Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01/2025/TT-BYT hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm y tế, trong đó đáng chú ý là đề xuất bổ sung 22 bệnh, nhóm bệnh thuộc lĩnh vực y học cổ truyền được khám, chữa bệnh tại các cơ sở cấp chuyên sâu về y học cổ truyền và phục hồi chức năng.

Thực tế, mở rộng phạm vi thanh toán đối với thuốc y học cổ truyền đang là một trong những vấn đề được quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh nhu cầu điều trị, phục hồi chức năng bằng y học cổ truyền ngày càng đa dạng, đặc biệt đối với người mắc bệnh mạn tính, bệnh lý thần kinh, cơ xương khớp và những trường hợp cần phục hồi sau điều trị ung thư. Việc chuẩn hóa danh mục bệnh được kỳ vọng góp phần thống nhất hoạt động chuyên môn, xác định phạm vi tiếp nhận và điều trị phù hợp với năng lực của từng cấp cơ sở khám, chữa bệnh.

Theo báo cáo đánh giá kết quả thực hiện Thông tư 01/2025/TT-BYT kèm dự thảo, Bộ Y tế nhận thấy cần chuẩn hóa tên bệnh, thể bệnh y học cổ truyền và mã hóa tương ứng với hệ thống phân loại bệnh quốc tế ICD-10. Đây là cơ sở để bảo đảm sự thống nhất giữa thực hành chuyên môn, quản lý dữ liệu và việc thanh toán chi phí khám, chữa bệnh bằng Bảo hiểm y tế.

Theo đó, dự thảo đề xuất bổ sung Phụ lục IA quy định danh mục 22 bệnh, nhóm bệnh được khám, chữa bệnh tại cơ sở cấp chuyên sâu trong lĩnh vực y học cổ truyền, phục hồi chức năng. Danh mục bao phủ nhiều nhóm bệnh thuộc hệ thần kinh, tuần hoàn, tiêu hóa, cơ xương khớp, tiết niệu và các di chứng liên quan đến quá trình điều trị ung thư.

Trong nhóm bệnh thần kinh, những bệnh lý được đề xuất bổ sung gồm bại não, liệt nửa người, liệt hai chân và liệt tứ chi, bệnh Parkinson, cùng các chứng liệt hoặc rối loạn vận động do điều trị ung thư gây nên. Đây là những tình trạng thường đòi hỏi quá trình điều trị, phục hồi chức năng kéo dài, với nhu cầu phối hợp nhiều phương pháp can thiệp tùy theo mức độ tổn thương và khả năng vận động của người bệnh.

Đối với nhóm bệnh tuần hoàn, danh mục đề xuất bổ sung di chứng bệnh mạch máu não và suy giãn tĩnh mạch chi dưới. Trong đó, người bệnh sau tai biến mạch máu não có thể gặp các vấn đề về vận động, cảm giác và khả năng thực hiện sinh hoạt hằng ngày, cần được theo dõi và phục hồi chức năng phù hợp.

Một số bệnh lý tiêu hóa cũng được đưa vào danh mục như viêm trực tràng do tia xạ, trĩ và huyết khối tĩnh mạch quanh hậu môn, gan xơ hóa và xơ gan. Bên cạnh đó là các bệnh lý cơ xương khớp như thoái hóa cột sống có tổn thương rễ thần kinh, đau khớp, xơ cứng và hạn chế vận động khớp do thuốc điều trị ung thư, cũng như tình trạng xơ cứng cơ và tổ chức liên kết sau điều trị ung thư.

Đáng chú ý, nhiều bệnh, nhóm bệnh được đề xuất bổ sung có liên quan trực tiếp đến những di chứng và tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị ung thư.

Bên cạnh việc bổ sung danh mục bệnh, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh quy định về chuyển người bệnh giữa các cấp cơ sở khám, chữa bệnh. Theo đó, trường hợp người bệnh đã được điều trị ổn định hoặc phù hợp với yêu cầu chuyên môn và tình trạng bệnh, cơ sở cấp chuyên sâu có thể chuyển người bệnh về cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản hoặc cấp ban đầu để tiếp tục theo dõi, điều trị.

Tuy nhiên, việc bổ sung danh mục bệnh được khám, chữa bệnh tại cơ sở cấp chuyên sâu không đồng nghĩa với việc toàn bộ thuốc, phương pháp điều trị và chi phí phát sinh đều mặc nhiên được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán. Phạm vi và mức hưởng của người bệnh vẫn phải thực hiện theo các quy định hiện hành về Bảo hiểm y tế, danh mục dịch vụ kỹ thuật, thuốc được thanh toán và các điều kiện liên quan.

Thực tế, mở rộng phạm vi thanh toán đối với thuốc y học cổ truyền đang là một trong những vấn đề được quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Theo Bộ Y tế, danh mục thuốc y dược cổ truyền thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế hiện vẫn còn hạn chế so với thuốc hóa dược. Trong khi danh mục thuốc tân dược được thanh toán có hơn 1.000 hoạt chất và 59 thuốc phóng xạ, lĩnh vực y học cổ truyền hiện có 229 nhóm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu cùng 349 vị thuốc cổ truyền dạng bào chế.

Số liệu năm 2024 cho thấy, chi phí thuốc y học cổ truyền từ Quỹ Bảo hiểm y tế đạt hơn 3.100 tỷ đồng, tương đương 5,42% tổng chi phí thuốc. Tỷ trọng này còn cách khá xa mục tiêu phát triển lĩnh vực y dược cổ truyền được xác định trong chính sách quốc gia.

Cụ thể, Quyết định số 1893/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển y dược cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y dược hiện đại đến năm 2030 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ chi trả thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền từ Quỹ Bảo hiểm y tế lên tối thiểu 20% vào năm 2025 và 30% vào năm 2030.

Khoảng cách giữa mục tiêu và tỷ trọng chi trả thực tế cho thấy yêu cầu tiếp tục rà soát danh mục, điều kiện thanh toán và khả năng đáp ứng của hệ thống cung ứng thuốc y học cổ truyền. Đây không chỉ là vấn đề mở rộng số lượng thuốc được thanh toán mà còn liên quan đến tiêu chuẩn chất lượng, hiệu quả điều trị, tính an toàn và sử dụng nguồn lực Bảo hiểm y tế hợp lý.

Thời gian qua, Bộ Y tế cũng nhiều lần nhận được kiến nghị của cử tri về việc bổ sung thuốc y học cổ truyền và thuốc có nguồn gốc dược liệu vào phạm vi thanh toán của Bảo hiểm y tế. Những kiến nghị này phản ánh nhu cầu tiếp cận thêm các lựa chọn điều trị trong khuôn khổ chính sách bảo hiểm, nhất là đối với những người mắc bệnh mạn tính cần điều trị lâu dài.

Trong bối cảnh ngành y tế đang thúc đẩy kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại, việc hoàn thiện các quy định chuyên môn và chính sách thanh toán có ý nghĩa quan trọng để hai phương thức điều trị được triển khai phù hợp, bổ trợ cho nhau trên cơ sở đánh giá hiệu quả và an toàn.

Các mức hỗ trợ nói trên hiện mới là đề xuất tại dự thảo đang được Bộ Y tế lấy ý kiến. Sau quá trình tiếp thu, hoàn thiện, dự thảo sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.