Ảnh minh họa.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có văn bản hồi âm đề nghị của đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) về việc tăng cường kiểm tra, xử lý hành vi ép buộc khách hàng mua bảo hiểm khi vay vốn.

Về việc thực hiện kiểm tra chuyên đề trên phạm vi toàn quốc đối với hoạt động bán bảo hiểm thông qua các tổ chức tín dụng; tập trung làm rõ việc có hay không tình trạng gắn sản phẩm bảo hiểm với hoạt động cấp tín dụng dưới bất kỳ hình thức nào, NHNN cho biết trong những năm gần đây đã ban hành Kế hoạch thanh tra trong đó có nội dung đánh giá việc chấp hành các quy định pháp luật của các tổ chức tín dụng (TCTD) trong hoạt động đại lý bảo hiểm, bao gồm việc thực hiện hợp đồng đại lý, quy trình giới thiệu và phân phối sản phẩm, tư vấn, thu phí bảo hiểm và quản lý các khoản thu liên quan.

Đồng thời, nội dung thanh tra cũng hướng tới việc đánh giá tính đầy đủ, chính xác và minh bạch trong việc cung cấp thông tin cho khách hàng; hạn chế các trường hợp tư vấn không đầy đủ, gây nhầm lẫn hoặc tạo áp lực đối với khách hàng trong quá trình cung cấp sản phẩm, dịch vụ; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế và xử lý các vi phạm nếu có.

NHNN cũng đã và đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính (cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành về kinh doanh bảo hiểm) trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các trường hợp tổ chức tín dụng gắn việc bán bảo hiểm không bắt buộc với hoạt động cấp tín dụng dưới bất kỳ hình thức nào. Vì vậy, việc thanh tra, kiểm tra của NHNN liên quan đến hoạt động đại lý bảo hiểm của TCTD vẫn được triển khai thường xuyên trên phạm vi toàn quốc.

Về việc xử lý nghiêm các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng và cá nhân có hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp ép buộc khách hàng mua bảo hiểm trái quy định của Luật Các tổ chức tín dụng; đồng thời công khai kết quả thanh tra, xử lý đề tăng tính răn đe, NHNN cho biết, hiện nay, Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (đã sửa đổi, bổ sung) và Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022, Nghị định số 340/2025/NĐ-CP, Thông tư số 67/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính đã có quy định nhằm nghiêm cấm, ngăn chặn hành vi ép khách hàng mua, giao kết hợp đồng bảo hiểm gắn với việc cấp tín dụng hoặc giải ngân khoản vay, xử phạt vi phạm hành chính khi có vi phạm.

Trong quá trình thanh tra, trường hợp phát hiện TCTD vi phạm các quy định pháp luật trong hoạt động đại lý bảo hiểm, hành vi vi phạm sẽ được kết luận, xử lý theo quy định và thể hiện trong kết luận thanh tra. Kết luận thanh tra được công khai theo Điều 37 Luật Thanh tra năm 2025 để tăng tính răn đe như ý kiến của đại biểu đề cập, văn bản hồi âm nêu rõ.

Hồi âm đề nghị thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh độc lập, thuận tiện, bảo đảm bí mật thông tin của người phản ánh để người dân có thể tố giác hành vi vi phạm mà không lo bị gây khó khăn trong các giao dịch tín dụng sau này, NHNN cho biết đang tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật việc xử lý các đơn thư tố cáo, bao gồm cả việc phản ánh, tố cáo liên quan đến vi phạm trong hoạt động đại lý bảo hiểm theo chế độ mật để đảm bảo an toàn cho người tố cáo.

Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục cảnh báo các TCTD về các hành vi vi phạm và truyền thông về việc tiếp nhận, xử lý thông tin phản ánh, tố cáo về các hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động đại lý bảo hiểm của các TCTD để khuyến khích cá nhân, đơn vị phản ánh, tố cáo các TCTD cho vay hành vi ép khách hàng mua bảo hiểm trái quy định.

Về nghiên cứu bổ sung các quy định nhằm tăng trách nhiệm chứng minh của tổ chức tín dụng trong trường hợp phát sinh khiếu nại liên quan đến việc bán bảo hiểm cùng khoản vay; bảo đảm việc tham gia bảo hiểm thực sự dựa trên nguyên tắc tự nguyện, minh bạch và đúng quy định của pháp luật, theo ý kiến đại biểu, NHNN cho biết, thời gian qua, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng sử dụng dịch vụ tài chính ngân hàng, đồng thời đảm bảo việc TCTD tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, NHNN đã ban hành các văn bản chỉ đạo, cảnh báo các TCTD về hoạt động cung ứng dịch vụ liên quan đến bảo hiểm.

Theo đó, yêu cầu các TCTD nghiêm túc chấp hành các quy định pháp luật và chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền liên quan đến hoạt động đại lý bảo hiểm; cung cấp các thống tin về sản phẩm bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm... đầy đủ, chính xác cho bên mua bảo hiểm và giải thích rõ ràng, đầy đủ về quyền lợi bảo hiểm, điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm, quyền, nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm; không được tự ý kê khai thông tin cho bên mua bảo hiểm khi chưa được sự đồng ý của bên mua bảo hiểm; nghiêm cấm hành vi "ép" khách hàng mua bảo hiểm.

Việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan đến hoạt động tín dụng bao gồm việc bán bảo hiểm cùng khoản vay, TCTD thực hiện theo quy định tại Điều 104 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (đã sửa đổi, bổ sung) và quy định của pháp luật về lưu trữ để phục vụ hoạt động điều hành, kiểm soát, thanh tra, giám sát, kiểm tra của NHNN. Bên cạnh đó, thông tư của NHNN cũng đã yêu cầu TCTD phải xây dựng quy định nội bộ phải có tối thiểu hồ sơ cho vay và các tài liệu của khách hàng gửi tổ chức tín dụng phù hợp với đặc điểm của khoản vay, loại cho vay và đổi tượng khách hàng nhằm tăng tính minh bạch và trách nhiệm chứng minh của TCTD khi phát sinh khiếu nại.

NHNN cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu cơ sở và tính khả thi quy định bổ sung nhằm tăng trách nhiệm chứng minh của tổ chức tín dụng trong trường hợp phát sinh khiếu nại liên quan đến việc bán bảo hiểm cùng khoản vay như ý kiến đại biểu đề cập.