Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do muỗi Aedes Aegypti truyền virus Dengue sang người. Đây là bệnh có khả năng bùng phát thành dịch với tốc độ lây lan nhanh trong cộng đồng.

Theo báo cáo công tác y tế tháng 4 của Bộ Y tế, tính cộng dồn từ ngày 14/12/2025 đến nay, tổng số ca mắc sốt xuất huyết trên cả nước đã lên gần 45.900 trường hợp, ghi nhận 5 ca tử vong, cao hơn 1,8 lần về số mắc và tăng thêm 2 ca tử vong so với cùng kỳ năm 2025.

Virus Dengue gồm 4 chủng huyết thanh là DEN 1, DEN 2, DEN 3 và DEN 4.

Đáng lo ngại, sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể gây sốc mất máu, xuất huyết đa cơ quan, suy gan, suy thận, viêm cơ tim, suy tim, thậm chí tử vong.

Virus Dengue gồm 4 chủng huyết thanh là DEN 1, DEN 2, DEN 3 và DEN 4. Một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần do miễn dịch với chủng này không bảo vệ hoàn toàn trước các chủng còn lại. Muỗi Aedes Aegypti cũng có khả năng đốt nhiều người trong thời gian ngắn, làm tăng nguy cơ lây truyền dịch bệnh.

Các bác sỹ cho biết triệu chứng sốt xuất huyết thường trải qua ba giai đoạn lâm sàng. Ở giai đoạn sốt, người bệnh thường sốt cao đột ngột liên tục, đau đầu, chán ăn, buồn nôn, da xung huyết, có thể chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam.

Từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 là giai đoạn nguy hiểm. Dù người bệnh có thể giảm sốt nhưng nguy cơ biến chứng lại tăng cao với các biểu hiện đau bụng vùng gan, gan to, men gan tăng, nôn ói, xuất huyết dưới da, xuất huyết niêm mạc hoặc xuất huyết đa cơ quan. Một số trường hợp nặng có thể rơi vào suy tạng và rối loạn tri giác.

Giai đoạn hồi phục bắt đầu lúc người bệnh hạ sốt, huyết động ổn định, sức khỏe cải thiện dần, có thể xuất hiện phát ban hồi phục hoặc ngứa nhẹ ngoài da.

Giới chuyên môn nhận định tiêm vắc-xin đang trở thành “lá chắn” quan trọng trong phòng chống sốt xuất huyết. Hiện Qdenga là vắc-xin phòng sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, hoạt động bằng cơ chế kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào để chống lại cả 4 chủng virus Dengue.

Theo các nghiên cứu và dữ liệu thực tế tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ 2 mũi tiêm, vắc-xin Qdenga đạt hiệu quả bảo vệ phòng bệnh khoảng 80,2% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện tới 90,4% sau 18 tháng.

Đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Nói thêm về vắc-xin sốt xuất huyết, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue nhấn mạnh, Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Theo WHO, chiến lược chủ động phải tích hợp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên bằng chứng và dự phòng bằng tiêm chủng. Sự phối hợp liên tục giữa các thành tố này sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch và hạn chế ca nặng.

Truyền thông phòng chống sốt xuất huyết không chỉ dừng ở kêu gọi diệt muỗi, lăng quăng mà còn hướng tới thay đổi hành vi bền vững như vệ sinh môi trường, loại bỏ vật dụng chứa nước đọng và nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng cần được hình thành như phản xạ tự nhiên trong đời sống.

Công tác dự phòng luôn là lá chắn quan trọng nhất. Ngoài kiểm soát muỗi và lăng quăng, vắc-xin sốt xuất huyết mở ra nhiều hy vọng. Vắc-xin TAK-003 (QDENGA) của Takeda là vắc-xin tứ giá sống, giảm độc lực, tái tổ hợp, sử dụng khung virus DENV-2 để biểu hiện protein cấu trúc của cả bốn type virus Dengue, tạo đáp ứng miễn dịch cân bằng, kể cả ở người chưa từng mắc bệnh.

Cùng với tiêm vắc-xin, người dân cần chủ động diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, môi trường sinh sống của muỗi; ngủ màn và quản lý chặt chẽ số ca mắc trên địa bàn dân cư.

Đồng thời, cần phát hiện sớm các triệu chứng, nhất là các dấu hiệu cảnh báo, đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín, không tự ý truyền dịch hoặc sử dụng các thuốc không rõ nguồn gốc tại nhà. Đây là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ gia tăng của dịch sốt xuất huyết.