Theo Bộ Y tế, từ ngày 14/12/2024 đến 17/12/2025, cả nước ghi nhận 181.237 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, trong đó có 43 ca tử vong, tăng 33% số ca mắc và tăng 17 ca tử vong so với cùng kỳ năm trước.

Riêng trong tháng 1/2026, cả nước ghi nhận 20.188 ca mắc và 2 ca tử vong, số ca mắc tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy gánh nặng bệnh ngày càng gia tăng.

Gần đây, Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 32/PB-BTN cảnh báo TP.HCM về tình trạng số ca chuyển nặng vẫn ở mức cao. Tại một số địa phương, nhiều ca bệnh nặng vẫn tiếp tục được ghi nhận, đặt ra nhiều thách thức cho công tác điều trị và kiểm soát dịch bệnh.

Trước bối cảnh đó, các chuyên gia y tế đã đưa ra nhiều khuyến cáo nhằm hỗ trợ người dân theo dõi bệnh và chủ động ứng phó. Sốt xuất huyết Dengue có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Bên cạnh trẻ em, ngày càng ghi nhận nhiều trường hợp người lớn mắc bệnh với diễn tiến phức tạp, đặc biệt ở những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường hoặc béo phì.

Hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga.

Ở các nhóm nguy cơ này, khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm khiến bệnh dễ diễn tiến nhanh và khó lường. Thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM cho hay, cơ sở đã ghi nhận trường hợp một người bệnh 46 tuổi tại TP.HCM có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường tuyp 2, nhập viện trong tình trạng sốc, lừ đừ, vật vã, huyết áp tụt sâu và phải hồi sức tích cực, truyền dịch tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định.

Trước diễn tiến nguy kịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM đã khẩn trương tham gia hội chẩn để hỗ trợ chuyên môn và định hướng điều trị tại khoa hồi sức chuyên sâu.

Trường hợp khác là người bệnh 42 tuổi tại Thủ Đức (TP.HCM) nhập viện trong tình trạng tiểu cầu chỉ còn 15 G/L, mức cực kỳ nguy hiểm, làm tăng nguy cơ xuất huyết nội tạng, xuất huyết não, sốc và suy đa cơ quan, đe dọa trực tiếp tính mạng.

Theo các chuyên gia y tế, giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết Dengue thường rơi vào thời điểm người bệnh bắt đầu hạ sốt, khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.

Đây là thời điểm dễ xuất hiện sốc do thoát huyết tương, dẫn đến rối loạn đông máu, suy đa tạng và làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Bác sỹ Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Virus Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, nhiều người vẫn cho rằng, sốt xuất huyết chỉ trở nên nguy hiểm khi xuất hiện biểu hiện xuất huyết rõ ràng.

Tuy nhiên trên thực tế, tình trạng thoát huyết tương mới là nguyên nhân chính khiến bệnh trở nặng, khiến người bệnh dễ rơi vào sốc và suy đa tạng.

Theo bác sỹ Bình, với những trường hợp nhập viện muộn khi đã rơi vào tình trạng sốc, việc điều trị và cứu sống người bệnh trở nên rất khó khăn.

Thực tế này cũng là điều khiến các bác sỹ trăn trở khi không ít người bệnh được tiếp nhận ở giai đoạn muộn, đã xuất hiện sốc và tổn thương nhiều cơ quan. Khi đó, các bác sỹ buộc phải áp dụng những biện pháp hồi sức chuyên sâu như lọc máu hoặc thay huyết tương.

Thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, Trung tâm Hồi sức tích cực của đơn vị đã tiếp nhận và điều trị một trường hợp sốt xuất huyết Dengue diễn biến đặc biệt nặng ở bệnh nhân nam N.M.C, 51 tuổi, trú tại Hà Nội, có thể trạng thừa cân và mắc nhiều bệnh lý nền mạn tính.

Người bệnh có tiền sử viêm tụy cấp, viêm cầu thận, đái tháo đường điều trị thuốc đều đặn trong bốn năm và tăng huyết áp sử dụng thuốc thường xuyên suốt năm năm. Đây là nhóm bệnh nhân có hệ miễn dịch suy giảm sâu, rất dễ gặp biến chứng nghiêm trọng khi mắc các bệnh nhiễm virus, đặc biệt là sốt xuất huyết Dengue.

Khoảng năm ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao từng cơn, nhiệt độ dao động 39-40 độ C, kèm theo đau mỏi toàn thân, ho khan và chán ăn. Gia đình đã đưa bệnh nhân đến khám và được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue.

Sau năm ngày điều trị, tình trạng không cải thiện, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện xuất huyết và sưng nề vùng mu bàn tay phải. Bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng nặng kèm suy gan.

Các chuyên gia nhấn mạnh việc theo dõi sát diễn tiến bệnh, phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo và đến cơ sở y tế kịp thời là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Sốt xuất huyết Dengue không chỉ bào mòn sức khỏe mà còn có thể tạo gánh nặng tài chính đáng kể cho cá nhân và gia đình người bệnh, đặc biệt đối với các ca bệnh diễn tiến nặng cần hồi sức tích cực và áp dụng các biện pháp điều trị chuyên sâu.

Theo bác sỹ Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, chi phí điều trị các ca bệnh nặng có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí có trường hợp vượt quá 1 tỷ đồng.

Từ góc độ đó, phòng bệnh được xem là hướng tiếp cận quan trọng nhằm giảm áp lực điều trị sốt xuất huyết Dengue. Đại diện Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cho biết việc phòng bệnh thực chất là một khoản “đầu tư” vì có thể giúp người dân tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí điều trị.

Bài học này từng được chứng minh rõ ràng trong đại dịch Covid-19 khi vắc-xin giúp giảm mạnh số ca nặng và tử vong. Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng bệnh như kiểm soát muỗi truyền bệnh, vệ sinh nhà cửa, loại bỏ các môi trường sinh sản của lăng quăng, bọ gậy, ngủ màn kể cả ban ngày, mặc áo dài tay, sử dụng kem chống muỗi để tránh muỗi đốt.

Bên cạnh đó, người dân cần theo dõi sát sức khỏe, nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo và đi khám kịp thời, đồng thời chủ động phòng bệnh bằng tiêm chủng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết Dengue.

Việc triển khai đồng bộ các biện pháp này sẽ tạo “lá chắn” bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho gia đình và xã hội.

Về vắc-xin, theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Nói thêm về vắc-xin sốt xuất huyết, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue nhấn mạnh, Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Theo WHO, chiến lược chủ động phải tích hợp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên bằng chứng và dự phòng bằng tiêm chủng. Sự phối hợp liên tục giữa các thành tố này sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch và hạn chế ca nặng.

Truyền thông phòng chống sốt xuất huyết không chỉ dừng ở kêu gọi diệt muỗi, lăng quăng mà còn hướng tới thay đổi hành vi bền vững như vệ sinh môi trường, loại bỏ vật dụng chứa nước đọng và nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng cần được hình thành như phản xạ tự nhiên trong đời sống.

Công tác dự phòng luôn là lá chắn quan trọng nhất. Ngoài kiểm soát muỗi và lăng quăng, vắc-xin sốt xuất huyết mở ra nhiều hy vọng. Vắc-xin TAK-003 (QDENGA) của Takeda là vắc-xin tứ giá sống, giảm độc lực, tái tổ hợp, sử dụng khung virus DENV-2 để biểu hiện protein cấu trúc của cả bốn type virus Dengue, tạo đáp ứng miễn dịch cân bằng, kể cả ở người chưa từng mắc bệnh.