Theo Bộ Y tế, số mắc sốt xuất huyết ghi nhận sớm ngay từ những tháng đầu năm, tập trung chủ yếu tại các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Tại Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay ghi nhận hơn 200 trường hợp mắc tại 75 xã phường.

Trong những năm gần đây, sốt xuất huyết tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm số mắc cao.

Tại Bệnh viện 19-8, ngay từ đầu năm, Khoa Bệnh nhiệt đới tiếp nhận các ca sốt xuất huyết Dengue dù chưa vào giai đoạn cao điểm của mùa dịch, diễn biến bệnh có xu hướng phức tạp và khó lường.

Điển hình là trường hợp bệnh nhân nam P.B.D (67 tuổi, Ngọc Hà, Hà Nội) có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp, đã mắc sốt xuất huyết Dengue 1 lần, chưa tiêm phòng vắc-xin.

Hai ngày trước khi nhập viện, ông D. bị sốt cao đột ngột 39-40 độ, vật vã, li bì, đau đầu nhiều, thỉnh thoảng giật lên thành cơn, đau cơ, nhức 2 hốc mắt.

Đặc biệt vào ngày thứ 4, thứ 6 của bệnh, ông xuất hiện tình trạng nôn ói nhiều, 5-6 lần/ngày, thiểu niệu, tiểu cầu giảm nhanh từ 246 xuống 11 rồi 6 G/l trong vòng 48 giờ, tràn dịch đa màng, cô đặc máu, khó thở.

Bệnh nhân đã được bù dịch, điện giải theo phác đồ, hỗ trợ thở oxy, truyền khối tiểu cầu, cầm máu, theo dõi công thức máu, kiểm soát bệnh nền và kiểm soát tình trạng bội nhiễm.

Theo Ths.Đỗ Thị Thanh Thủy, Trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện 19-8, việc phát hiện sớm bệnh và hiểu rõ những vấn đề lâm sàng trong từng giai đoạn bệnh giúp chẩn đoán sớm, điều trị đúng và kịp thời, nhằm cứu sống người bệnh.

Được biết, trong những năm gần đây, sốt xuất huyết tại Việt Nam vẫn có xu hướng gia tăng theo chu kỳ, xen kẽ những năm số mắc cao. Tuy nhiên, ngoài yếu tố chu kỳ, hiện nay còn có thêm nhiều yếu tố tác động như thời tiết nóng lên, mưa thất thường, đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư.

Những yếu tố này có thể làm dịch xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát hơn nếu cộng đồng không duy trì thường xuyên các biện pháp phòng bệnh. Vì vậy, công tác giám sát và phòng, chống dịch cần được thực hiện liên tục, không chỉ khi bước vào mùa cao điểm.

Theo đánh giá của ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, trong thời gian tới, sốt xuất huyết có thể tiếp tục gia tăng, nhất là vào các tháng mùa mưa, trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm đến sớm và điều kiện sinh hoạt, tích trữ nước tại một số khu vực tạo thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.

Ông Sơn cũng cho biết, hiện nay, vẫn còn một bộ phận người dân trong cộng đồng hiểu chưa đầy đủ về phòng, chống sốt xuất huyết.

Một số ý kiến cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn, trong khi trên thực tế muỗi vằn thường đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước sạch hoặc nước tương đối sạch ở các khu vực trong và quanh nhà như chum, vại, lọ hoa, xô chậu, khay nước, lốp xe cũ.

Nhiều người còn trông chờ chủ yếu vào phun hóa chất, trong khi biện pháp quan trọng và bền vững nhất vẫn là loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng và diệt bọ gậy hằng tuần. Muỗi vằn thường đốt người vào ban ngày nên người dân cần chủ động phòng muỗi đốt cả ban ngày, không chỉ ban đêm.

Theo bác sỹ Đỗ Thị Thanh Thủy, các biện pháp để phòng ngừa hiệu quả bệnh sốt xuất huyết Dengue bao gồm tiêm vắc-xin sốt xuất huyết cho trẻ từ 4 tuổi và người lớn, có thể bảo vệ hơn 80% trước virus Dengue và giảm hơn 90% nguy cơ nhập viện, với tác dụng kéo dài từ 4-6 năm.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dù đã có vắc-xin sốt xuất huyết nhưng tỷ lệ tiêm chưa cao, một phần do chi phí còn khá lớn, hơn 1 triệu đồng mỗi mũi (tiêm 2 mũi cách nhau 3 tháng).

Còn theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Nói thêm về vắc-xin sốt xuất huyết, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue nhấn mạnh, Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Theo WHO, chiến lược chủ động phải tích hợp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên bằng chứng và dự phòng bằng tiêm chủng. Sự phối hợp liên tục giữa các thành tố này sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch và hạn chế ca nặng.

Truyền thông phòng chống sốt xuất huyết không chỉ dừng ở kêu gọi diệt muỗi, lăng quăng mà còn hướng tới thay đổi hành vi bền vững như vệ sinh môi trường, loại bỏ vật dụng chứa nước đọng và nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng cần được hình thành như phản xạ tự nhiên trong đời sống.

Công tác dự phòng luôn là lá chắn quan trọng nhất. Ngoài kiểm soát muỗi và lăng quăng, vắc-xin sốt xuất huyết mở ra nhiều hy vọng. Vắc-xin TAK-003 (QDENGA) của Takeda là vắc-xin tứ giá sống, giảm độc lực, tái tổ hợp, sử dụng khung virus DENV-2 để biểu hiện protein cấu trúc của cả bốn type virus Dengue, tạo đáp ứng miễn dịch cân bằng, kể cả ở người chưa từng mắc bệnh.

Cùng với tiêm vắc-xin, người dân cần chủ động diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, môi trường sinh sống của muỗi; ngủ màn và quản lý chặt chẽ số ca mắc trên địa bàn dân cư.

Đồng thời, cần phát hiện sớm các triệu chứng, nhất là các dấu hiệu cảnh báo, đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín, không tự ý truyền dịch hoặc sử dụng các thuốc không rõ nguồn gốc tại nhà. Đây là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ gia tăng của dịch sốt xuất huyết.