Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, từ ngày 2/10 đến nay, toàn thành phố ghi nhận 400 trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 81 phường, xã. Trong tuần, thành phố ghi nhận thêm 12 ổ dịch mới, cộng dồn từ đầu năm đến nay, Hà Nội có 4.351 trường hợp mắc tại 120 phường, xã với 193 ổ dịch. Hiện còn 27 ổ dịch đang hoạt động.

Mặc dù số ca mắc từ đầu năm thấp hơn mức trung bình giai đoạn 2021-2025, số liệu trong tuần cho thấy bệnh vẫn đang lưu hành trên địa bàn thành phố. Đáng chú ý, thời điểm tháng 9 -11 hằng năm là giai đoạn Hà Nội tăng cường giám sát và triển khai các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết.

Hiện nay, vắc-xin phòng sốt xuất huyết đã có tại Việt Nam, góp phần bổ sung thêm biện pháp dự phòng bên cạnh kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Nhiều bệnh nhân sốt xuất huyết nhập viện với tình trạng giảm tiểu cầu, xuất huyết và tổn thương gan. Các bác sỹ cảnh báo, từ ngày thứ 3 đến thứ 7 của bệnh, dù đã hạ sốt, người bệnh vẫn có nguy cơ diễn biến nặng, thậm chí sốc sốt xuất huyết nếu không được theo dõi, xử trí kịp thời.

Thời gian gần đây, số người mắc sốt xuất huyết Dengue tại xã Gia Lâm và các khu vực lân cận có xu hướng gia tăng. Tại Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng giảm tiểu cầu, cô đặc máu, xuất huyết và các rối loạn cần theo dõi sát. Một số trường hợp xuất hiện biến chứng nghiêm trọng như xuất huyết tiêu hóa, tụt huyết áp, tăng men gan và tổn thương gan.

Theo bác sỹ chuyên khoa II Ngô Trọng Hiếu, Trưởng Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm, điều đáng lo ngại là không ít người vẫn xem sốt xuất huyết như một bệnh sốt thông thường. Những ngày đầu có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, nhiều người tự mua thuốc điều trị tại nhà vì cho rằng chỉ mắc cúm hoặc sốt do thay đổi thời tiết. Đến lúc xuất hiện đau bụng, nôn ói, mệt lả hoặc chảy máu bất thường, người bệnh mới đến cơ sở y tế.

Trong khi đó, sốt xuất huyết có thể diễn biến rất nhanh. Một số bệnh nhân những ngày đầu vẫn tỉnh táo, ăn uống được, nhưng sau đó đột ngột xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng, cần được theo dõi và điều trị tích cực.

Đáng chú ý, giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ lúc bắt đầu sốt thường là thời điểm người bệnh cần đặc biệt cảnh giác. Đây là giai đoạn có thể xuất hiện tình trạng tăng tính thấm thành mạch, thoát huyết tương, cô đặc máu, giảm tiểu cầu và những biến chứng nguy hiểm.

Theo bác sỹ Ngô Trọng Hiếu, một trong những sai lầm thường gặp là người bệnh thấy thân nhiệt giảm, hết sốt nên cho rằng đã khỏi bệnh và không tiếp tục theo dõi. Thực tế, giai đoạn hạ sốt lại có thể trùng với thời điểm bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết nặng.

Các biểu hiện cần đặc biệt chú ý gồm đau bụng nhiều hoặc đau tăng dần, nôn liên tục, mệt lả, lừ đừ, vật vã, bồn chồn, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc xuất huyết âm đạo bất thường. Tình trạng tiểu ít, tay chân lạnh, da lạnh ẩm cũng có thể cảnh báo rối loạn tuần hoàn, nguy cơ sốc.

Bác sỹ khuyến cáo, người bệnh không nên chờ xuất hiện đầy đủ các triệu chứng mới đến bệnh viện. Chỉ cần có dấu hiệu cảnh báo hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến bất thường, người bệnh cần được thăm khám ngay để đánh giá mức độ bệnh và can thiệp kịp thời.

Tại Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm, các bác sỹ đã điều trị cho bệnh nhân D.Đ.A mắc sốt xuất huyết có tình trạng giảm tiểu cầu. Người bệnh được nhập viện theo dõi, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và được chỉ định truyền tiểu cầu trên cơ sở đánh giá tình trạng lâm sàng.

