Theo ghi nhận của ngành Y tế, thời gian gần đây số ca mắc nhiều bệnh truyền nhiễm có xu hướng tăng nhanh, chủ yếu ở nhóm trẻ nhỏ và trẻ trong độ tuổi đi học. Những bệnh này có thể lây lan qua tiếp xúc gần, đường hô hấp hoặc bề mặt nhiễm virus, vi khuẩn trong môi trường đông người.

Các chuyên gia cảnh báo đỉnh dịch vẫn còn ở phía trước, trong bối cảnh thời tiết diễn biến thất thường, nắng nóng xen kẽ mưa lớn tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển mạnh.

Tại Hà Nội, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) thành phố, từ ngày 15 đến 22/5, toàn thành phố ghi nhận 136 ca tay chân miệng tại 66 phường, xã, giảm 30 ca so với tuần trước. Tuy nhiên, cộng dồn từ đầu năm đến nay, Hà Nội đã có 3.219 ca mắc và ghi nhận 64 ổ dịch, trong đó vẫn còn ổ dịch đang hoạt động.

Phòng bệnh chủ động bằng vắc-xin là biện pháp hiệu quả ngăn dịch bùng phát mạnh.

Trong khi đó, sốt xuất huyết bắt đầu có dấu hiệu tăng trở lại. Thành phố ghi nhận 25 ca mắc trong tuần qua, tăng 6 ca so với tuần trước, đồng thời xuất hiện thêm ổ dịch mới tại Thiên Lộc. CDC Hà Nội nhận định số ca mắc có xu hướng gia tăng trong hai tuần gần đây và nguy cơ tiếp tục xuất hiện thêm các ổ dịch mới trong thời gian tới.

Không chỉ Hà Nội, nhiều tỉnh, thành phía Nam cũng ghi nhận diễn biến dịch phức tạp. Tại TP.Cần Thơ, số ca sốt xuất huyết tăng gấp 4 lần, tay chân miệng tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025 dù mùa mưa chỉ mới bắt đầu.

Theo Bệnh viện Nhi đồng TP.Cần Thơ, từ đầu năm 2026 đến ngày 11/5, bệnh viện tiếp nhận hơn 3.100 ca tay chân miệng điều trị ngoại trú và gần 1.000 ca nội trú. Trong đó có 27 ca nặng, 4 trường hợp phải chuyển viện và đã ghi nhận 1 ca tử vong. Với sốt xuất huyết, bệnh viện tiếp nhận hơn 2.200 ca điều trị, trong đó có 90 ca nặng.

Chuyên gia cảnh báo sốt xuất huyết và tay chân miệng đang bước vào chu kỳ gia tăng mạnh. Theo ông, hai bệnh này thường bùng phát vào 6 tháng cuối năm nên nguy cơ dịch lớn trong thời gian tới là rất đáng lo ngại nếu địa phương chủ quan.

Điều đáng lưu ý, tay chân miệng và sốt xuất huyết đều là những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây biến chứng nặng và tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Với tay chân miệng, bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp hoặc đồ chơi, vật dụng nhiễm virus. Phần lớn trường hợp có biểu hiện nhẹ như sốt, nổi ban, loét miệng nhưng một số ca có thể diễn tiến nhanh sang biến chứng thần kinh, viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn tới tử vong.

Trong khi đó, sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng theo chu kỳ và ngày càng khó lường. Nhiều bệnh nhân nhập viện muộn trong tình trạng sốc, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan. Đặc biệt, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ tái nhiễm với mức độ nặng hơn do nhiễm chủng virus khác.

Tại Hà Tĩnh, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 2 ổ dịch sốt xuất huyết với tổng số hơn 70 ca mắc. Ngành y tế địa phương cho biết thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa lớn khiến việc phun hóa chất diệt muỗi, xử lý bọ gậy gặp nhiều khó khăn, hiệu quả chống dịch chưa triệt để.

Trước nguy cơ dịch bệnh lan rộng, ngành y tế nhiều địa phương đang đẩy mạnh giám sát ổ dịch, xử lý môi trường, tăng cường truyền thông và kiểm tra công tác phòng chống dịch tại trường học, khu dân cư.

Với não mô cầu, thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM cho thấy, chỉ trong vài tháng đầu năm nay, đơn vị đã tiếp nhận 8 ca mắc não mô cầu, tăng mạnh so với mức trung bình chỉ 2 đến 3 ca mỗi năm trước đây. Cùng thời điểm, nhiều bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM cũng liên tiếp ghi nhận các trường hợp trẻ mắc não mô cầu với diễn tiến nguy hiểm.

Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận bé trai 7 tuổi nhập viện trong tình trạng sốt cao, lừ đừ và xuất hiện các ban xuất huyết tập trung ở chân. Xét nghiệm cho thấy số lượng bạch cầu tăng vọt lên tới 83.000/mm³ máu, cao gấp nhiều lần bình thường.

