Trung Quốc “siết” quy định từ ngày 1/6/2026

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm soát chất lượng, yêu cầu về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu.

Đặc biệt, với thị trường Trung Quốc, đối tác nhập khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam, việc thay đổi các quy định quản lý thực phẩm nhập khẩu đang tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp và người sản xuất trong nước.

Ngày 14/5, tại Đắk Lắk, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị “Cập nhật và phổ biến thông tin các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định RCEP và Nghị định số 280 của Trung Quốc”. Hội nghị tập trung phổ biến các quy định mới của Trung Quốc, hướng dẫn doanh nghiệp chuẩn hóa quy trình sản xuất, hồ sơ đăng ký và hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm thích ứng với yêu cầu nhập khẩu ngày càng khắt khe.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, việc tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đặc biệt là Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), đã mở ra cơ hội lớn cho nông sản Việt Nam tiếp cận sâu hơn với các thị trường khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là yêu cầu ngày càng cao về kiểm dịch động, thực vật, an toàn thực phẩm, ghi nhãn, bao gói và truy xuất nguồn gốc.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại hội nghị.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung Quốc hiện đang hoàn thiện hệ thống quản lý thực phẩm nhập khẩu theo hướng chặt chẽ và đồng bộ hơn. Đáng chú ý, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ban hành Nghị định số 280 ngày 14/10/2025 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc. Nghị định này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, thay thế Lệnh 248 trước đây.

Quy định mới tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất, chế biến nông sản của Việt Nam đang xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Cùng với đó, Trung Quốc cũng liên tục cập nhật các quy định liên quan đến kiểm soát an toàn thực phẩm, ghi nhãn, bao gói, truy xuất nguồn gốc và đăng ký cơ sở sản xuất thông qua các thông báo mới của GACC.

Doanh nghiệp Việt cần tăng tốc thích ứng với quy định mới

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, nếu doanh nghiệp không kịp thời cập nhật quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và hệ thống quản lý chất lượng theo yêu cầu mới, nguy cơ bị gián đoạn xuất khẩu hoặc đình chỉ thông quan là rất lớn.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam cho biết, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ các quy định của Nghị định 280 để xác định nhóm hàng phải đăng ký thông qua cơ quan có thẩm quyền hay được tự đăng ký trực tiếp với phía Trung Quốc. Hồ sơ đăng ký cần kê khai chính xác, sử dụng tiếng Anh hoặc tiếng Trung và bảo đảm đồng nhất thông tin về doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, vùng nguyên liệu.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu, cơ sở đóng gói đến nhà máy chế biến. Việc duy trì hiệu lực mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói và mã đăng ký doanh nghiệp với GACC cũng được xem là yêu cầu bắt buộc.

Đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khuyến nghị, để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu vào Trung Quốc, doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo nguyên tắc HACCP, đồng thời chủ động cập nhật và tuân thủ đầy đủ các quy định mới của GACC.

Theo cơ quan này, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp lỗi trong quá trình khai báo trực tuyến như sai thông tin tài khoản, địa chỉ cơ sở sản xuất, tên khoa học sản phẩm, thông tin liên hệ hoặc cơ quan quản lý địa phương. Những sai sót tưởng nhỏ nhưng có thể khiến hồ sơ bị trả lại hoặc kéo dài thời gian xét duyệt.

Sầu riêng Việt Nam trước khi xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc.

Không chỉ riêng Trung Quốc, các quy định SPS và hàng rào kỹ thuật trong khu vực RCEP cũng đang ngày càng được siết chặt. Tại hội nghị, các chuyên gia đã cập nhật thêm các quy định về ghi nhãn sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và cảnh báo thương mại tại một số thị trường như Hàn Quốc, Australia hay Nhật Bản.

Theo các chuyên gia, xu hướng chung của thương mại nông sản toàn cầu hiện nay là minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng và tăng cường kiểm soát chất lượng dựa trên truy xuất nguồn gốc. Điều này buộc doanh nghiệp xuất khẩu không thể tiếp tục sản xuất manh mún hoặc phụ thuộc vào thu mua nhỏ lẻ như trước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định, nâng cao năng lực thực thi SPS sẽ là nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, hướng tới chuyển từ tư duy “đáp ứng yêu cầu thị trường” sang “xây dựng năng lực cạnh tranh bằng tiêu chuẩn, chất lượng và tính minh bạch”.

Trong bối cảnh Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ lớn của nhiều mặt hàng chủ lực như rau quả, cà phê, hồ tiêu, thủy sản và sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam, việc chủ động thích ứng với quy định mới không chỉ giúp duy trì xuất khẩu mà còn tạo cơ hội nâng chất lượng nông sản Việt theo hướng bền vững hơn.