Sau truyền, bệnh nhân tiếp tục được theo dõi các biểu hiện xuất huyết và chỉ số xét nghiệm. Qua quá trình điều trị, tình trạng sức khỏe của người bệnh đã cải thiện.

Từ trường hợp này, bác sỹ Ngô Trọng Hiếu lưu ý, giảm tiểu cầu là biểu hiện thường gặp ở bệnh nhân sốt xuất huyết nhưng không phải cứ tiểu cầu giảm là cần truyền tiểu cầu. Việc chỉ định truyền phải căn cứ vào tình trạng lâm sàng, mức độ giảm tiểu cầu, biểu hiện xuất huyết và các yếu tố nguy cơ liên quan.

Truyền tiểu cầu không được thực hiện thường quy chỉ nhằm nâng số lượng tiểu cầu. Người bệnh cần tuân thủ đánh giá và chỉ định của bác sỹ, tránh tự tìm cách làm tăng tiểu cầu bằng những phương pháp chưa được kiểm chứng.

Đối với các trường hợp sốt xuất huyết được bác sỹ chỉ định theo dõi tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, có thể sử dụng dung dịch bù nước điện giải theo hướng dẫn và theo dõi chặt chẽ diễn biến sức khỏe. Người thân nên hỗ trợ quan sát tình trạng tỉnh táo, lượng nước uống, số lần đi tiểu, biểu hiện đau bụng, nôn ói và những dấu hiệu chảy máu bất thường.

Trong điều trị triệu chứng, người bệnh có thể sử dụng paracetamol để hạ sốt theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý dùng aspirin hoặc ibuprofen do nguy cơ làm tăng chảy máu. Việc tự truyền dịch tại nhà cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu không được đánh giá và chỉ định phù hợp.

Các bác sỹ nhấn mạnh, không phải trường hợp sốt xuất huyết nào cũng cần nhập viện. Tuy nhiên, việc quyết định theo dõi tại nhà phải dựa trên đánh giá chuyên môn, đồng thời người bệnh cần được hướng dẫn rõ thời điểm tái khám và các dấu hiệu phải đến bệnh viện ngay.

Bên cạnh phát hiện sớm và điều trị kịp thời, phòng bệnh vẫn giữ vai trò quan trọng trong bối cảnh số ca mắc có xu hướng gia tăng. Theo bác sỹ Ngô Trọng Hiếu, biện pháp cốt lõi là kiểm soát muỗi truyền bệnh, loại bỏ các ổ chứa lăng quăng, bọ gậy và hạn chế nguy cơ muỗi đốt.

Người dân cần thường xuyên kiểm tra khu vực sinh sống, thu gom chai lọ, hộp nhựa, lốp xe cũ và những vật dụng có khả năng đọng nước. Các dụng cụ chứa nước sinh hoạt phải được đậy kín, cọ rửa định kỳ. Đồng thời, mỗi gia đình nên duy trì thói quen ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp chống muỗi phù hợp.

Đặc biệt, gia đình có người mắc sốt xuất huyết cần tăng cường phòng muỗi đốt cho người bệnh, hạn chế nguy cơ muỗi hút máu người nhiễm virus rồi tiếp tục truyền bệnh cho người khác.

Hiện nay, vắc-xin phòng sốt xuất huyết đã có tại Việt Nam, góp phần bổ sung thêm biện pháp dự phòng bên cạnh kiểm soát muỗi truyền bệnh. Người dân có thể đến các cơ sở tiêm chủng để được tư vấn về độ tuổi, điều kiện tiêm và lịch tiêm phù hợp.

Các chuyên gia khuyến cáo, sốt xuất huyết có thể được theo dõi và điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm, đánh giá đúng mức độ bệnh và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn. Tuy nhiên, người dân không được chủ quan trước những thay đổi của cơ thể, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến thứ 7.

Việc hết sốt không đồng nghĩa đã qua giai đoạn nguy hiểm. Chủ động thăm khám, theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo và đến cơ sở y tế kịp thời là những yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ sốc, xuất huyết nặng và các biến chứng đe dọa tính mạng.

Bên cạnh đó, trong điều trị sốt xuất huyết cũng có sai lầm dùng thuốc mà nhiều người mắc phải. PGS-TS.DS.Nguyễn Tuấn Dũng, cố vấn chuyên môn cấp cao của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu cho biết, paracetamol (acetaminophen) là thuốc được sử dụng để hạ sốt trong trường hợp sốt xuất huyết. Trong khi đó, người bệnh không nên tự ý sử dụng aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như diclofenac, naproxen.

