Thị trường tài chính Việt Nam trong những tháng gần đây ghi nhận hai cải cách chính sách quan trọng liên quan đến việc hợp thức hóa thị trường tài sản mã hóa và mở cửa hoạt động nhập khẩu cũng như sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp và ngân hàng đủ điều kiện kinh doanh. 

Năm 2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP (Nghị quyết 05) về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, đây là một cải cách lớn đưa tài sản số ra khỏi “vùng xám” pháp lý và tích hợp vào thị trường tài chính Việt Nam. 

Chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) tin rằng, văn bản này sẽ đánh dấu một trang mới có ý nghĩa chiến lược trong hành trình mở rộng chuỗi giá trị dịch vụ tài chính của ngành ngân hàng. Điều này là bởi nguồn lực tài chính mạnh, mạng lưới khách hàng rộng, và hạ tầng công nghệ tài chính phát triển của các ngân hàng, bên cạnh các loại hình doanh nghiệp khác, là cần thiết để có thể tối ưu hóa vận hành của thị trường tài sản mã hóa. 

Ngoài ra, do quy mô của thị trường này rất lớn với giá trị giao dịch tiền mã hóa của người Việt Nam năm 2023 ước đạt 120 tỷ USD (theo Chainalysis), các ngân hàng thương mại sở hữu các công ty dịch vụ tài sản mã hóa sớm được cấp phép trong giai đoạn thí điểm sẽ có tiềm năng gia tăng lợi nhuận (thông qua các khoản đầu tư dài hạn hoặc công ty liên kết) đáng kể trong 5 năm tới. 

Về cơ bản, Nghị quyết 05 quy định về triển khai thí điểm chào bán, phát hành tài sản mã hóa, tổ chức giao dịch tài sản mã hóa và cung cấp dịch vụ liên quan khác (tự doanh, lưu ký, cung cấp nền tảng phát hành tài sản mã hóa). Thị trường giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam sẽ hoạt động theo mô hình tập trung (CEX) và các nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa cùng nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản tại tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa do Bộ Tài chính cấp phép để lưu ký, mua, bán tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Nghị quyết cũng quy định Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an để lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Dự kiến trước thời điểm năm 2026 sẽ có những doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép hoạt động giao dịch tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Trên thực tế, Nhà nước đã chính thức công nhận tài sản số khi Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số hồi tháng 7/2025. Với quan điểm điều hành chính sách cởi mở hơn của Nhà nước về lớp tài sản này, hàng loạt các pháp nhân mới được thành lập để chuẩn bị tham gia vào thị trường đầy tiềm năng này.

Tính đến ngày 6/10/2025, thị trường ghi nhận có 9 doanh nghiệp liên quan đến tài sản mã hóa được thành lập, trong đó có ít nhất 3 doanh nghiệp có liên quan gián tiếp tới các ngân hàng TCB, VPB, HDB. Ngoài ra, ngân hàng MBB cũng tỏ rõ ý định tham gia vào thị trường này với việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác MoU với Dunamu - đơn vị vận hành sàn Upbit của Hàn Quốc - để được chuyển giao công nghệ và hỗ trợ thành lập sàn giao dịch. 

Hiện có 9 doanh nghiệp liên quan đến tài sản mã hóa được thành lập.

Mặt khác, một số ngân hàng thương mại nhà nước lại tương đối cẩn trọng đối với việc tham gia vào thị trường này khi hiện mới chỉ dừng ở khâu nghiên cứu và tiếp tục chờ khung pháp lý rõ ràng hơn để triển khai.

Theo Triple-A, có hơn 21% dân số Việt Nam sở hữu tiền số vào năm 2023, cao thứ hai thế giới chỉ sau UAE. Còn theo báo cáo của Chainalysis, giá trị giao dịch tài sản mã hóa của người Việt Nam ước tính khoảng 120 tỷ USD vào năm 2023 và tất cả các hoạt động giao dịch đều diễn ra trên các sàn giao dịch ở nước ngoài. 

Như vậy, việc hợp thức hóa tài sản mã hóa tại Việt Nam không chỉ hạn chế hiện tượng“chảy máu ngoại tệ”, mà nó còn mang lại nguồn thu rất lớn cho Nhà nước (thu thuế giao dịch) và các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa liên quan đến phí giao dịch hay lưu ký. 

VDSC cho rằng, quy định về vốn điều lệ và cơ cấu cổ đông có thể không phải là rào cản lớn nhất cho các doanh nghiệp lớn trong việc gia nhập thị trường này, thay vào đó, rào cản kỹ thuật như năng lực công nghệ (hạ tầng blockchain, bảo mật an ninh mạng,…) và nhân lực trình độ chuyên môn cao (ví dụ như chuyên gia blockchain) có thể là nút thắt các doanh nghiệp cần phải tập trung giải quyết trước khi được cấp phép từ Bộ Tài chính. Điều này đòi hỏi sự đầu tư lớn vào hạ tầng công nghệ cũng như hợp tác. 

Do đó, những doanh nghiệp có lợi thế về nền tảng công nghệ như TCEX với sự am hiểu về blockchain và fintech, hoặc hợp tác với đối tác quốc tế về chia sẻ công nghệ và hạ tầng (như trường hợp của SSID và MBB) có thể sẽ là những ứng cử viên sáng giá đầu tiên được cấp phép, VDSC dự báo.