Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, chiều 23/8 Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Một trong những quy định mới đáng chú ý là luật đã bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Theo đó, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu “không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của Luật Tố cáo và luật khác có liên quan”.

Luật quy định rõ “người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công”.

Người thân của người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.

Về kinh phí bồi thường, luật mới quy định theo hướng cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó cấp kinh phí.

Hằng năm, các cơ quan nhà nước có trách nhiệm lập dự toán kinh phí thực hiện công tác bồi thường nhà nước gửi cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Khi phát sinh kinh phí chi trả cho người bị thiệt hại và chi phí cho việc định giá tài sản, giám định thiệt hại, cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại sử dụng kinh phí thực hiện công tác bồi thường nhà nước đã được giao để chi trả theo quy định.

Theo quy định của luật, người thi hành công vụ có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương của người đó tại thời điểm có quyết định hoàn trả nhưng tối đa là 50% số tiền mà Nhà nước đã bồi thường.

Luật mới cho phép thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại được quyết định giảm mức hoàn trả nhưng tối đa là 30% trên tổng số tiền phải hoàn trả, đối với trường hợp gây thiệt hại do lỗi vô ý và thuộc một trong hai trường hợp.

Một là, thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi và đã chủ động phòng ngừa, khắc phục tối đa hậu quả.

Hai là, chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và đã hoàn trả được ít nhất 50% số tiền phải hoàn trả.

Luật cũng bổ sung quy định miễn trách nhiệm hoàn trả trong một số trường hợp cụ thể như lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo; lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đề nghị Quốc hội trước mắt cho giữ nguyên phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế như quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành.

Để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tránh cách hiểu khác nhau về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho sửa đổi, bổ sung điểm n khoản 1 Điều 37 và điểm g khoản 1 Điều 38 của Luật Quản lý thuế năm 2025.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Trường hợp yêu cầu bồi thường đã được thụ lý trước ngày luật này có hiệu lực thi hành mà chưa giải quyết hoặc đang giải quyết thì tiếp tục áp dụng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành để giải quyết.

Kể từ ngày luật mới có hiệu lực thi hành, đối với những công việc, thủ tục chưa có kết quả giải quyết thì cơ quan giải quyết bồi thường áp dụng quy định có lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường, người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả theo quy định của luật này để giải quyết.

Quy định trên không áp dụng với trường hợp người yêu cầu bồi thường, người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả đề nghị không áp dụng quy định đó.

Nội dung về điều khoản chuyển tiếp đã được chỉnh lý  theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền của người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho hay.