Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) tham gia thảo luận - Ảnh: QH.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, chiều 10/8 Quốc hội thảo luận tại hội trường dự án Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Vĩnh Long) một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo là việc sửa đổi, bổ sung quy định về xác định mức hoàn trả, giảm mức hoàn trả và miễn hoàn trả đối với người thi hành công vụ gây thiệt hại.

Đối với mức hoàn trả khi có lỗi cố ý, dự thảo quy định hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương và tối đa là 50% số tiền bồi thường, đại biểu đề nghị nâng mức trần hoàn trả lên 70% số tiền bồi thường đối với các lỗi cố ý nghiêm trọng để từ đó tăng tính răn đe và tránh tâm lý ỷ lại vào ngân sách của nhà nước.

Bày tỏ nhất trí cao với việc bổ sung quy định miễn hoàn trả đối với trường hợp do lỗi vô ý và gặp hoàn cảnh đặc biệt như mắc bệnh hiểm nghèo, thiên tai, hỏa hoạn, lập công lớn, đại biểu Yến Nhi nhận xét quy định này vừa đảm bảo tính nghiêm minh nhưng cũng đầy tính nhân văn, giúp cán bộ, công chức yên tâm công tác, không sợ sai trong quá trình thực thi công vụ khi đã làm hết trách nhiệm.

Tuy nhiên, đối với tiêu chí 'lập công lớn' tại điểm c khoản 4a Điều 65, theo đại  biểu là chưa cụ thể và dễ áp dụng tùy nghi trong thực tiễn. Chính vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tham mưu cho Chính phủ theo hướng quy định chi tiết cụ thể thế nào là lập công lớn để tránh việc vận dụng tùy tiện, thiếu khách quan tại các cơ quan, đơn vị.

Liên quan đến giá trị bồi thường, Dự thảo quy định giá trị thiệt hại được tính tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường hoặc thời điểm Tòa án xác định giá trị thiệt hại. Đại biểu Yến Nhi nói, việc quy định thời điểm tính giá trị thiệt hại là rất cần thiết để đảm bảo chính xác.

Tuy nhiên, đối với các tài sản có biến động giá trị lớn theo thị trường như bất động sản, cổ phiếu, hàng hóa kinh doanh, thời gian giải quyết vụ việc có thể kéo dài qua nhiều cấp, với thời gian có thể kéo dài nhiều năm. Nếu áp dụng cứng nhắc thời điểm thụ lý hồ sơ có thể gây thiệt thòi lớn cho người bị thiệt hại do trượt giá hoặc biến động giá trị tài sản trên thị trường.

Chính vì vậy, đề nghị của đại biểu là bổ sung cơ chế cho phép cập nhật giá trị tài sản tại thời điểm hoàn tất thương lượng hoặc thời điểm xét xử sơ thẩm nếu giá trị thị trường của tài sản biến động từ 20% trở lên.

Góp ý về quy định hàng năm các cơ quan nhà nước có trách nhiệm lập dự toán kinh phí thực hiện công tác bồi thường, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho rằng quy định này cần được cân nhắc kỹ hơn.

Bởi nếu cơ chế tài chính không vận hành được thì dù luật rút ngắn bao nhiêu thủ tục, quyền được bồi thường của người dân cuối cùng vẫn có thể bị chậm ở khâu chi trả, vị đại biểu Lâm Đồng nhấn mạnh.

Đại biểu Mai phân tích, so với cơ chế hiện hành với đầu mối lập dự toán tương đối độc lập, tương đối tập trung tại cơ quan tài chính, dự thảo chuyển sang hướng phân tán trách nhiệm lập dự toán cho các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, trên thực tế không phải cơ quan nào và năm nào cũng phát sinh trách nhiệm bồi thường. Nếu tất cả các cơ quan đều phải lập dự toán thì nguồn lực có nguy cơ bị chia nhỏ, trong khi khoản bồi thường lại có tính chất bất thường, rất khó dự liệu chính xác.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) phát biểu tại hội trường - Ảnh: QH.

Tại báo cáo tiếp thu giải trình ý kiến thảo luận tổ, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết dự kiến giao cho Chính phủ quy định chi tiết các vấn đề liên quan đến kinh phí, tuy nhiên, theo đại biểu Mai thì vấn đề này không chỉ là trình tự thủ tục giao cho Chính phủ xử lý, mà trước hết là lựa chọn mô hình bảo đảm kinh phí: lập dự toán phân tán tại từng cơ quan hay tập trung tại một đầu mối của từng cấp ngân sách.

Cho rằng đây là vấn đề chính sách cần được xác định rõ ngay trong luật, đại biểu đề nghị nghiên cứu theo hướng duy trì một đầu mối dự toán tương đối tập trung, về cơ bản là cơ quan tài chính ở trung ương và địa phương, đồng thời thiết kế cơ chế dự phòng, bổ sung kinh phí khi phát sinh vụ bồi thường. Cách tiếp cận này phù hợp với đặc điểm của khoản chi bồi thường nhà nước: tần suất phát sinh thấp nhưng giá trị của từng vụ việc có thể rất lớn và không thể dự báo chính xác theo từng cơ quan.

Cùng với đó, đại biểu Mai góp ý, luật cần xác lập ít nhất ba nguyên tắc: Một là phải có cơ chế cấp bổ sung kinh phí khi đã bố trí không đủ; hai là phải có thời gian cụ thể để cơ quan có thẩm quyền xử lý việc cấp kinh phí; ba là việc chưa bố trí đủ hoặc đang làm thủ tục bổ sung dự toán không được trở thành lý do kéo dài quyền nhận tiền của người được bồi thường thiệt hại.