Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo Quốc hội các báo cáo về ngân sách - Ảnh: QH.

Năm 2027 chi đầu tư phát triển của ngân sách trung ương dự kiến khoảng 757,2 nghìn tỷ đồng, tăng 287,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026.

Trong đó, khoảng 690 nghìn tỷ đồng được bố trí cho chi đầu tư công, tăng 260 nghìn tỷ đồng, tập trung nguồn lực thực hiện các công trình, dự án và nhiệm vụ quan trọng quốc gia, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Thông tin trên được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đề cập khi thừa ủy quyền Thủ tướng trình bày các báo cáo về ngân sách, đầu tư công trong phiên họp chiều 17/10 của Quốc hội.

Bộ trưởng cho biết, Chính phủ trình Quốc hội dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2027 khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026. Tỷ lệ huy động thu ngân sách nhà nước dự kiến đạt khoảng 20,2% GDP, là mức phấn đấu cao so với các năm gần đây trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, thách thức.

Tổng chi ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, tăng 915,2 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Trong đó, dự toán chi ngân sách trung ương khoảng 1,96 triệu tỷ đồng, tăng 438,6 nghìn tỷ đồng.

Theo Bộ trưởng, bên cạnh chi đầu tư phát triển dự kiến sẽ tăng như trên, ngân sách trung ương tiếp tục bố trí kinh phí trả nợ lãi, viện trợ, cho vay theo cam kết, dự trữ quốc gia, dự phòng tài chính và dự phòng ngân sách theo quy định. Chi thường xuyên ngân sách trung ương dự kiến khoảng 1.980,9 nghìn tỷ đồng, tăng 120,5 nghìn tỷ đồng so với dự toán năm 2026. Nguồn lực được ưu tiên cho việc thực hiện các nghị quyết, kết luận của Đảng, nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, an sinh xã hội và cải cách tiền lương.

Chính phủ dự kiến bội chi ngân sách nhà nước năm 2027 khoảng 740 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Nợ công đến cuối năm 2027 dự kiến khoảng 34-35% GDP. Việc huy động vốn vay được xác định phù hợp với tiến độ và khả năng giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm cân đối ngân sách và an toàn nợ công.

Đặt mục tiêu phấn đấu cao, song báo cáo của Chính phủ cũng đề cập một số rủi ro, trong đó có khả năng hụt thu nếu tăng trưởng kinh tế không đạt mục tiêu; tác động của các chính sách tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn thu; áp lực tăng chi ngân sách trung ương; nhu cầu chi tiền lương, phụ cấp khu vực công; cũng như những bất cập phát sinh từ việc áp dụng tỷ lệ chi cố định đối với một số ngành, lĩnh vực.

Bên cạnh đó là nhu cầu vay của ngân sách nhà nước tăng cao trong khi khả năng vay từ ngân quỹ nhà nước còn hạn chế, quy mô thị trường vốn trong nước chưa lớn, cũng là những vấn đề cần được tính toán trong điều hành tài khóa.

Về kết quả thu ngân sách nhà nước năm 2026, theo báo cáo của Chính phủ ước đạt hơn 3,05 triệu tỷ đồng, vượt 20,8% dự toán và tăng 14% so với thực hiện năm 2025. Tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước ước đạt khoảng 20,8% GDP.

Trong năm, các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế và các khoản thu được triển khai với quy mô khoảng 360 nghìn tỷ đồng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Tổng chi ngân sách nhà nước năm 2026 ước đạt hơn 3,68 triệu tỷ đồng, bằng 116,4% dự toán. Điều hành chi ngân sách tập trung bảo đảm các nhiệm vụ chính trị quan trọng, thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, chi trả nợ, viện trợ và các nhiệm vụ chi theo quy định.

Với đầu tư công, Chính phủ báo cáo Quốc hội đến hết tháng 9/2026, tỷ lệ giải ngân đạt 62,9% kế hoạch, cao hơn cùng kỳ các năm trước cả về số tuyệt đối và tỷ lệ. Chính phủ nêu quyết tâm phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công đã giao.

Về cân đối ngân sách, bội chi ngân sách nhà nước năm 2026 ước khoảng 598,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,1% GDP, giảm hơn 7,5 nghìn tỷ đồng so với dự toán. Nợ công dự kiến đến cuối năm ở mức khoảng 33-34% GDP, nằm trong giới hạn Quốc hội cho phép.

Nhìn chung, theo đánh giá của Chính phủ, điều hành ngân sách và chính sách tài khóa năm 2026 được triển khai chủ động, linh hoạt, kịp thời hỗ trợ doanh nghiệp, người dân và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, tiến độ thu ngân sách trong những tháng cuối năm có xu hướng chậm lại, trong khi yêu cầu giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục đặt ra áp lực lớn đối với các cơ quan quản lý và đơn vị thực hiện.