Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu khai mạc - Ảnh: HL .

Sáng 15/6, Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo: “Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới”.

Hội thảo nhằm triển khai các định hướng quan trọng của Đảng và Nhà nước về phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, là diễn đàn để đánh giá thực trạng, nhận diện khó khăn và đề xuất các giải pháp hoàn thiện thể chế cho hai ngành được coi là “nền móng của nền công nghiệp quốc gia”, giữ vai trò tiên quyết trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.

Phát biểu khai mạc, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, trong lịch sử phát triển của các quốc gia công nghiệp, công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo luôn được xem là các ngành công nghiệp nền tảng, giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với năng lực sản xuất quốc gia, năng lực tự chủ và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Bởi nếu không có nền công nghiệp vật liệu phát triển thì không thể có công nghiệp chế tạo hiện đại và các ngành công nghệ cao (như công nghiệp bán dẫn, điện tử, năng lượng, công nghiệp quốc phòng; hạ tầng giao thông hiện đại, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số).

Tương tự, nếu không có ngành cơ khí, chế tạo mạnh thì không thể làm chủ máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất, robot, tự động hóa và các ngành công nghiệp chiến lược của đất nước. Vì vậy có thể nói, công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo chính là “nền móng của nền công nghiệp quốc gia”, là nền tảng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tự chủ công nghệ, tự chủ sản xuất và là yếu tố đầu vào, điều kiện tiên quyết phục vụ phát triển các lĩnh vực thiết yếu, các sản phẩm công nghệ chiến lược và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường, ông Diên nhấn mạnh.

Toàn cảnh hội thảo - Ảnh: HL

Nhận định những năm qua ngành công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo của nước ta đã có bước phát triển quan trọng, tuy nhiên, theo Phó chủ tịch Quốc hội, hai ngành này vẫn còn nhiều hạn chế (thậm chí là yếu kém). Như mức độ tự chủ các loại vật liệu chiến lược, thiết bị công nghệ cao và công nghệ lõi còn rất hạn chế; và các khó khăn, thách thức cần tập trung giải quyết để sớm thúc đẩy ngành công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước.

Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị các vị đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận làm rõ hơn vị trí, vai trò của công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí trong giai đoạn phát triển mới của đất nước; khẳng định sự cần thiết phải có nhận thức và cách tiếp cận mới về công nghiệp vật liệu, công nghiệp cơ khí xem đây là các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp gốc của nền kinh tế.

Đồng thời, đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng phát triển của 2 ngành hiện nay; xác định rõ những thành tựu, hạn chế, điểm nghẽn lớn nhất và mức độ tự chủ về vật liệu, thiết bị, công nghệ của nước ta.

Vấn đề nữa được Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị thảo luận sâu là xác định những nhóm vật liệu và sản phẩm cơ khí chiến lược cần ưu tiên phát triển trong giai đoạn tới, đặc biệt là các lĩnh vực phục vụ bán dẫn, AI, robot, năng lượng mới, quốc phòng, đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân và các ngành công nghệ chiến lược khác.

Cùng với đó là trao đổi, đề xuất, kiến nghị những chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước đối với phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí trong giai đoạn mới; những nội dung cần hoàn thiện về thể chế, nhất là các quy định liên quan đến đầu tư, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn – quy chuẩn, khai thác và chế biến khoáng sản, công nghiệp hỗ trợ và các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ; đồng thời góp ý cho việc xây dựng Chiến lược phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 theo định hướng đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo.

“Đây sẽ là cơ sở chính trị đặc biệt quan trọng để Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục thể chế hóa thành các luật, chiến lược, quy hoạch, chương trình và cơ chế, chính sách phát triển trong thời gian tới”, ông Diên nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Hồng Diên cũng đề nghị các vị đại biểu đề xuất các giải pháp nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và nhà khoa học; đồng thời gắn phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí với các chương trình, dự án chiến lược quốc gia như: đường sắt tốc độ cao; điện hạt nhân; năng lượng tái tạo; hạ tầng số; trung tâm dữ liệu; công nghiệp bán dẫn và công nghiệp quốc phòng.

Cùng với đó, cần hình thành một số doanh nghiệp quốc gia có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đủ sức dẫn dắt các chuỗi giá trị vật liệu và cơ khí chiến lược của đất nước.

Phó chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận không chỉ về các nhiệm vụ, giải pháp trước mắt, mà quan trọng hơn là đề xuất những vấn đề có tính chiến lược, dài hạn để phục vụ quá trình nghiên cứu, tham mưu với cấp có thẩm quyền về phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí trong giai đoạn mới; từ đó tạo cơ sở cho việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế, chính sách của Nhà nước.