“Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII - năm 2026” vừa diễn ra tại Hà Nội có với 880 dự án đến từ các cơ sở giáo dục trên cả nước. Các dự án trải rộng trên 5 lĩnh vực, từ công nghiệp - chế tạo - trí tuệ nhân tạo (AI), nông nghiệp - môi trường - năng lượng, đến giáo dục, y tế và kinh doanh tạo tác động xã hội.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, thúc đẩy khởi nghiệp không chỉ là tổ chức các cuộc thi, mà còn là yêu cầu tái cấu trúc căn bản triết lý giáo dục. Theo đó, cần chuyển từ tư duy quản lý sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trong đó nhà trường đóng vai trò nền tảng kết nối giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp.

Các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp phải trở thành “hạ tầng chiến lược”, nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong lòng hệ thống. Cùng với đó, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, nhà giáo không chỉ truyền đạt kiến thức mà cần trở thành “tác nhân kinh tế tri thức”, đồng hành cùng sinh viên đưa nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ thực tế.

Thực tế cho thấy, sau gần một thập kỷ phát triển, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong môi trường giáo dục đã có bước tiến rõ rệt. Việt Nam xếp thứ 44/139 quốc gia theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2025, đứng thứ hai trong nhóm các nền kinh tế thu nhập trung bình thấp; đồng thời xếp hạng 55 theo Start-upBlink, đánh dấu ba năm liên tiếp tăng hạng.

Để tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái này ngay trong trường học, PGS-TS. Bùi Hữu Toàn, Giám đốc Học viện Ngân hàng, đề xuất một số giải pháp mang tính đột phá. Trong đó, đáng chú ý là “Chương trình Hạt giống Sinh viên” với cơ chế đồng đầu tư hỗ trợ giai đoạn khởi đầu; tháo gỡ rào cản trong định giá tài sản trí tuệ; triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các doanh nghiệp spin-off từ trường đại học, viện nghiên cứu.

Bên cạnh đó, việc kết nối hệ sinh thái trong nước với chuỗi giá trị toàn cầu thông qua chương trình “Glocal Start-up”, xây dựng mô hình “FabLab liên trường đại học” theo hình thức hợp tác công - tư và phát triển nền tảng dữ liệu số cho start-up sinh viên cũng được đề xuất nhằm tối ưu hóa nguồn lực.