Sau đó, trẻ được xác định mắc não mô cầu type B biến chứng nhiễm trùng huyết nặng và phải chuyển sang Khoa Hồi sức Nhiễm để điều trị cách ly tích cực. May mắn, bệnh nhi qua cơn nguy kịch sau quá trình hỗ trợ hô hấp, dùng kháng sinh và theo dõi sát.

Các chuyên gia nhận định đây không còn là những ca bệnh đơn lẻ. Theo thống kê của Bộ Y tế, từ tuần đầu tiên đến tuần thứ 14 năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 20 trường hợp mắc não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm gần một nửa tổng số ca bệnh.

BSCKI Lê Thị Giao Thi, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, viêm não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm có thể diễn tiến rất nhanh chỉ trong vòng 24 giờ. Điều đáng lo ngại là các triệu chứng ban đầu thường dễ nhầm với cảm cúm hoặc sốt virus thông thường như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi hay buồn nôn.

Tuy nhiên, bệnh có thể nhanh chóng chuyển nặng với nguy cơ đe dọa tính mạng. Đặc biệt, dấu hiệu ban xuất huyết dưới da với các chấm đỏ hoặc tím không mất đi khi ấn là cảnh báo nguy hiểm cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh não mô cầu. Hiện nay, vi khuẩn này có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó các nhóm A, B, C, Y và W chiếm hơn 90% số ca bệnh trên toàn cầu. Tại Việt Nam, nhóm B chiếm tới 98,1% các trường hợp nhiễm tại khu vực phía Nam trong giai đoạn 2014-2025.

Hiện đã có nhiều loại vắc-xin phòng não mô cầu giúp bảo vệ trước các nhóm vi khuẩn phổ biến. Các vắc-xin như Menactra, MenQuadfi, Nimenrix phòng nhóm A, C, Y, W; trong khi Bexsero và VA Mengoc BC phòng nhóm B hoặc B và C. Các vắc-xin này đã được chứng minh an toàn, giúp tạo miễn dịch bền vững, giảm nguy cơ mắc bệnh và tử vong.

Do không có miễn dịch chéo giữa các nhóm vi khuẩn, các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm phối hợp vắc-xin nhóm B với vắc-xin nhóm A, C, Y, W để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện. Đây là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa căn bệnh có diễn tiến nhanh và khó lường này.

Các nhóm cần ưu tiên tiêm chủng bao gồm trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể như ký túc xá, người có bệnh nền suy giảm miễn dịch hoặc những người sống trong khu vực có dịch. Việc chủ động tiêm phòng không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Hiện nay, Tiêm chủng Long Châu đang cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng não mô cầu như ACYW, BC và B với nguồn vắc-xin chính hãng, giúp người dân có thêm lựa chọn bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Theo các chuyên gia, mỗi loại vắc-xin não mô cầu chỉ có tác dụng phòng các nhóm vi khuẩn tương ứng, không tạo miễn dịch chéo hoàn toàn. Vì vậy, việc được tư vấn đầy đủ về lịch tiêm, nhóm tuổi và nguy cơ dịch tễ có vai trò đặc biệt quan trọng để xây dựng “lá chắn” miễn dịch hiệu quả.

Trong khi đó, bệnh tay chân miệng gia tăng theo mùa, nhất là vào các tháng 3 - 5 và 9 - 10 hằng năm. Qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo.

Các bác sỹ lưu ý phụ huynh tuyệt đối không chủ quan khi trẻ có biểu hiện sốt cao từ 39 độ C trở lên khó hạ, giật mình nhiều, quấy khóc bất thường, co giật, li bì, vã mồ hôi, tay chân lạnh, nôn nhiều hoặc bỏ ăn. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh nguy hiểm của bệnh tay chân miệng.

Đối với sốt xuất huyết, mỗi gia đình cần chủ động diệt muỗi, loại bỏ nơi sinh sản của lăng quăng, đậy kín dụng cụ chứa nước và ngủ màn kể cả ban ngày. Đặc biệt, tiêm chủng đang được xem là “lá chắn” quan trọng giúp phòng ngừa hiệu quả nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Hiện Việt Nam đã có vắc-xin phòng sốt xuất huyết và tay chân miệng với hiệu quả bảo vệ cao. Các trung tâm tiêm chủng hiện cũng đang đẩy nhanh việc chuẩn bị triển khai vắc-xin phòng tay chân miệng để phục vụ người dân trong thời gian tới.

Ngành Y tế kêu gọi mỗi người dân, mỗi gia đình chủ động dành thời gian kiểm tra và vệ sinh môi trường sống hằng tuần để phòng chống dịch bệnh, đặc biệt trong giai đoạn mùa hè đang bước vào cao điểm dịch tễ hiện nay.