Bản đồ hướng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo số 51/TB-BXD về kết luận của Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng tại cuộc họp về Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, đây là dự án quan trọng quốc gia, quy mô đầu tư lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp, đi qua nhiều địa phương, do đó cần tiếp tục phân tích, đánh giá kỹ lưỡng để bảo đảm hiệu quả đầu tư và triển khai thuận lợi.

Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng yêu cầu Ban quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn tiếp tục bổ sung luận cứ, làm rõ sự cần thiết đầu tư; rà soát, tính toán số liệu dự báo nhu cầu vận tải trên cơ sở phân bổ giữa các phương thức gồm đường bộ, hàng hải, đường thủy nội địa và hàng không, phù hợp điều kiện thực tế và định hướng phát triển khu vực dự án.

Ban quản lý dự án Mỹ Thuận được yêu cầu cập nhật kịch bản tăng trưởng hai con số; tổ chức không gian các địa phương sau khi sáp nhập; đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu vận tải trên hành lang kinh tế TP.HCM - Cần Thơ trong bối cảnh các tuyến cao tốc TP.HCM – Cần Thơ và Cần Thơ – Cà Mau sẽ được mở rộng theo quy hoạch.

“Số liệu dự báo nhu cầu vận tải cần làm rõ về chủng loại, điểm đi - điểm đến; hoàn thiện cơ sở lựa chọn quy mô tuyến chính (đường đơn, đường đôi) trong giai đoạn phân kỳ; bổ sung phương án đầu tư các cầu trên tuyến theo quy mô đường đôi để lựa chọn phương án phù hợp”, lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu.

Về giải pháp thiết kế, Thứ trưởng đề nghị bổ sung nguyên tắc lựa chọn tốc độ thiết kế; so sánh các phương án 120 km/h, 160 km/h và 200 km/h; phân tích rõ giải pháp đi trên cao, đi trên mặt đất, đặc biệt tại các đoạn qua đô thị; phương án thiết kế các nút giao quan trọng với đường Vành đai 3, Vành đai 4, cầu Cần Thơ 2, bảo đảm hiệu quả kinh tế - kỹ thuật.

Giải pháp phân kỳ đầu tư cần tính toán để bảo đảm tiết kiệm, tránh thi công giai đoạn sau làm gián đoạn khai thác giai đoạn trước.

Ban quản lý dự án Mỹ Thuận được giao nghiên cứu phương án ga Cần Thơ, bảo đảm kết nối thuận lợi với tuyến đường sắt Cần Thơ - Cà Mau trong tương lai; tiếp tục rà soát sơ bộ tổng mức đầu tư, phương án huy động vốn và bổ sung xác định chi phí vận hành, bảo dưỡng, duy tu, sửa chữa lớn trong giai đoạn khai thác.

Ban quản lý dự án Mỹ Thuận và đơn vị tư vấn phải hoàn thiện hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo Bộ Xây dựng trước ngày 3/3/2026.

Theo đề xuất của Ban quản lý dự án Mỹ Thuận, tuyến có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM), điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ), tổng chiều dài 175,2 km.

Dự án đi qua 5 tỉnh, thành phố gồm: TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP. Cần Thơ, trong đó quy mô quy hoạch là đường đôi, khổ 1.435 mm.

Trong giai đoạn 1, Ban quản lý dự án Mỹ Thuật đề xuất đầu tư xây dựng mới tuyến đường sắt điện khí hóa, đường đơn, khổ 1.435 mm, vận chuyển chung hành khách và hàng hóa, tốc độ thiết kế 160 km/h.

Toàn tuyến bố trí 12 ga; 3 depot (An Bình, Tân Kiên, Cần Thơ); 4 trạm bảo dưỡng, khám xe (Thạnh Đức, Tam Hiệp, Cai Lậy, Bình Minh); 3 trạm bảo dưỡng hạ tầng; 3 vị trí cầu vượt sông lớn (sông Sài Gòn, sông Vàm Cỏ Đông, sông Vàm Cỏ Tây) và 2 vị trí vượt sông đặc biệt lớn (sông Tiền, sông Hậu).

Quy mô giải phóng mặt bằng của Dự án ước khoảng 801,5 ha, trong đó đất nông nghiệp khoảng 479,13 ha (đất trồng lúa từ 2 vụ trở lên là 430,19 ha).

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế đối với các dự án đường sắt theo phương thức PPP cho thấy, đầu tư theo phương thức PPP không hiệu quả hơn đầu tư công; việc chuyển rủi ro sang khu vực tư nhân chưa hiệu quả; một số quốc gia áp dụng PPP nhưng phải quốc hữu hóa hoặc tăng mạnh hỗ trợ nhà nước như Đài Loan (Trung Quốc).

Do vậy nhiều dự án PPP trong lĩnh vực đường sắt chỉ tập trung vào khu thương mại, nhà ga trung tâm hoặc đầu tư phương tiện khai thác các đoạn tuyến hiệu quả.

Trên cơ sở đó, Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ giai đoạn 1 được đề xuất thực hiện theo hình thức đầu tư công.

Sơ bộ tổng mức đầu tư Dự án giai đoạn 1 là khoảng 6,72 tỷ USD nếu cầu vượt sông Hậu đi chung đường sắt và đường bộ; khoảng 6,943 tỷ USD nếu cầu vượt sông Hậu đi riêng. Giai đoạn 2 có chi phí đầu tư khoảng 53.643 tỷ đồng (khoảng 2,025 tỷ USD).

Ban quản lý dự án Mỹ Thuận dự kiến giai đoạn 1 chuẩn bị từ 2022 - 2027, phấn đấu khởi công năm 2027, hoàn thành năm 2035; giai đoạn 2 đầu tư trước năm 2055 theo nhu cầu thực tế.