Bộ trưởng  Công thương Nguyễn Hồng Diên cùng các đại biểu tham dự hội thảo về phát triển nhiên liệu sinh học trong thời kỳ mới.

Sáng 27/8/2025, Bộ Công thương phối hợp với Trung tâm nhiên liệu xanh toàn cầu, Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam tổ chức Hội thảo "Phát triển nhiên liệu sinh học trong thời kỳ mới - những nhiệm vụ trọng tâm để kiến tạo tương lai nhiên liệu bền vững cho Việt Nam". 

Hội thảo diễn ra đồng thời với việc Bộ này đang lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. 

 Xăng sinh học E10 đã bắt đầu được cung cấp thí điểm tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng và nhận được sự chuẩn bị hạ tầng từ các doanh nghiệp đầu mối như Petrolimex, PVOIL, Sài Gòn Petro. Dự kiến, từ ngày 1/1/2026, E10 sẽ được cung ứng đồng bộ trên phạm vi cả nước.

Từ 1/1/2031 (giai đoạn 2), toàn bộ xăng được phối trộn, pha chế, kinh doanh để sử dụng cho phương tiện cơ giới dùng động cơ xăng trên toàn quốc là xăng E15 hoặc xăng sinh học với tỷ lệ phối trộn khác do Bộ trưởng Bộ Công thương quy định căn cứ theo thực trạng phát triển các phương tiện cơ giới; điều kiện sản xuất, nhập khẩu nhiên liệu sinh học, xăng sinh học và đảm bảo an ninh năng lượng.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, chuyển đổi năng lượng sạch là xu thế tất yếu đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, trong đó, nhiên liệu sinh học được xem là một trong những giải pháp quan trọng, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và tăng giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp, đồng thời, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học.

Đây là yêu cầu cấp thiết để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết giảm phát thải khí CO2 của Việt Nam.

Thực tế, Việt Nam từng triển khai xăng sinh học E5 và E10, thậm chí từ năm 2018 dừng hẳn kinh doanh xăng khoáng RON92. Nhờ vậy, giai đoạn 2015 - 2019, tỷ lệ tiêu thụ xăng E5 RON92 từng chiếm trên 40% tổng lượng xăng trong nước. Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, tình hình tiêu thụ E5 RON92 liên tục giảm, hiện chỉ còn khoảng 20% tổng lượng xăng tiêu thụ.

Về năng lực cung ứng, Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất E100 đã xây dựng, công suất khoảng 600.000 m3/năm, nếu các nhà máy này hoạt động 100% sẽ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu etanol cho pha chế E10 (ước tính 1,5 triệu m³ E100/năm).

Bộ Công thương tính toán, phần còn thiếu có thể bù đắp bằng nguồn nhập khẩu từ Mỹ và Brazil - hai quốc gia sản xuất cồn lớn nhất thế giới luôn sẵn sàng cung ứng, với kênh tiếp nhận tại các cảng lớn như B12 (Quảng Ninh), Nhà Bè (TP.HCM), Vân Phong (Khánh Hòa).

Tuy nhiên, Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng, nhu cầu ethanol sẽ tăng nhanh khi chương trình E10 triển khai toàn quốc, buộc các doanh nghiệp vừa phải nâng cao năng lực sản xuất trong nước, vừa tính tới phương án nhập khẩu để tránh đứt gãy nguồn cung. 

Phân tích thêm, ông Gabriel Ho, Trung tâm Nhiên liệu xanh toàn cầu (CCGF) nói, chuỗi cung ứng nhiên liệu trong nước đang đứng trước áp lực lớn bởi lượng ethanol cần nhập khẩu và pha trộn tăng gấp đôi.

Các cảng và kho chứa tại miền Bắc, miền Trung, miền Nam như Nhà Bè, Đức Giang buộc phải mở rộng năng lực lưu trữ và cải tiến kỹ thuật nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn, nhất là khi ethanol có tính dễ cháy và hút ẩm cao. 

Ông Gabriel Ho, Trung tâm nhiên liệu xanh toàn cầu cho rằng, Việt Nam đứng trước thách thức về đảm bảo nguồn cung nhiên liệu sinh học.

Theo đó, việc nâng cấp bể chứa bằng lớp lót kháng ethanol, lắp đặt hệ thống thu hồi hơi, bơm tương thích và bọt chữa cháy kháng cồn trở thành nhiệm vụ bắt buộc.

Hiện nay, Việt Nam sở hữu 217 kho chứa dầu với tổng dung tích 6,38 triệu m³, đủ cho 36 ngày dự trữ thương mại. Petrolimex chiếm khoảng 50% thị phần, bên cạnh PV Oil và một số doanh nghiệp tư nhân. Phương thức vận chuyển đa dạng từ đường ống, tàu ven biển, sà lan, xe bồn cho phép linh hoạt phân phối đến cả vùng sâu vùng xa.

Thế nhưng, việc tăng tỷ lệ ethanol trong xăng E10 vẫn tạo ra nhiều sức ép. Năng lực bơm nạp phải được nâng cấp để tránh tắc nghẽn, các kho cảng cần bổ sung bể chứa và thiết bị giám sát thời gian thực nhằm bảo đảm chất lượng nhiên liệu.

"Việt Nam đã bắt đầu quá trình chuyển đổi từ E5 sang E10. Đây là bước đi tất yếu để hòa nhịp với thế giới, song cũng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng logistics và phân phối”, ông Gabriel Ho nhấn mạnh.

Thị trường ethanol thế giới hiện đạt 129 tỷ lít vào năm 2025, tăng so với mức 110 tỷ lít của năm 2023. Mỹ và Brazil chiếm ưu thế nhờ năng lực sản xuất linh hoạt, cơ sở hạ tầng cảng biển hiện đại cùng khả năng thích ứng theo tín hiệu giá.

Các luồng xuất khẩu từ Vịnh Mexico của Mỹ hay các cảng phía Nam Brazil luôn ổn định và đóng vai trò đầu mối cung cấp cho châu Á, đặc biệt là Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ và Philippines.