Việt Nam dự tính chi hàng tỷ USD/năm để nhập khẩu ethanol phục vụ phối trộn xăng sinh học E10.

Từ đầu tháng 6/2026, xăng sinh học E10 (pha 10% ethanol) sẽ được đưa vào tiêu thụ đại trà trên cả nước, thay thế dần xăng khoáng. Tuy nhiên, nguồn cung ethanol, nhiên liệu dùng để pha chế E10 chưa đáp ứng đủ, phải phụ thuộc nhập khẩu.

Việt Nam có 6 nhà máy ethanol, tổng công suất thiết kế khoảng 500.000 -600.000 m3/năm. Tuy nhiên công suất thực tế chỉ đạt 30 - 40%.

Theo tính toán của Bộ Công thương, khi triển khai bán xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, nhu cầu ethanol nhiên liệu sẽ vào khoảng 92.000 - 100.000 m3 mỗi tháng. Trong khi đó, tổng sản lượng ethanol trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 25.000 m3/tháng.

Điều này đồng nghĩa Việt Nam sẽ phải nhập khẩu khoảng 75.000 m3 ethanol mỗi tháng, trong ít nhất một năm đầu triển khai. Dự kiến mức chi ngoại tệ để nhập khẩu loại nhiên liệu này lên tới cả tỷ USD, chủ yếu nhập từ Mỹ, Brazil...

Đại diện Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cho biết, doanh nghiệp đã ký hợp đồng mua khoảng 19.000 m3 ethanol nhiên liệu để phục vụ phối trộn E10 và đang tiếp tục làm việc với các đối tác. Doanh nghiệp cũng đang sử dụng cả nguồn ethanol sản xuất trong nước và ethanol nhập khẩu để chủ động nguồn hàng trong giai đoạn đầu chuyển đổi.

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đã ký khoảng 40.000 m3 ethanol phục vụ kế hoạch phối trộn E10.

Để đảm bảo nguồn cung ethanol ổn định trong giai đoạn đầu triển khai xăng E10 trên toàn hệ thống, tập đoàn đang xúc tiến làm việc với nhiều đối tác từ Mỹ, Hàn Quốc, Singapore và khu vực Đông Nam Á. Theo kế hoạch, nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn E10 của Petrolimex trong thời gian tới có thể lên tới khoảng 45.000 - 50.000 m3 mỗi tháng.

Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công thương, ngay cả khi các nhà máy trong nước hoạt động tối đa công suất cũng mới đáp ứng được khoảng 40-50% nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn xăng sinh học. Vì vậy, việc nhập khẩu ethanol trong giai đoạn đầu gần như là bắt buộc nếu muốn đảm bảo nguồn cung cho thị trường xăng sinh học E10.

Được biết, Mỹ hiện là thị trường cung cấp ethanol rất lớn (chiếm khoảng 50% tổng sản lượng ethanol toàn cầu), việc tăng nhập khẩu từ thị trường này còn góp phần cụ thể hóa mục tiêu tăng nhập khẩu nhiều hàng hóa từ Mỹ, từ đó giúp cho cân bằng thương mại.

Hơn nữa, nguồn ethanol từ Mỹ thường được sản xuất từ nguyên liệu ngô, phù hợp với các tiêu chuẩn kỹ thuật để pha trộn xăng tại Việt Nam. 

Trong tương lai, nếu Việt Nam nhanh chóng nâng tỷ lệ pha ethanol lên 20% như hầu hết các quốc gia đã áp dụng, gồm: Philippines, Thái Lan, Mỹ, Brazil... thì dư địa nhập khẩu ethanol từ thị trường Mỹ có thể đạt khoảng 2 tỷ USD. 

Bên cạnh nỗi lo về nguồn cung ethanol trong bối cảnh trong nước còn thiếu hụt, năng lực phối trộn xăng E10 cũng là vấn đề gây băn khoăn.

Nhà chức trách cho hay, cả nước hiện có 12/26 thương nhân đầu mối có đầu tư trạm phối trộn (E5 và E10).

Trong đó, 3 doanh nghiệp đã được cấp phép phối trộn xăng sinh học E10 với tổng công suất là 700.000 m3/tháng, gồm: Tập đoàn xăng dầu Việt Nam (PLX) 450.000 m3; Tổng công ty dầu Việt Nam (PVOil) 230.000 m3; Công ty TNHHMTV dầu khí TP. Hồ Chí Minh (Saigon Petro) 120.000 m3

Thêm vào đó, PLX và PVOil đang xin cấp bổ sung trạm phối trộn E10  với công suất lần lượt là 100.000 và 90.000 m3/tháng.

Theo đúng kế hoạch, cuối tháng 4/2026, công suất phối trộn, pha chế xăng E10 được cấp phép đạt 890.000 m3/tháng. Ngoài ra, nhà máy lọc dầu Bình Sơn cũng có thể thực hiện phối trộn xăng E5, E10 khi có yêu cầu.

Hiện còn 9 doanh nghiệp đang chờ được cấp giấy phép để pha chế, phối trộn xăng E10 với tổng công suất là 260.300 m3.

Như vậy, sau khi 9 doanh nghiệp nêu trên được cấp phép, tổng công suất pha chế, phối trộn của 11 doanh nghiệp đạt 1.150.300 m3/tháng. Các thương nhân đầu mối còn lại đều chưa đầu tư hoặc đang hoàn thiện kỹ thuật, thủ tục xin cấp phép hoạt động cho trạm phối trộn.

"Về cơ bản không phải đầu tư thêm bồn bể do chỉ chuyển đổi từ xăng khoáng RON95 sang xăng sinh học E10 RON95, tuy nhiên, phải cải tạo, nâng cấp hệ thống bồn bể để phù hợp với đặc tính của xăng E10", Bộ Công thương nói thêm.

Để triển khai đồng bộ xăng E10, các doanh nghiệp cho rằng, nhà nước cần tiếp tục tháo gỡ các khó khăn về chính sách thuế, phí và giá; hạ tầng phối trộn, tồn chứa; chi phí đầu tư chuyển đổi; nguồn cung ethanol; cơ chế tín dụng và hỗ trợ đầu tư...