Trong 7 tháng, cả nước có 30.998 doanh nghiệp công nghiệp và xây dựng mới được thành lập. Ảnh: Đức Thanh

Doanh nghiệp mới trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng tăng cao

Theo báo cáo của Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), trong 7 tháng đầu năm, cả nước có 187.173 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, 125.923 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 16,9%.

Nhìn vào cơ cấu doanh nghiệp mới, điểm nổi bật vẫn nằm ở khu vực dịch vụ - vốn vẫn chiếm hơn 74% tổng số doanh nghiệp thành lập mới. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của nhóm công nghiệp và xây dựng đang nổi lên với nhiều tín hiệu tích cực.

Trong 7 tháng, cả nước có 30.998 doanh nghiệp công nghiệp và xây dựng mới được thành lập, tăng 31,4% so với cùng kỳ năm trước. Mức này gần gấp đôi tốc độ tăng chung của doanh nghiệp mới.

Khu vực nông nghiệp cũng ghi nhận mức tăng gần 40%, nhưng quy mô còn nhỏ khi chỉ chiếm 1,1% tổng số doanh nghiệp thành lập mới, với 1.325 doanh nghiệp.

Sự chuyển dịch này cho thấy động lực gia nhập thị trường không còn chủ yếu đến từ các hoạt động thương mại hay dịch vụ tiêu dùng, mà đang lan sang các lĩnh vực sản xuất, xây dựng, chế biến, chế tạo và hạ tầng - những ngành có khả năng tạo ra năng lực sản xuất mới cho nền kinh tế.

Xu hướng trên cũng phù hợp với diễn biến của hoạt động sản xuất. Trong tháng 7, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tiếp tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm, với 52,9 điểm, tăng so với mức 51,8 điểm của tháng 6, phản ánh khu vực sản xuất tiếp tục mở rộng. Đơn hàng mới, sản lượng và kỳ vọng kinh doanh được cải thiện, tạo thêm động lực để doanh nghiệp quyết định đầu tư hoặc thành lập mới sau thời gian dài thận trọng.

Một tín hiệu khác củng cố xu hướng trên là quy mô vốn của doanh nghiệp mới tăng nhanh hơn nhiều so với số lượng.

Trong 7 tháng, tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới đạt gần 1,52 triệu tỷ đồng, tăng tới 63,6% so với cùng kỳ năm trước. Điều đó cho thấy không chỉ có nhiều doanh nghiệp mới xuất hiện, mà các dự án đầu tư cũng có quy mô lớn hơn, phản ánh kỳ vọng dài hạn vào triển vọng thị trường.

Đóng góp đáng kể vào làn sóng doanh nghiệp mới tiếp tục đến từ các trung tâm kinh tế lớn. TP.HCM dẫn đầu cả nước với 35.438 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 14,3%; Hà Nội có 21.469 doanh nghiệp, tăng 14,49%; Bắc Ninh đứng thứ ba với 5.616 doanh nghiệp, tăng 14,01%. Đây đều là những địa phương đang thu hút mạnh dòng vốn đầu tư vào công nghiệp, công nghệ và hạ tầng.

Quá trình sàng lọc doanh nghiệp vẫn đang diễn ra

Tuy nhiên, bức tranh doanh nghiệp vẫn có hai gam màu. Cùng với gần 188.000 doanh nghiệp gia nhập thị trường, cả nước cũng ghi nhận 155.325 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 7,6% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, số doanh nghiệp giải thể đạt 31.189 doanh nghiệp, tăng tới 118,7%, trong khi số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh và chờ giải thể đều giảm.

Có thể thấy, quá trình sàng lọc doanh nghiệp vẫn đang diễn ra.

Điểm đáng chú ý là có tới gần 60 ngàn doanh nghiệp trong ngành bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy rút lui khỏi thị trường trong 7 tháng năm 2026, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm khoảng 38,38% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Đặc biệt, cả nước ghi nhận có 75 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có quy mô vốn đăng ký trên 1.000 tỷ đồng. 

Có tới gần 60 ngàn doanh nghiệp trong ngành bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy rút lui khỏi thị trường trong 7 tháng năm 2026, tăng 8,1% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm khoảng 38,38% tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Xét trên tổng thể, số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn cao hơn số rút lui khoảng 32.000 doanh nghiệp. Quan trọng hơn, sự dịch chuyển của dòng doanh nghiệp mới sang khu vực công nghiệp và xây dựng cho thấy niềm tin đầu tư đang gắn nhiều hơn với năng lực sản xuất thay vì các hoạt động kinh doanh ngắn hạn.

Nếu xu hướng này được duy trì cùng với đà phục hồi của sản xuất và cải thiện môi trường đầu tư, khu vực doanh nghiệp tư nhân có thể tạo thêm một động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế trong những tháng cuối năm và giai đoạn 2026-2030.