Trong tiết trời đầu hạ, không gian khu di tích Đền Thái Vi trở nên sôi động hơn bao giờ hết khi hàng nghìn người dân và du khách thập phương nô nức về dự lễ hội. Những nghi thức cổ truyền được tái hiện trang trọng, hòa quyện với các hoạt động văn hóa dân gian đã tạo nên một bức tranh lễ hội vừa linh thiêng, vừa giàu sức sống.

Nghi thức tế lễ cổ truyền tại Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi. Ảnh: Minh Đường

Đền Thái Vi từ lâu được biết đến là một trong những di tích lịch sử – văn hóa tiêu biểu của tỉnh Ninh Bình, gắn liền với dấu ấn vàng son của triều đại nhà Trần. Nơi đây thờ các vị vua đầu triều cùng nhiều danh tướng kiệt xuất, những người đã góp phần làm nên hào khí Đông A, đặc biệt trong ba lần kháng chiến chống quân Nguyên Mông ở thế kỷ XIII.

Theo sử sách, sau chiến thắng trước quân Nguyên Mông năm 1258, vua Trần Thái Tông nhường ngôi cho con, lui về làm Thái Thượng Hoàng và chọn vùng núi Trường Yên làm nơi tu hành. Tại đây, ông cho dựng hành cung Vũ Lâm và lập Am Thái Vi – tiền thân của Đền Thái Vi ngày nay. Không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo, khu vực này còn trở thành căn cứ chiến lược quan trọng của triều đình nhà Trần trong các cuộc kháng chiến sau đó.

Các đại biểu dâng hương tại Đền Thái Vi. Ảnh: Minh Đường

Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến lần thứ hai năm 1285, vùng Vũ Lâm – Thái Vi đã trở thành hậu cứ vững chắc, nơi quân và dân Đại Việt tổ chức lực lượng, phát động phản công chiến lược, góp phần làm nên chiến thắng vang dội. Sau đại thắng năm 1288, vua Trần Nhân Tông cùng triều đình đã trở về đây tổ chức lễ báo công, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ – một nghi lễ mang ý nghĩa sâu sắc về đạo lý và truyền thống dân tộc.

Trải qua hơn bảy thế kỷ, ngày 15 tháng 3 âm lịch hằng năm đã trở thành ngày hội truyền thống của Đền Thái Vi. Với những giá trị nổi bật về lịch sử và văn hóa, năm 1994, di tích đã được xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, khẳng định vị thế quan trọng trong hệ thống di sản Việt Nam.

Lễ hội năm nay được tổ chức quy mô, bài bản với nhiều hoạt động phong phú. Bên cạnh các nghi lễ truyền thống như lễ dâng hương, lễ tế được thực hiện trang nghiêm, du khách còn được hòa mình vào không gian văn hóa đặc sắc với các chương trình nghệ thuật dân gian như hát chèo, cùng nhiều trò chơi truyền thống và hoạt động cộng đồng.

Những trải nghiệm này góp phần tái hiện sinh động đời sống tinh thần phong phú của người Việt qua nhiều thế hệ, đồng thời tạo cầu nối giao lưu văn hóa giữa các vùng miền.

Lễ rước kiệu từ Đình Các đến Đền Thái Vi. Ảnh: Minh Đường

Việc tổ chức Lễ hội truyền thống Đền Thái Vi không chỉ nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản, mà còn đóng vai trò là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt là du lịch. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết, trở thành nền tảng tinh thần và nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.

Những năm qua, phường Nam Hoa Lư đã chú trọng công tác bảo tồn di tích, giữ gìn cảnh quan môi trường, xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, thân thiện. Công tác tổ chức lễ hội được triển khai theo hướng trang trọng, tiết kiệm, an toàn, vừa đảm bảo yếu tố truyền thống, vừa đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm ngày càng cao của du khách.

Ngay sau lễ khai mạc, các đại biểu và đông đảo nhân dân đã thành kính dâng hương tại Đền Thái Vi, tưởng nhớ công lao to lớn của các vị vua Trần, các bậc tiền nhân, anh hùng dân tộc.