Quảng Ninh đặc biệt coi trọng văn hóa và xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, động lực nội sinh thúc đẩy phát triển bền vững. Tỉnh đã và đang chủ động triển khai các định hướng, chính sách nhằm phát triển văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa, hướng tới mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành trung tâm nghệ thuật cấp vùng; điểm đến hấp dẫn hàng đầu về du lịch di sản, văn hóa khu vực châu Á và thế giới. 

Năm 2023, Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 17 về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững, trong đó đã đưa ra những định hướng rõ nét về phát triển văn hóa. Đặc biệt, Nghị quyết của Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định một trong ba khâu đột phá trong nhiệm kỳ tới là “Phát triển nền văn hóa giàu bản sắc Quảng Ninh, gắn với xây dựng và phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, kinh tế đêm, kinh tế đô thị” đã một lần nữa khẳng định quyết tâm phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, đóng góp tích cực vào cơ cấu kinh tế của tỉnh.

Ông Mai Vũ Tuấn, Trưởng Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Phát biểu tại buổi họp báo chiều ngày 9/2, ông Mai Vũ Tuấn, Trưởng Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử cho biết: Di sản văn hóa thế giới Yên Tử thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hoá thế giới tháng 7/2025 bởi không gian văn hóa, tôn giáo độc đáo, sự kết tinh giá trị tư tưởng, lịch sử, cảnh quan kiến trúc của Việt Nam gắn với sự ra đời và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm, dòng thiền mang đậm bản sắc Việt do Phật hoàng Trần Nhân Tông khai sáng từ cuối thế kỷ XIII. Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc phản ánh sự giao thoa hài hòa giữa con người và thiên nhiên, thể hiện triết lý sống an hòa, vị tha, hướng thiện của văn hóa Việt.

Nhằm giới thiệu, tôn vinh và lan tỏa giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản, tỉnh Quảng Ninh tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, lễ hội, nghệ thuật đặc sắc trong dịp xuân Bính Ngọ. Bên cạnh việc làm nổi bật chiều sâu lịch sử, giá trị văn hóa, cảnh quan và tinh thần Phật giáo Trúc Lâm, chuỗi các hoạt động còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn và phát huy di sản, xây dựng hình ảnh Yên Tử là không gian văn hóa - tâm linh đặc sắc, điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn đối với du khách trong nước và quốc tế. 

Vườn Tháp thuộc Quần thể di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử.

Năm nay, chuỗi các hoạt động được tổ chức với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Theo kế hoạch, Lễ khai Hội xuân Yên Tử năm 2026 sẽ được diễn ra ngày 26/02 (tức ngày 10 tháng Giêng) tại Cung Trúc Lâm, Khu di tích và danh thắng Yên Tử, phường Yên Tử, tỉnh Quảng Ninh.

Cùng ngày, vào 20h tại khu vực sân khai hội Chùa Trình, phường Yên Tử cũng sẽ diễn ra Chương trình nghệ thuật đặc biệt. Chương trình được xây dựng và dàn dựng công phu, kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật truyền thống và hiện đại, giữa yếu tố chính luận và ngôn ngữ trình diễn đương đại. Thông qua âm nhạc, múa, sân khấu, mỹ thuật trình diễn và công nghệ ánh sáng - hình ảnh hiện đại, chương trình sẽ tái hiện hành trình lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; khắc họa Yên Tử như biểu tượng tinh thần của dân tộc và là Di sản văn hóa thế giới mang giá trị nổi bật toàn cầu. 

Các hoạt động văn hóa, du lịch tại Yên Tử (Quảng Ninh) hướng tới tôn vinh di sản, làm nổi bật chiều sâu lịch sử, giá trị văn hóa, cảnh quan và tinh thần Phật giáo Trúc Lâm. Ảnh: Quỳnh Nga

Chương trình nghệ thuật không chỉ là hoạt động biểu diễn phục vụ nhân dân và du khách mà còn được định hướng trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch tiêu biểu, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, thu hút du khách đến với Yên Tử và tỉnh Quảng Ninh trong mùa lễ hội đầu Xuân.

Từ ngày 25/02 đến 04/3, tại khu di tích danh thắng Yên Tử sẽ diễn ra Triển lãm về Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Triển lãm giới thiệu hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật tiêu biểu, tái hiện quá trình hình thành, phát triển và giá trị tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm. Còn tại Bến xe Hạ Kiệu 1, khu di tích Yên Tử cũng sẽ diễn ra Hội chợ trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP và liên hoan ẩm thực các vùng miền. Hội chợ có quy mô 100 gian hàng trưng bày các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc sắc, sản phẩm OCOP và liên hoan ẩm thực đặc sắc của tỉnh Quảng Ninh và các tỉnh, thành phố phục vụ người dân, du khách tham quan, trải nghiệm.

Nằm trong chuỗi các hoạt động lễ hội đầu Xuân, tại Làng Nương thuộc khu di tích và danh thắng Yên Tử, từ ngày 10/02 - 24/02 diễn ra các hoạt động trải nghiệm Xuân di sản - Tết làng Nương như: Trình diễn diễu ngựa; Biểu diễn chương trình nghệ thuật truyền thống, nhạc cụ dân tộc; Tổ chức các trò chơi văn hoá dân gian truyền thống; Trải nghiệm không gian văn hoá các làng nghề thủ công truyền thống; Giới thiệu về ẩm thực của người dân tộc Dao Thanh Y dưới chân núi Yên Tử…  

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh phát biểu. Ảnh: Quỳnh Nga

Phát biểu tại buổi họp báo, ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh chia sẻ: Nhằm tri ân nhân dân, tăng ni, phật tử và du khách với những đóng góp to lớn trong việc bảo vệ, giữ gìn giá trị di sản và tham gia tích cực trong quá trình xây dựng hồ sơ di sản; đồng thời tiếp tục triển khai chiến dịch kích cầu du lịch, Quảng Ninh đã áp dụng quy định mức thu phí 0 đồng/lần/người tham quan danh lam thắng cảnh khu di tích Yên Tử đến hết ngày 31/12/2028.

Việc miễn phí tham quan không chỉ đáp ứng nguyện vọng của đông đảo nhân dân, mà còn là đòn bẩy để truyền thông, quảng bá hình ảnh Yên Tử - "đất tổ" của Phật giáo Trúc Lâm, nơi gắn liền với sự nghiệp tu hành của Phật hoàng Trần Nhân Tông, góp phần xây dựng hình ảnh Quảng Ninh "một điểm đến, hai di sản thế giới”, ông Tùng cho biết thêm.

Với chính sách mở cửa đón khách bằng mức phí "0 đồng", Yên Tử - Di sản Văn hoá của Nhân loại hứa hẹn tiếp tục là điểm hội tụ của tinh thần tự hào dân tộc, là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ thông qua các địa danh lịch sử như khu di tích nhà Trần và di tích quốc gia đặc biệt Bạch Đằng trong không gian kết nối di sản liên tỉnh.

Hiện các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh phối hợp chặt chẽ bảo đảm các hoạt động diễn ra trang trọng, an toàn, tiết kiệm, hiệu quả, tạo ấn tượng tốt đẹp đối với đại biểu, nhân dân và du khách.