Đại biểu Trần Văn Lâm phát biểu tại hội trường.

Chiều 20/4, tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kinh tế, xã hội, công tác thực hành tiết kiệm chống lãng phí năm 2025.

Phát biểu về tiết kiệm trong quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước, đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) nói, thời gian qua, Chính phủ đã thường xuyên nhấn mạnh và triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường tiết kiệm trong quản lý thu, chi ngân sách; đặc biệt là đẩy mạnh tăng thu, đồng thời cắt giảm chi thường xuyên để chuyển sang chi đầu tư.

“Quan điểm và mục tiêu này là đúng và cần thiết. Tuy nhiên, theo tôi, vấn đề cốt lõi cần đặt ra là: trong điều kiện nguồn lực có hạn, làm thế nào để đạt được hiệu quả cao nhất, tối ưu nhất cho phát triển kinh tế - xã hội”, đại biểu Lâm nhấn mạnh.

Về thu ngân sách, ông Lâm cho rằng, việc tăng thu, thậm chí thu vượt dự toán, trong bối cảnh trước đó còn thất thu, tỷ lệ huy động vào ngân sách chưa đạt mục tiêu, là một tín hiệu tích cực, góp phần tạo thêm nguồn lực cho chi.

Tuy nhiên, vị đại biểu Bắc Ninh lưu ý, thu ngân sách cũng cần được đặt trong tổng thể mục tiêu phát triển bền vững. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, việc Quốc hội quyết định miễn, giảm thuế, phí, sử dụng công cụ thu một cách hợp lý đã góp phần quan trọng giúp nền kinh tế ổn định, vượt qua những giai đoạn khó khăn do dịch bệnh và biến động quốc tế.

Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là tăng thu, mà là tăng thu như thế nào, ở lĩnh vực nào, khu vực nào, để vừa bảo đảm nguồn lực ngân sách, vừa nuôi dưỡng nguồn thu, thúc đẩy phát triển lâu dài, ông Lâm nêu ý kiến.

“Tôi đặc biệt đánh giá cao đề xuất mới nhất của Chính phủ để trình Quốc hội ngay tại kỳ họp này sửa đổi Luật thuế VAT, TNCN, TNDN để hỗ trợ cho hộ cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp qui mô nhỏ trước những tác động bất lợi của tình hình kinh tế thế giới hiện nay. Đây là một chủ trương đúng, cần tiếp tục phát huy để bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và mục tiêu xã hội trong chính sách thu”, ông Lâm phát biểu.

Về chi ngân sách, đại biểu Lâm nói  chủ trương cắt giảm chi thường xuyên để tăng chi đầu tư, trong một mức độ hợp lý, có thể mang lại hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, nếu nhìn tổng thể, cần có sự cân nhắc thận trọng, bởi chi thường xuyên chủ yếu là chi cho con người, cho các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội, khoa học và công nghệ. Đây là những lĩnh vực quyết định trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và năng lực đổi mới sáng tạo của nền kinh tế – tức là các yếu tố tạo nên tăng trưởng về chất, tăng trưởng chiều sâu. Trong khi đó, chi đầu tư công thường tác động trước hết đến quy mô nền kinh tế, tạo tăng trưởng về lượng, về bề rộng.

Do đó, nếu chỉ chú trọng tăng chi đầu tư mà chưa quan tâm đúng mức đến chi thường xuyên cho các lĩnh vực nền tảng, thì có thể làm suy giảm động lực phát triển bền vững trong dài hạn.

Đối với chi đầu tư, ông Lâm cho rằng, yêu cầu tiết kiệm không phải là cắt giảm quy mô vốn, mà là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Hiện nay, hệ số ICOR của nước ta đang ở mức cao, cho thấy hiệu quả đầu tư còn hạn chế, thậm chí có biểu hiện lãng phí, ông Lâm nhìn nhận.

“Nghịch lý là trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn. Nếu tiết kiệm chi thường xuyên nhưng lại dồn nguồn lực vào các dự án kém hiệu quả, chậm triển khai, hoặc không phát huy được công năng sau đầu tư, thì đó còn là sự lãng phí lớn hơn. Vì vậy, cần tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư: từ khâu lựa chọn danh mục dự án, bảo đảm tính lan tỏa và hiệu quả kinh tế - xã hội; đến khâu chuẩn bị đầu tư, lập dự án, dự toán; tổ chức thực hiện, giải ngân; bảo đảm chất lượng công trình; kiểm soát thất thoát, lãng phí; và đặc biệt là quản lý, vận hành, khai thác hiệu quả sau đầu tư. Nguyên tắc đặt ra là: đầu tư bằng vốn vay thì hiệu quả phải cao hơn chi phí vay; đầu tư phải nhanh đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả thực tế”, vị đại biểu Bắc Ninh góp ý.

Trước phiên thảo luận toàn thế, hồi âm ý kiến đại biểu thảo luận tại tổ, Bộ Tài chính cho biết sẽ tăng cường kỳ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách nhà nước; quán lý chặt chẽ thu ngân sách nhà nước; bảo đàm thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, mở rộng cơ sở thu và chống thất thu thuế, nhất là từ thương mại điện tử, dịch vụ ăn uống, bán lẻ.

Cùng với đó là triệt để tiết kiệm chi, kiên quyết cắt giảm các khoản chi không cần thiết đê tăng chi đầu tư các công trình trọng điểm và chi an sinh xã hội. Tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật liên quan đến đầu tư công. Sừ dụng hiệu quả dư địa về nợ công, bội chi trong giới hạn an toàn để huy động nguồn lực cho đầu tư, trong đó có phát hành trái phiếu Chính phủ để đầu tư một số công trình trọng điểm. Chủ động điều hành linh hoạt kỳ hạn, khối lượng phát hành trái phiếu Chính phủ trong năm để đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho ngân sách nhà nước, dự phòng những thời điểm thị trường không thuận lợi và bảo đảm an toàn nợ công, thanh khoán cùa thị trường.