Thị trường M&A Việt Nam tháng 7 không có thương vụ nào gây chấn động về quy mô, nhưng lại hé lộ một xu hướng đáng chú ý: người mua trong nước đang chủ động cầm trịch, và thứ họ nhắm tới không phải cổ phần “trên giấy” mà là tài sản cầm nắm được như đất, khoáng sản, kho bãi.

Theo báo cáo của Grant Thornton, tháng 7 ghi nhận 31 thương vụ với tổng giá trị công bố đạt 228 triệu USD. Điểm đáng chú ý không nằm ở con số tổng, mà ở việc ai đang mua.

Các thương vụ quy mô lớn nhất tháng đều có bóng dáng nhà đầu tư trong nước ở vai trò bên mua: Đầu tư Long Thành Riverside thâu tóm 93,4% cổ phần Amata Township Long Thành từ đối tác Thái Lan (Amata Corporation), giá trị 492 tỷ đồng, qua đó nắm dự án khu đô thị 753 ha dọc sông Đồng Nai. Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ đô chi 1.048 tỷ đồng mua thêm cổ phần tại Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung từ VNSteel, nâng sở hữu lên 99,85% - đồng nghĩa nắm trọn quyền khai thác mỏ sắt Quý Xa, trữ lượng 73,2 triệu tấn. Hòa Phát rót gần 8.000 tỷ đồng vào doanh nghiệp phát triển siêu đô thị hơn 60.500 tỷ đồng tại Hà Nội, nắm khoảng 20,27% vốn.

Trong khi đó, dòng vốn ngoại vẫn hiện diện nhưng chọn cách tiếp cận khác: đầu tư chiến lược quy mô vừa và nhỏ vào công nghệ, năng lượng. Điển hình như Sharp Energy Solutions mua nốt 60% còn lại của liên doanh điện mặt trời áp mái, hay M-DAQ Global thâu tóm cổ đông lớn của ví thanh toán PayME để có “cửa” vào hệ thống thanh toán nội địa. Đây là kiểu đặt cược vào hạ tầng số và năng lượng sạch, thay vì tranh mua tài sản vật chất.

Nhìn xuyên suốt danh sách giao dịch tháng 7, một mẫu số chung nổi lên: phần lớn tiền lớn đổ vào tài sản có thể định giá bằng diện tích, trữ lượng, sức chứa, không phải bằng kỳ vọng tăng trưởng.

Logistics và Hạ tầng dẫn đầu về số lượng với 5 thương vụ (16% tổng số), Bất động sản đứng thứ hai với 4 thương vụ (13%). Xét về giá trị, riêng ba nhóm Bất động sản, Logistic - Hạ tầng và Khai khoáng đã chiếm 59% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, tương đương 134,5 triệu USD.

Vài ví dụ cụ thể cho thấy logic “gom tài sản thực” rất rõ. Grab đầu tư chiến lược vào EBOOST để mở rộng mạng lưới hơn 2.000 trạm sạc xe điện - một dạng hạ tầng vật lý khó sao chép trong ngắn hạn. Cùng lúc, Kamigumi của Nhật Bản chọn mua 50% vốn Kho lạnh CLK tại TP.HCM, sức chứa gần 21.000 tấn, đặt cược vào phân khúc logistics lạnh vốn đang khan hiếm nguồn cung. Còn Taseco Land tiếp tục hướng đi quen thuộc khi thâu tóm 75% một doanh nghiệp bất động sản từ Plaschem, qua đó mở rộng thêm quỹ đất trong tay.

Xu hướng này không khó lý giải. Trong bối cảnh biến động vĩ mô và chi phí vốn còn ở mức cao, tài sản hữu hình - đất có sổ đỏ, mỏ có giấy phép khai thác, kho có công suất vận hành - mang lại một lớp bảo vệ giá trị mà cổ phần thuần túy khó sánh được. Đây cũng là lý do khối nội, vốn hiểu rõ pháp lý đất đai và tài nguyên trong nước, đang chiếm ưu thế rõ rệt trước nhà đầu tư ngoại ở nhóm giao dịch quy mô lớn.

Song song với M&A, thị trường vốn tháng 7 còn ghi nhận hồ sơ IPO của DatVietVAC (chào bán 11,15 triệu cổ phiếu, vốn hóa dự kiến 6.106 tỷ đồng) và thỏa thuận hợp tác 40 triệu USD giữa Tập đoàn EQuest và Phú Mỹ Hưng để phát triển tổ hợp giáo dục K-12. Cho thấy bên cạnh xu hướng thâu tóm tài sản, doanh nghiệp Việt vẫn đang tích cực đa dạng kênh huy động vốn, không chỉ bán mình mà còn tự lớn.