Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Hạnh vừa ký Quyết định số 35/2026/QĐ-UBND ban hành Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh. Quy chế có hiệu lực thi hành từ tháng 5/2026, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị kho tàng di sản văn hóa phong phú của Quảng Ninh.  

Quy chế áp dụng đối với các sở, ban, ngành thuộc UBND tỉnh; UBND cấp xã, phường, đặc khu; cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn tỉnh. Phạm vi quản lý bao gồm các di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng các cấp; di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; di sản văn hóa phi vật thể và di sản tư liệu thuộc các danh mục cấp tỉnh, quốc gia và UNESCO.

Chùa Đồng, nằm trên đỉnh cao nhất của núi Yên Tử (1.068m) thuộc Quảng Ninh, là một phần quan trọng của Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 2025.

Một trong những điểm nổi bật của quy chế là quy định rõ phân cấp quản lý di sản. Theo đó, UBND cấp xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với phần lớn di tích, di sản văn hóa trên địa bàn; riêng di sản thế giới và các di tích quốc gia đặc biệt thuộc phạm vi quản lý của Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan tham mưu, hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện; đồng thời chủ trì phối hợp với các ngành, địa phương trong công tác kiểm kê, xếp hạng, lập hồ sơ khoa học, bảo quản và tu bổ di tích…

Đối với công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hoá và danh lam thắng cảnh, công tác bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích phải được thực hiện thường xuyên, bảo đảm các yếu tố gốc cấu thành di tích, các giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, thẩm mỹ của di tích được bảo tồn, phát huy giá trị. Hoạt động xây dựng, khai thác tài nguyên, kinh doanh dịch vụ trong khu vực bảo vệ di tích phải tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật. 

Quảng Ninh sở hữu các di sản văn hoá vật thể và phi vật thể phong phú.

Công tác bảo đảm an ninh trật tự, an toàn tại di tích phải được thường xuyên thực hiện nhằm bảo vệ hiện vật, công trình. Các hoạt động trong di tích phải phù hợp với thuần phong mỹ tục, không làm ảnh hưởng đến giá trị, cảnh quan và môi trường của di tích.

Với di sản văn hóa phi vật thể, quy chế nêu rõ việc phát huy giá trị di sản văn hoá phi vật thể được thực hiện thông qua truyền dạy, thực hành, trình diễn, sinh hoạt cộng đồng gắn với giáo dục truyền thống và phát triển du lịch bền vững; bảo đảm sự tham gia của cộng đồng, giữ gìn tính nguyên gốc, tính liên tục của di sản, ngăn ngừa nguy cơ mai một, biến dạng và thương mại hoá không phù hợp.

Phục dựng, tái hiện các lễ hội hay nghi thức truyền thống là một trong những cách thức để bảo tồn cũng như quảng bá văn hóa.

UBND cấp xã được giao quản lý các câu lạc bộ, nhóm thực hành di sản tại địa phương. Các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị khác theo quy định của Luật Di sản văn hoá.

Đối với bảo vệ, phát huy giá trị di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia và di sản tư liệu, việc thực hiện theo quy định của Luật Di sản văn hoá.

Nguồn lực cho các hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá từ nguồn ngân sách nhà nước, nguồn thu từ các hoạt động khai thác, sử dụng di sản cùng nguồn tài chính hợp pháp khác.

Quy chế cũng thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản, yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu di sản văn hóa, số hóa hồ sơ, phát triển bản đồ số, bảo tàng trực tuyến và các nền tảng thông tin phục vụ công tác quản lý, quảng bá, giáo dục truyền thống.