định thư về xuất khẩu nông sản đã góp phần tạo thuận lợi cho thương mại nông sản phát triển ổn định hơn.

Thời gian tới, Đại sứ quán sẽ tiếp tục phối hợp triển khai các thỏa thuận đã ký, thúc đẩy mở cửa thị trường cho sản phẩm mới và hỗ trợ xử lý những khó khăn phát sinh. Một nhiệm vụ quan trọng khác là cập nhật kịp thời các quy định, tiêu chuẩn chất lượng, kiểm dịch của Trung Quốc để doanh nghiệp và địa phương Việt Nam chủ động thích ứng.

Đại sứ quán cũng định hướng kết nối doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam với các hệ thống phân phối, sàn thương mại điện tử, trung tâm logistics và doanh nghiệp nhập khẩu lớn của Trung Quốc, đồng thời mở rộng sang những khu vực còn nhiều tiềm năng như khu vực Bắc và Tây Bắc Trung Quốc.

Từ tháng 6/2026, Đại sứ quán được tăng cường một Tham tán Nông nghiệp nhằm đẩy mạnh hợp tác và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu nông sản.

Hợp tác kinh tế Việt Nam - Trung Quốc.

Tuy nhiên, dư địa lớn cũng đi kèm những yêu cầu ngày càng cao. Trung Quốc đang tiếp tục hoàn thiện các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.

Do đó, theo Đại sứ, doanh nghiệp và địa phương Việt Nam cần kiểm soát chặt chuỗi sản xuất, chế biến, đóng gói, truy xuất nguồn gốc; tăng chế biến sâu để nâng giá trị sản phẩm và giảm áp lực mùa vụ. Bao bì, mẫu mã cũng phải thay đổi theo thị hiếu người tiêu dùng, đi cùng đầu tư kho lạnh và logistics hiện đại. Việc tận dụng RCEP và ACFTA 3.0 cũng có thể giúp giảm chi phí, tăng kết nối chuỗi cung ứng và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Bên cạnh thương mại và đầu tư, Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026 - 2027 mở thêm không gian cho giao lưu nhân văn và kết nối địa phương.

Theo Đại sứ Phạm Thanh Bình, Đại sứ quán sẽ phối hợp triển khai Kế hoạch Hợp tác Văn hóa và Du lịch Việt Nam - Trung Quốc giai đoạn 2023 - 2027; hỗ trợ các sự kiện văn hóa, nghệ thuật và lồng ghép quảng bá văn hóa, du lịch Việt Nam trong các hoạt động đối ngoại.

Đồng thời, kết nối giữa các địa phương có tiềm năng về du lịch, thương mại và văn hóa sẽ được mở rộng, gắn với giao lưu thanh niên và các chương trình trao đổi đoàn. Đại sứ quán cũng sẽ nghiên cứu khai thác các nền tảng số, mạng xã hội phổ biến tại Trung Quốc để quảng bá điểm đến Việt Nam, hướng tới đưa du lịch và giao lưu nhân văn trở thành một điểm sáng trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.