Điều đáng lưu ý là đây đều là những loại thuốc khá quen thuộc, thường được người dân nghĩ tới khi sốt, đau đầu hoặc đau nhức cơ thể. Sốt xuất huyết có thể gây giảm tiểu cầu và rối loạn cầm máu. Trong bối cảnh đó, tác dụng lên chức năng tiểu cầu của các thuốc chống viêm không steroid có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.

Aspirin gây ức chế không hồi phục kết tập tiểu cầu, trong khi các NSAID khác cũng có thể làm giảm kết tập tiểu cầu ở những mức độ khác nhau. Nhóm thuốc này còn có khả năng gây tổn thương niêm mạc dạ dày, tá tràng, từ đó làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.

Một nguy cơ khác liên quan đến chức năng thận. Người mắc sốt xuất huyết có thể giảm thể tích tuần hoàn do thoát huyết tương. NSAID làm giảm tổng hợp prostaglandin tại thận, có thể làm giảm tưới máu thận và tăng nguy cơ tổn thương thận cấp.

Ngoài ra, tác dụng giảm đau mạnh của thuốc có thể phần nào che lấp triệu chứng, khiến việc nhận biết những dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng trở nên khó khăn hơn.

Với người lớn trên 50 kg, paracetamol thường được sử dụng ở liều 500 - 1.000 mg mỗi lần, các lần dùng cách nhau 4-6 giờ khi cần và tổng liều không vượt quá 4.000 mg trong 24 giờ. Tuy nhiên, tổng lượng paracetamol phải được tính từ tất cả các thuốc người bệnh đang sử dụng.

Những người mắc bệnh gan, bệnh thận, thường xuyên sử dụng rượu hoặc suy dinh dưỡng, cân nặng dưới 50 kg cần đặc biệt thận trọng. Liều và khoảng cách giữa các lần sử dụng thuốc có thể cần được điều chỉnh tùy tình trạng từng người và nên có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Một tình huống không hiếm gặp là người bệnh đã uống ibuprofen hoặc aspirin trước khi biết mình mắc hoặc nghi mắc sốt xuất huyết. PGS-TS.DS.Nguyễn Tuấn Dũng khuyến cáo người bệnh không nên hoảng sợ, đồng thời tuyệt đối không tự tìm thêm thuốc để “giải” loại thuốc đã uống. Việc cần làm là ngừng aspirin, ibuprofen và các NSAID khác, sau đó thông báo với bác sỹ cụ thể tên thuốc, hàm lượng, thời điểm sử dụng và số liều đã uống để được đánh giá phù hợp.

Nếu cần hạ sốt hoặc giảm đau, người bệnh có thể sử dụng paracetamol với liều thích hợp. Quan trọng hơn, tình trạng sức khỏe cần tiếp tục được theo dõi sát để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Một nguy cơ khác đến từ các thuốc cảm cúm phối hợp. Không ít sản phẩm chứa sẵn paracetamol nhưng người sử dụng không để ý thành phần, sau đó tiếp tục uống thêm paracetamol riêng để hạ sốt. Việc cộng dồn lượng thuốc từ nhiều sản phẩm có thể dẫn tới quá liều.

Một số thuốc cảm cúm còn có thể chứa ibuprofen, aspirin hoặc những thành phần khác không phù hợp với người nghi mắc sốt xuất huyết. Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo không nên tự ý sử dụng các thuốc cảm cúm phối hợp trong giai đoạn này.

Bên cạnh việc dùng đúng thuốc, một diễn biến của sốt xuất huyết rất dễ khiến người bệnh chủ quan là tình trạng giảm hoặc hết sốt. PGS-TS.DS.Nguyễn Tuấn Dũng lưu ý, hết sốt không đồng nghĩa với khỏi bệnh. Khi thân nhiệt trở lại bình thường, người bệnh có thể ngừng thuốc hạ sốt nhưng vẫn phải tiếp tục theo dõi sức khỏe.

Giai đoạn nguy hiểm của bệnh có thể xuất hiện vào khoảng ngày thứ 3-8 kể từ khi nhiễm bệnh, đặc biệt quanh thời điểm người bệnh bắt đầu hết sốt. Một số biến chứng nặng có thể xuất hiện trong giai đoạn này và diễn tiến trong khoảng 24 - 48 giờ.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng dữ dội, nôn liên tục, chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu, thở nhanh, lừ đừ, bứt rứt, tay chân lạnh hoặc tiểu ít.