Theo đó, tính đến giữa tháng 5/2026, TP.HCM ghi nhận hơn 16.000 ca sốt xuất huyết, tăng hơn 70% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng lo ngại hơn, bệnh tay chân miệng cũng có mức tăng gấp đôi và cả hai loại dịch bệnh này đều đã có những trường hợp tử vong.

Bà Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC nhận định rằng áp lực lên hệ thống y tế sẽ còn gia tăng mạnh mẽ trong thời gian tới. Theo quy luật hằng năm, từ giữa tháng 6 trở đi, thời tiết thay đổi sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn phát triển, khiến sốt xuất huyết bùng phát mạnh. Trong khi đó, dù tay chân miệng có dấu hiệu giảm nhẹ, nhưng nguy cơ biến chủng mới vẫn luôn chực chờ bùng lên.

Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả dịch khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Trọng tâm của kế hoạch là các hoạt động hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống sốt xuất huyết vào ngày 15-6 tới đây. Thành phố sẽ không chỉ tuyên truyền suông mà thực hiện tổng vệ sinh môi trường trên diện rộng, rà soát triệt để các ổ dịch tiềm ẩn tại địa phương.

Chiến dịch lần này yêu cầu sự vào cuộc đồng bộ từ cấp thành phố đến tận từng khu phố, tổ dân phố và mỗi gia đình. Các đoàn kiểm tra sẽ trực tiếp rà soát và xử lý nghiêm những điểm nguy cơ phát sinh lăng quăng, muỗi truyền bệnh tại khu dân cư.

Dịch sốt xuất huyết tăng cao, chuyên gia cũng cảnh báo về các biện pháp phòng chống để tránh biến chứng. Thực tế tại Khoa Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho thấy không ít trường hợp nhập viện muộn do chủ quan với các dấu hiệu ban đầu. Nhiều người chỉ đến bệnh viện sau nhiều ngày xuất hiện chảy máu cam, bầm tím hoặc mệt mỏi kéo dài, làm tăng nguy cơ xuất huyết nặng.

Theo khuyến cáo của American Society of Hematology, có những dấu hiệu người bệnh giảm tiểu cầu tuyệt đối không được bỏ qua và cần tới bệnh viện ngay lập tức thay vì tự theo dõi tại nhà. Đó là tình trạng đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột kèm buồn nôn hoặc nôn; cảm giác chóng mặt, lơ mơ, thay đổi ý thức hoặc ngủ nhiều bất thường.

Một số trường hợp có biểu hiện nhìn mờ, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng kéo dài không cầm. Nặng hơn là nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc tiểu ra máu. Đặc biệt, bất kỳ va chạm nào vào vùng đầu, dù rất nhẹ, cũng có thể tiềm ẩn nguy cơ xuất huyết nội sọ nguy hiểm.

Bên cạnh việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo, chăm sóc đúng cách tại nhà đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa biến chứng.

Trong sinh hoạt hằng ngày, người bệnh cần đặc biệt cẩn trọng ngay từ những việc nhỏ nhất. Việc chải răng nên thực hiện nhẹ nhàng bằng bàn chải lông mềm để tránh tổn thương nướu. Người bệnh cũng cần hạn chế tối đa các thao tác có nguy cơ gây chảy máu như dùng tăm hoặc chỉ nha khoa.

Đối với nam giới, máy cạo râu điện được khuyến khích sử dụng thay cho lưỡi lam nhằm giảm nguy cơ trầy xước da. Ngay cả thói quen xì mũi cũng cần điều chỉnh, tránh thực hiện quá mạnh vì có thể gây chảy máu.

Chế độ dinh dưỡng cũng cần được thay đổi phù hợp với tình trạng bệnh. Thức ăn nên chế biến mềm, dễ nuốt nhằm hạn chế tổn thương niêm mạc miệng và đường tiêu hóa. Những thực phẩm cứng, sắc cạnh hoặc quá nóng đều có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết.

Người bệnh đồng thời cần bổ sung đủ nước và chất xơ để phòng táo bón bởi việc rặn mạnh trong lúc đi ngoài cũng có thể gây chảy máu. Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất trong chăm sóc người giảm tiểu cầu là phòng ngừa té ngã. Theo khuyến cáo của National Cancer Institute, môi trường sinh hoạt cần được giữ khô ráo, gọn gàng, hạn chế các vật cản dễ gây vấp ngã.

Người bệnh nên sử dụng dép có độ bám tốt và tránh các hoạt động có nguy cơ chấn thương như leo trèo, vận động mạnh hoặc chơi thể thao đối kháng. Với người giảm tiểu cầu, chỉ một cú ngã nhẹ cũng có thể dẫn tới xuất huyết nghiêm trọng.

Dù cần hạn chế va chạm, người bệnh vẫn nên duy trì vận động nhẹ nhàng để đảm bảo sức khỏe chung. Tuy nhiên, cơ thể cần được lắng nghe đúng mức và nghỉ ngơi ngay khi xuất hiện mệt mỏi. Những bài tập cường độ cao, chạy nhảy hoặc nâng vật nặng đều không phù hợp trong giai đoạn này.

Đặc biệt, việc sử dụng thuốc cần hết sức thận trọng. Người bệnh không được tự ý dùng các thuốc giảm đau, chống viêm thông thường như aspirin hoặc các thuốc thuộc nhóm NSAIDs bởi các loại thuốc này có thể làm giảm chức năng tiểu cầu, từ đó làm tăng nguy cơ chảy máu.

Khi cần giảm đau hoặc hạ sốt, người bệnh phải sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sỹ.  Đồng thời, cần thông báo đầy đủ tình trạng giảm tiểu cầu với bác sĩ hoặc nha sĩ trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào.

Không chỉ thể chất, yếu tố tinh thần cũng ảnh hưởng lớn tới hiệu quả điều trị. Sự động viên từ gia đình, môi trường sống an toàn và tâm lý ổn định sẽ giúp người bệnh tuân thủ điều trị tốt hơn, giảm bớt lo lắng và áp lực không cần thiết.

Giảm tiểu cầu không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng xuất huyết do giảm tiểu cầu có thể trở thành tình trạng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo cùng chăm sóc đúng cách chính là chìa khóa giúp người bệnh kiểm soát tốt tình trạng này và phòng tránh những biến chứng đáng tiếc.

Về vắc-xin, đây được xem là giải pháp hiệu quả phòng chống dịch bùng phát, lây lan, đồng thời giảm biến chứng nặng do bệnh gây ra. Theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, một số trường hợp không nên tiêm như người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú hoặc người quá mẫn với thành phần của vắc-xin. Người dân cần được khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm để bảo đảm an toàn.

Nói thêm về biện pháp phòng chống dịch, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue nhấn mạnh, Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Cùng với tiêm vắc-xin, người dân cần chủ động diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, môi trường sinh sống của muỗi; ngủ màn và quản lý chặt chẽ số ca mắc trên địa bàn dân cư.

Đồng thời, cần phát hiện sớm các triệu chứng, nhất là các dấu hiệu cảnh báo, đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín, không tự ý truyền dịch hoặc sử dụng các thuốc không rõ nguồn gốc tại nhà. Đây là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ gia tăng của dịch sốt xuất huyết.