Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc tại cuộc họp báo. Ảnh: Như ý.

Sáng 10/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, trong đó có Luật Phát triển đô thị, có hiệu lực thi hành từ 1/10.

Thông tin về những nội dung chính của Luật, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nêu rõ, Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đồng bộ, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển TPHCM, phát triển đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.

Luật cũng bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội phù hợp với điều kiện, yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của từng địa phương; qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tạo không gian phát triển mới, thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Về phạm vi điều chỉnh, Luật quy định các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.

Trong đó, các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt quy định tại Luật được áp dụng trực tiếp đối với TPHCM và thành phố khác là đô thị đặc biệt.

Cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt quy định tại Luật được áp dụng trực tiếp cho khu kinh tế đặc biệt.

Việc áp dụng một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt đối với thành phố không phải đô thị đặc biệt và địa phương có khu kinh tế đặc biệt được thực hiện trong trường hợp có chủ trương của cấp có thẩm quyền, trên cơ sở phù hợp với điều kiện đặc thù, định hướng phát triển, năng lực thực thi của từng địa phương, đồng thời, phải tuân thủ các nguyên tắc trong phân quyền, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền và bị loại trừ một số thẩm quyền chỉ được áp dụng đối với thành phố là đô thị đặc biệt.

Chính phủ có thẩm quyền quy định phạm vi áp dụng cụ thể và ban hành nghị định thí điểm cơ chế, chính sách khác hoặc chưa được quy định trong Luật Phát triển đô thị, văn bản quy phạm pháp luật khác của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội, khi có chủ trương của cấp có thẩm quyền và được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý.

Đề cập những nội dung cơ bản, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết Luật đã xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách toàn diện, vượt trội, tạo điều kiện để TP.HCM, thành phố khác là đô thị đặc biệt (Thành phố) phát triển đồng bộ cả về thể chế, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, nguồn lực phát triển và liên kết, phát triển vùng.

Trong đó, Luật phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện cho Thành phố gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình. Luật mở rộng thẩm quyền của Thành phố trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn quản lý, phát triển đô thị đặc biệt và thẩm quyền về thí điểm cơ chế, chính sách, thử nghiệm có kiểm soát.

Luật cũng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cho phép Thành phố điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính, áp dụng việc xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh các cơ chế, chính sách chung, Luật cũng tạo cơ sở pháp lý ổn định để thúc đẩy phát triển các lĩnh vực then chốt, có vai trò động lực, lan tỏa như: Trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển, khu đô thị lấn biển, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao…

Cùng với đó, Luật xây dựng cơ chế, chính sách liên kết vùng đô thị đặc biệt, bảo đảm ưu tiên nguồn lực để hỗ trợ liên kết vùng, phát triển vùng đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Về cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế đặc biệt, Luật quy định cơ chế pháp lý về công nhận xã, phường hoặc đặc khu là khu kinh tế đặc biệt, đồng thời xây dựng hệ cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá để phát triển khu kinh tế đặc biệt.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp đồng thời đề cập các quy định liên quan tổ chức bộ máy ở khu kinh tế đặc biệt; quy hoạch, xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng; huy động nguồn lực, phát triển kinh tế biển, khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế nhằm hình thành các cực tăng trưởng mới.

Ngoài ra, theo Thứ trưởng, Luật Đô thị đặc biệt thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ thông qua quy định cụ thể về thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình

Luật đồng thời có quy định khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, lạm dụng chính sách.